Obchodzimy liturgiczne wspomnienie wielkiego rodaka i patrioty błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszki, męczennika. Był wikarym na warszawski Żoliborzu, kapelanem pielęgniarek, hutników, a wreszcie całej „Solidarności”. Dla wielu z nas jest postacią znaną, której mogliśmy słuchać, a dla wszystkich jest symbolem walki o wolność i sprawiedliwy ład w naszej ojczyźnie. Wydawało się, że przez swoją działalność duszpasterską podjął beznadziejną walkę z systemem komunistycznego zniewolenia, który dysponował wszelkimi środkami przemocy i propagandy. Przeciwstawił mu tylko jedną broń – prawdę. Głosił ją z wiarą i prostotą. Może dlatego trafiał do serc tak wielu rodaków. Niestety nie doczekał wolności, bestialsko zamordowany przez ludzi komunistycznej Służby Bezpieczeństwa.

Tegoroczne święto naszego Błogosławionego nabiera szczególnej wymowy w kontekście próby usunięcia krzyża z sali polskiego Sejmu. To krzyż z grobu ks. Jerzego, ofiarowany polskim parlamentarzystom przez jego Mamę. Jesteśmy świadkami, jak środowisko ludzi, którzy osobiście prześladowali ks. Jerzego, a teraz pozwalają publikować teksty jego mordercy (Grzegorza Piotrowskiego), żąda usunięcia tego symbolu wiary, narodowej tożsamości i męczeństwa.

Historia zatoczyła koło i czas podjąć na nowo zmaganie o sprawy najważniejsze, którego wzorem jest bł. Jerzy Popiełuszko. Zachęcamy do wysłuchania jednego z jego kazań.

ks. Grzegorz Piątek SCJ

koordynator duszpasterstwa

Kazanie z dnia 24 IV 1983 roku (17’17″). Więcej także na stronie IPN.

Nagranie pochodzi z płyty „Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Kazania 2″.  Dystrybucja REGETON, tel. 609 705 369.

Konferencję została wygłoszona 5 grudnia 2010 r. podczas VII pielgrzymki przedsiębiorców i pracodawców do Krakowa Łagiewnik.

Andrzej Sionek, Praca – przeznaczenie czy więzienie, 29’39″

Andrzej Sionek prowadzi En Christo. Szkoła Ewangelizacji i Życia Chrześcijańskiego.

Życie człowieka jest związane z trudem. Jest to stwierdzenie tak oczywiste, że jakiekolwiek jego uzasadnianie mogłoby zostać uznane za jałowe szukanie problemu, które może zadowolić tylko czystego intelektualistę, który tym więcej usiłuje mieć do powiedzenia, im bardziej oczywiste zagadnienie podejmuje. Problem trudu zaczyna jednak być poważnym problemem i staje się wyzwaniem intelektualnym i egzystencjalnym, gdy zauważymy, że także miłość, a więc to najwznioślejsze i najbardziej zadowalające człowieka doświadczenie duchowe jest związane z trudem, często wręcz niemałym. Zauważył to święty Paweł w Pierwszym Liście do Tesaloniczan, gdy pochwalając adresatów listu, z uznaniem wyraża się o ich „trudzie miłości” (1,3). Miłość nie jest niczym łatwym i prostym, ale duchowym i zbawczym doświadczeniem, do którego dochodzi się poprzez trudny, wytrwały, konsekwentny i nieustanny wysiłek. Problemem dzisiejszych czasów jest oczywiście to, że o tej bardzo podstawowej prawdzie zapomniano, obiecując człowiekowi miłość za „małą cenę”.

O tym, że miłość jest naznaczona trudem, jest dogłębnie przekonana cała tradycja chrześcijańska, która nigdy nie łudziła nikogo, ale wskazując człowiekowi drogę miłości Boga i bliźniego, jako drogę najbardziej dla niego odpowiednią, zawsze uczciwie podkreślała, że jest to droga, owszem, satysfakcjonująca i godna poszukiwania, ale pełna trudu i nieraz trzeba za nią drogo zapłacić. Makary Egipcjanin w swoich homiliach mówi realistycznie: „Miłość do Boga nie chce narodzić się w nas w sposób prosty i automatyczny, ale przez wiele trudów i wielkich wysiłków oraz przez współdziałanie Chrystusa”. Podobnym realistą jest święty Bazyli Wielki, który poucza: „Zdrowie [duchowe] rodzi się z pracy, a zbawienie z potu”. Miłość jest trudem z tego zasadniczego powodu, że rodzi się na gruncie wolności prowadzonej do wypełnienia przez prawdę, a więc tej wielkiej zdolności duchowej człowieka, a zarazem jest wyzwaniem, które staje przed każdym z ludzi, demaskując kruchość i ograniczoność ludzkich zdolności duchowych. Cnota sama z siebie, do której zachęcają moraliści, nie przynosi łatwej satysfakcji i nie eliminuje szybko żadnej trudności.

Ciężar pracy

Także ludzka praca, w której wyraża się chrześcijańska miłość do Boga i drugiego człowieka jest nieodłącznie związana z trudem, którego najwyraźniejszym znakiem jest pot. Każda praca, zarówno fizyczna jak i intelektualna, wyciska pot z czoła, zostawiając na ciele i ubraniu białe ziarnka soli. Do wysiłku naznaczonego trudem dochodzą potem rozmaite bolesne doświadczenia: niepowodzenia, ponoszone straty, zmęczenie, zniechęcenie, poczucie bezsensu itd. Niejednokrotnie zdarzy się, że wysiłek wielu lat pracy w ciągu jednej chwili pójdzie w rozsypkę, że wszystko pokryje się kurzem albo zarośnie pokrzywami. Człowiek musi się liczyć z tym faktem, który nie jest łatwy do wyjaśnienia ani prosty do uniknięcia. Trud, w rozmaitych formach wyrazu i o różnej sile oddziaływania, jest faktem wpisanym dogłębnie w naszą ludzką wędrówkę i nasze doświadczenia.

Gdy zatem mówimy o trudzie, pojawiają się rozmaite pytania. Czy mamy po prostu na niego się zgodzić? Czy istnieją jakieś środki zaradcze? Czy można go jakoś wykorzystać na rzecz rozwoju człowieka? Co człowiekowi trudzącemu się może pomóc?

Gdy stawiamy takie pytania przypomina się zdanie zapisane przez Cypriana Kamila Norwida w Promethidionie:

„Bo piękno na to jest, by zachwycało
Do pracy – praca, by się zmartwych-wstało”

Doświadczenie piękna

Na drodze każdego człowieka, wobec jego trudu, zwłaszcza tego związanego z pracą, pojawia się między innymi doświadczenie piękna, piękna zapisanego w naturze i piękna wyrażonego w ludzkich dziełach, zarówno duchowych jak i materialnych. Najogólniej mówiąc, piękno to jest to, co zachwyca zmysły, a zwraca na siebie uwagę swoją proporcja, blaskiem i harmonią. Dostrzegamy piękno w kwiatach, śpiewie ptaków, górskim krajobrazie; nie bójmy się tego powiedzieć: w urodziwej kobiecie, czy przystojnym mężczyźnie; dostrzegamy je w harmonijnej kompozycji, w przyciągającym obrazie, w porywającej powieści, w eleganckiej kreacji, w majestatycznej architekturze. Ileż choćby kilometrów jest gotowy pokonać człowiek, by popatrzeć z zachwytem na piękne dzieło sztuki. Jaką cenę gotowy jest zapłacić, by móc zachwycać się jakimś pięknym przedmiotem u siebie w domu. Ileż jest gotowa dać kobieta za piękną kreację. Ile wysiłku poświęca mężczyzna, by znaleźć piękną kobietę.

Jakże inaczej, przede wszystkim z jakim zapałem, przystępuje człowiek do pracy, gdy zachwycił się czymś pięknym. Piękno rzeczywiście zachwyca, zachęca, pobudza, niekiedy wręcz zmusza „do pracy”. Norwid się nie pomylił, ponieważ był uważnym obserwatorem człowieka – zapewne najpierw siebie samego, a potem także innych. To jest po prostu fakt związany z ludzkim doświadczeniem – piękno zachwyca do pracy, pozwalając nie tylko nie poddawać się trudowi, ale coraz konsekwentniej go znosić, przekraczać, pokonywać i wykorzystywać dla swojego rozwoju duchowego. Piękno wpisuje się więc integralnie w rozwój człowieka, wzbudzając w nim miłość i pomagając prowadzeniu tej wędrówki, by osiągnęła ona autentyczną dojrzałość. W tym znaczeniu można powiedzieć nawet, że może ulżyć człowiekowi w jego trudzie.

Papież Jan Paweł II w liście skierowanym do artystów, w którym przywołał wyżej cytowane zdanie Norwida, napisał takie zdanie: „Piękno jest bowiem poniekąd widzialnością dobra”. W swojej wędrówce duchowej, aby człowiek nie zniechęcił się doświadczanym trudem, potrzebuje zobaczyć, że jego bolesny trud, ciągle dający znać o sobie i przygniatający swoim ciężarem, ma sens, a więc przede wszystkim że jest dobrem i sprawia dobro, samemu człowiekowi i jego bliskim. Sens piękna polega zatem również na tym, że pozwala człowiekowi wyraźniej dostrzec dobro zawarte w jego wysiłkach i dążenia, w jego trudzie i wysiłku, w jego codziennej pracy, która jest współnaturalna z jego losem.

W tym sensie można również powiedzieć, że doświadczenie piękna wpisuje się w ludzką wędrówkę do zmartwychwstania, która rodzi się z miłości, a której elementem jest codzienna i zwyczajna praca, znacząca każdy dzień życia uczciwego człowieka.

Praca stanowi jeden z najważniejszych wymiarów ludzkiej egzystencji, dlatego też jest jednym z zasadniczych wartości etycznych.

Z punktu widzenia antropologicznego praca jest świadomym działaniem, zmierzającym do doskonalenia człowieka i świata.

W socjologicznym ujęciu praca tworzy wspólnotę, charakteryzującą się podmiotowością pracujących, sensem wykonywanej pracy, ideą pracy partnerskiej, powiązanych więzami społecznymi, zawodowymi i etycznymi postawami.

Z perspektywy ekonomicznej praca jest środkiem do zaspokojenia potrzeb pracujących, rozwoju przedsiębiorstwa oraz budowania dobrobytu narodowego.

W ujęciu etyki chrześcijańskiej tzw.: teologii pracy działanie to współuczestniczenie w dziele swego Stwórcy i na miarę ludzkich możliwości oraz warunków i postępowania na przód w tworzeniu zasobów i wartości dla dobra wspólnego.

Praca jest zatem procesem społecznym ma własne dzieje, swą logikę i swego ducha. Jest nieodłączna od materii pracy i jej duchowości, czyli rozumienia pracy. Brak rozumienia pracy między pracodawcami i pracującymi prowadzi do jej kryzysu, do krzywdy społecznej, a sama praca zamiast być błogosławieństwem staje się przekleństwem.

Punktem wyjścia dla teologii pracy jest Pismo Święte. Ujęcie człowieka pracującego jako współtwórcy Boga w rozwoju ludzkości, jej dobrobytu, nadaje pracy wszechstronne znaczenie, w której treścią jest twórczość, utrzymująca życie w istnieniu, rozwijająca dobra gospodarcze. Celem ich powszechnego przeznaczenia jest dobro ludzi, narodów i ludzkości. Dobra te powstają dzięki przedsiębiorczości pracujących i dlatego podstawą pokreślenia wartości pracy ludzkiej jest osoba, jej godność i autoteliczny wymiar, gdyż poprzez pracę człowiek przekracza samego siebie, doskonaląc swe właściwości duchowe, psychiczne, osobowościowe i moralne.

W świetle tekstów biblijnych można mówić o powołaniu człowieka do pracy. Prawo do pracy wynika z prawa Bożego i naturalnego. To prawo wyznacza mu zadania doskonalenia samego siebie, przeobrażania świata i rozwoju cywilizacji. Brak pracy wstrząsa najmocniej harmonią pracy, bowiem naruszony zostaje imperatyw, wypływający z prawa naturalnego i uderza w godności człowieka (J.P.II, LE,3) i ogranicza wolność osobistą i społeczną, jest także brzemienne w skutki bezrobocia. Człowiek pozbawiony pracy wbrew swej zdolności i swemu wyborowi nie może w pełni wykorzystać swej zdolności, podejmować działań i być odpowiedzialnym za nie, bo nie jest wolny.

Współczesny kryzys pracy ma swe źródło na poziomie relacji międzyludzkich. Wynika on z fałszywych teorii pracy lansowanych przez ustroje ostatnich stuleci. Teorie te to kolektywizm- baza materializmu i liberalizm ze swym leseferyzmem i rynkowym fundamentalizmem.¹ Wspólnym błędem obu teorii jest dominacja kapitału nad pracą. Jest to określona teoria konfliktu pracy. W kolektywizmie prowadzi do posiadania wbrew pracy polegający na zawłaszczeniu środków produkcji przez państwo. Człowiek pracy traktowany był jako narzędzie produkcji i podporządkowany kapitałowi. Konsekwencją tej koncepcji było zahamowanie postępu gospodarczego, technicznego i kulturalnego, a nade wszystko moralnego.

Drugą teorią związaną z liberalizmem a obecnie neoliberalizmem, jest posiadanie przeciw pracy. Łączy się ona z wyzyskiem pracy i uciskiem człowieka pracującego. Prowadzi do konfliktu między światem kapitału, a pracownikami najemnymi. Wynika on z absolutyzowania kapitału i z nim związanych interesów. Kapitał traktowany jest jako czynnik sprawczy, nadrzędny, natomiast pracę traktuje się jako czynnik instrumentalny. W życiu gospodarczym prowadzi to do odrzucenia zasady prymatu osoby nad rzeczą i uznanie pracy za towar oraz odrzucenie osoby nad kapitałem (J.P.II, LE,12).

Brak równowagi między kapitałem i pracą wywołuje rozdźwięk między bogatymi i biednymi, między instytucją pracodawcy, a pracownikami. W świetle społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstwa kapitał nie jest przeciwieństwem pracy lecz jej wytworem bowiem powstał z pracy i nosi na sobie jej znamiona, dlatego nie można przeciwstawiać kapitału pracy, a tym bardziej nie można „przeciwstawiać ludzi stojących pod tymi pojęciami” (J.P.II, LE,7). Zatem kapitał jest wytworem pracy i nie jest twórczy bez niej, warunkuje prace, ale nie może być wynoszony ponad nią, czyli nie może być podmiotem pracy i nie może prowadzić do zniewolenia ludzi pracy, do niesprawiedliwości społecznej do wyzysku do bezdusznego rugowania ludzi z pracy i pozbawiania ich w sposób bezduszny podstaw egzystencji i rozwoju duchowego.

Pracy nie da się oddzielić od człowieka bo jest z nią najgłębiej związany, bo ma „udział w godności człowieka”, więc „interesy kapitału winny ustąpić przed godnością człowieka pracy”². Zysk nie usprawiedliwia poniżających warunków pracujących, manipulowania nimi, zakłamania prawdy i godzenie w sprawiedliwość społeczną.

W świetle teologii pracy troską pracodawcy jest rozwój przedsiębiorstwa i zainwestowanie kapitału na powstanie nowych stanowisk pracy. Na drugim miejscu stoją interesy pracowników, które dotyczą odpowiedniego wynagrodzenia, bezpieczeństwa zatrudnienia i humanitarnych warunków pracy. Dopiero na trzecim miejscu w teologii pracy znajdują się osobiste korzyści przedsiębiorcy (zysk).

Ustanowienie właściwych relacji, między pracą i kapitałem należy do zadań przedsiębiorcy. Współcześnie w międzynarodowych nurtach ekonomicznych pogłębiają się konflikty tego typu, co uwidoczniło się w kryzysie finansowym. Jedną z poważnych przyczyn tego kryzysu jest zredukowanie wymiaru społecznego kapitału i społecznej odpowiedzialności przedsiębiorcy. Obserwuje się coraz większe zapotrzebowanie na kapitał kosztem pracy i ludzi pracy. Dzisiaj relacje te opierają się na indywidualizmie konkurencyjnego rynku bez zasad etycznych, narzucające motywacje tylko ekonomiczne. Ten liberalny indywidualizm prowadzi do konsumpcyjności- wyzwala antywartości: chciwość, dążenie do posiadania, szybkiego pozyskiwania fortuny kosztem dobra wspólnego. Narasta więc poczucie niesprawiedliwości we współczesnych przedsiębiorstwach, oraz społeczeństwach liberalnych, bowiem abstrakcyjnej sprawiedliwości społecznej przeciwstawia się konkretności ekonomiczne. Zjawisko to tworzy gospodarkę bez zasad moralnych. Taką gospodarkę A. Dylus nazywa bezbożną. Jej przejawem są: interes własny, ocenianie pracy w kategoriach pragmatycznych, robienie pieniędzy, maksymalizacja zysku nawet drogą nieuczciwą- korupcja, zakłamanie i oszukiwanie³ (afera hazardowa). W tej bezbożnej gospodarce „wszystkie chwyty są dozwolone”, aby zdobyć ten pierwszy milion. Dlatego też pracownicy traktowani są przez pracodawców towarowo, a sama praca tylko użytecznie.

Postęp materialny części przedsiębiorców(ludzi biznesu) odbywa się kosztem rozmaitych nadużyć- drogą na skróty do zdobywania „mamony”, zaś sytuacja pracy staje się coraz dalsza, od obiektywnych wymagań porządku etycznego daleka od sprawiedliwości społecznej.

U podstaw liberalnej cywilizacji materialnej istnieje wadliwy mechanizm który pogłębia radykalną niesprawiedliwość⁴. Współczesny neoliberalizm reguluje życie gospodarcze poprzez manipulacje rynkowe, co prowadzi do dewiacji w systemach pracy i borykania się ludzi na własną rękę. Skrajny liberalizm nie troszczy się o poprawę bytu, o  zmianą sytuacji i w rezultacie nierówności społeczne i ubóstwo są ubocznymi sprawami⁵.

Oceniając współczesne systemy pracy papież Benedykt XVI twierdzi że przyczyny tkwią w międzynarodowym rynku kapitału, który posiada i oferuje wolność działania, odnosi się do oceny szkód jakie, wyrządza transfer kapitałów dla własnej korzyści, a nie stają się narzędziem wytwarzania powszechnego bogactwa i rozwoju. Kapitały powinny być wykorzystane w sposób etyczny, by wdrażać inicjatywy, rozwijać przedsiębiorczość w przedsiębiorstwach (CV.65.)

Wcześniej Jan Paweł II ostrzegał, że kapitał inwestycyjny ma znaczenie nie tylko ekonomiczne, ale moralne (CA.36).

Rozwiązanie tego zagadnienia ostatni papieże widzą w budowanie takie ustroju pracy, który przezwyciężał będzie antynomie pracy i kapitału, uznając priorytet człowieka w jego systemie. Kreacja takiego ustroju jest niemożliwa bez pracodawców prawych, bez fachowców, bez ludzi o wrażliwym sumieniu, a także społecznej odpowiedzialności za powierzone im dobro i pracowników. Potrzeba więc pracodawców o wysokim przygotowaniu zawodowym, o głębokiej mądrości i spójności moralnej. Te właśnie cnoty nadają sens pracy i wyznaczają harmonijny kierunek życia- wysiłek w przekraczaniu samego siebie i przywracanie solidarności społecznej.

Konstatując trzeba stwierdzić, że papieska teologia pracy zorientowana jest na personalistyczną instytucjonalizację systemu pracy w oparciu o kapitał ludzki i jego nieograniczony dynamizm intelektualny, osobowy i etyczny. Kapitał ludzki jest główną podstawą i przyczyną bogactwa przedsiębiorstwa i narodów. To pracownik jest zdolny do organizowania wspólnot pracy, których zadaniem jest przekształcanie otoczenia i świata (J.P.II, LE,CA,13-49). Kapitał ludzki staje się głównym czynnikiem rozwoju przedsiębiorstwa poprzez inicjatywę, przedsiębiorczość, poprzez akty odkrycia, rozpoznania i działania. Powołaniem każdej osoby jest praca i twórczość, które są elementami budowania nowego świata- novum ordo seculorum- nowego porządku, przekraczającego lokalne znaczenie poza granice regionów, a nawet krajów. Twórczość to najważniejszy aspekt teologii pracy, wyzwalająca nowego ducha i nowego prawdziwego humanizmu chrześcijańskiego. Dlatego w wielu encyklikach Jan Paweł II wołał o naprawę ładu społecznego i systemu pracy, ale zdawał sobie sprawę, że nie jest to możliwe bez ludzi sumienia (pracodawców), mówił, że „nie można liczyć na zbudowanie wspólnego domu, gdy zabraknie cegieł ludzkich sumień” (J.P.II- Skoczów).

Proces tworzenia sprawiedliwego porządku pracy wymaga zaangażowania, rzetelności, pracowitości, roztropności, męstwa, uczciwości i przyzwoitości w stosunkach międzyosobowych. Wszystkie te cnoty winny rozwijać się w solidarnej organizacji. Jan Paweł II mówi o przedsiębiorstwie jako wspólnocie ludzi, którzy tworzą społeczność, a nie zbiór jednostek. To wartości wspólnotowe tworzą przyjazne środowisko pracy i całego biznesu, bowiem poszanowanie każdej osoby w zespole ma ogromne znaczenie na przepływ energii i motywację. Wspólnota kształtuje osobę obywatelską i cnotliwa wnoszącą wkład do całości, nie może się ona jednak rozwijać w odosobnieniu od innych jak mówi Paweł VI (PP 77). O taki ład gospodarczy upominał się Jan Paweł II, „ład związany z ustrojem pracy ludzkiej” (J.P.II- homilia Katowice 1983).

W ujęci Jana Pawła II praca jest wyznacznikiem systemu gospodarczego, stosunków społecznych i rozwoju cywilizacyjnego. Uważał że możliwe jest podporządkowanie produkcji usług i handlu, racji dobra wspólnego, a nie tylko indywidualnemu zyskowi, podporządkowanie systemu pracy zaspokojeniu potrzeb społecznych, a nie zasadzie najwyższej korzyści. Przeciwstawiał się dominacji rzeczy nad ludźmi, wykorzystywaniu pracowników przez właścicieli dla własnych interesów. Optował za pracą dla wspólnego dobra. Dzisiaj, jak powiada Z. Bauman „Nikt nie liczy się z tym, że świat jest wspólnym dobrem, gdyż ukształtowane zostały postawy konsumpcyjne, egoistyczne, chciwe i zachłanne⁶.

W teologii Tworzenia Ojciec święty potwierdza, co jest nowością, że praca jest siłą, gdy opiera się na szacunku, gdy służy porozumieniu, gdy dobra wytworzone przez całą wspólnotę zawodową przeznaczone są dla wszystkich. W pracy widział ewolucyjną budowlę, całego społeczeństwa, bowiem praca jednego człowieka splata się w sposób naturalny z pracą innych ludzi, zaś pracować dla innych znaczy robić coś dla kogoś. Jest więc bardzo ważne, aby nieustannie przekraczać siebie, „aby przekroczyć próg nadziejni”. Dlatego w teologii pracy mówi się o „pracy nad pracą”, co oznacza znów „ pracę nad człowiekiem pracującym”, ażeby każdy człowiek poprzez pracę doskonalił siebie[…], ażeby „odnajdywał pełnię człowieczeństwa(J.P. II, autobiografia, s.187) Aktywizm to praca, to swoisty apostolat występujący wśród pracowników, którego źródłem jest duch zaangażowania prowadzących chrześcijanina do ciągłego wzrastania i przyporządkowania dóbr materialnych nadrzędnemu celowi- osiągania doskonałości etycznej. Każdy członek ludzkości w tym pracownik pojawił się w odpowiednim czasie i miejscu, aby wypełnić misję nadaną mu przez Boga.

Kreacjonizm jest czynnikiem pokonania własnej słabości, przełamania bierności w celu zmiany oblicza świata, stając się współpracownikiem Boga. Perspektywa neoliberalna bez Boga i wartości oraz zasad etycznych jest błędna, bo doprowadza do chaosu moralnego i anarchii, jest też nieskuteczna, bo osoba pracująca potraktowana indywidualistycznie nie zabiega o dobro wspólne, lecz tylko o swoje korzyści, nie może tez osiągnąć własnego rozwoju zawodowego i osobowości zawodowej. Pracując „osobno” nie osiąga się pełnej samorealizacji. Dzisiejszy rynek indywidualistyczny jest praktyką destrukcyjną, bowiem niewoli przedsiębiorców, wzmaga mechanizmy łupieżcze, marnotrawi naturalne cnoty pracodawców i zmienia przedsiębiorstwo w konfliktowy zespół, rywalizujący za sobą zamiast współpracy. Partnerstwo w pracy tworzy zespół oparty na cnotach etycznych. Dlatego kapitał społeczny staje się głównym czynnikiem pomyślności przedsiębiorstwa. Uznając kapitalizm Jan Paweł II kładzie nacisk na wiedzę, umiejętności, zaangażowanie, uczestnictwo, bo one nadają znaczenie zdolnościom przedsiębiorczym i mają charakter społeczny. Proces ten wymaga rzetelności pracowitości i roztropności w podejmowaniu uzasadnionego ryzyka przez pracodawców. Wymaga to u nich wiarygodności prawdy i wierności w relacjach między pracowniczych, a także męstwa w wprowadzaniu koniecznych, ale uzasadnionych decyzji. Te aspekty tworzą solidarną organizację. Tak więc papież dostrzegał granicę kapitalizmu, są nimi sprawiedliwość społeczna, pomocniczość, odpowiedzialność pracownicza i troska o całość. Każdej organizacji pracodawca powinien możliwie najwięcej czasu poświęcać na rozwiązywanie problemów zatrudnionym pracownikom.

Przedsiębiorstwo zdaniem P. Druckera to statek pływający. Statek kierowany przez kapitana- przedsiębiorcę, na którym załoga- pracownicy, muszą wiedzieć, gdzie są i co mają robić, zwłaszcza w sytuacji zagrożenia. Jest to pełne porozumienie między pracodawcą a pracownikami, są to relacje satysfakcjonujące wszystkie strony. Stąd pracownicy nie mogą być traktowani jako koszt przedsiębiorstwa, lecz jako kapitał trwały. Koszty należy kontrolować i redukować. Kapitał trwały należy rozwijać i pomnażać. Aby skutecznie zarządzać pracownikami, trzeba być świadomym wyznawanych wartości, są one uniwersalne, i dotyczą każdego, także pracodawcy- to należy do tzw. zarządzania sobą(test lustra). Wartości organizacyjne nie mogą kłócić się z własnym systemem moralnym, bo one powinny być ostatecznym testem naszych wyborów. Wynika stąd wielka odpowiedzialność pracodawcy i pracowników w różnych relacjach: pracodawcy do pracowników, pracowników do pracodawcy, relacji między współpracownikami. Ważnym elementem w tych relacjach jest wzajemne zrozumienie, czyli dialog – rozmowa w sprawach nie tylko zawodowych, ale szerzej (rodzinnych).

Istotnymi kwestiami jest ustalanie ze wszystkimi zasad współdziałania, aby móc w pełni wykorzystać intelektualny i osobowy potencjał i wypracować styl pracy. Cała organizacja jest wówczas oparta na zaufaniu. Zaufanie jest gwarancją szerokiego wspierania się nawzajem zwłaszcza w zakresie wprowadzania innowacji, co wiąże się ze zmianami. Zmiany wymagają zorganizowania, doskonalenia kapitału społecznego. Stałe doskonalenie działań prowadzi do przeobrażenia samych działań. Rodzinne perspektywy rozwoju i ekspansji wiedzy samych pracowników. Aby wypracować właściwe relacje w kapitale społecznym trzeba budzić wrażliwość pracodawców, trzeba odwoływać się do aksjologii i ocen moralnych zmierzających do lepszego świata, do rozwoju człowieka pracy nie tylko pod kątem sprawności, skuteczności i efektywności, ale poprzez rozwój intelektualny, osobowościowy i moralny.

Przypisy

¹ F. Hayek; Droga do zniewolenia, wyd. Arcana, Kraków 1948

² R. Marx; Kapitał. Mowa w obronie człowieka, wyd. Homo Dei, Kraków 2009, s. 225

³ A. Dylus; Bezbożna gospodarka, w: Etyka w  biznesie (red. M. Borkowska i J. Gałkowski) Towarzysto naukowe KUL, Lublin 2002, s. 198

⁴ D. Gowin; Granice demokracji liberalnej, wyd. Ośrodek myśli Politycznych, Kraków 2007, s. 359

⁵ J. Attali; La voe e Humaine. Pur une nouvelle social-demockratie, Paris 2004

⁶ Z. Bauman; Szanse etyki w zglobalizowanym świecie, wyd. Znak, Kraków 2007, s. 368-372

Czy biznes jest piękny?

Myślę, że biznes może być piękny, jeżeli człowiek realizuje w nim swoje życiowe powołanie. Praca daje mu wtedy poczucie szczęścia i spełnienia. Czuje się „na swoim miejscu”, gdy robi to, co „do niego należy”, zgodnie z własnym sumieniem. Biznes…, nie jest wtedy złem koniecznym, ale wielką przygodą i życiową pasją.

A jak odkryć powołanie – „to, co do mnie należy”?

To czasami długi proces, doświadczany przez każdego człowieka inaczej. Rozpoczyna się od poważnych pytań: po co żyję?, jaki jest prawdziwy sens mojego życia?, jak żyć? jak żyć godnie i pięknie? Zazwyczaj kiedy odkrywamy, że życie bez Boga jest pozbawione sensu, wówczas zaczynamy myśleć coraz bardziej poważnie o przyszłości, o swoich planach: co dokładnie mam do zrobienia na tej ziemi!, czy jest coś takiego, co mogę wykonać tylko ja?, jak mogę to zrobić możliwie najlepiej?, czy rzeczywiście ja powinienem to robić? Przez wiele lat wytrwale szukałem sensu własnego życia. Początkowo w sztuce, filozofii, psychologii, religiach Wschodu itd. Z pewnej już perspektywy odkryłem, że wypełniły się w moim życiu słowa z Ewangelii: „szukajcie, a znajdziecie, kołaczcie, a będzie wam otworzone”. Stały się one dla mnie tak ważne, że zamieściłem je jako motto na płycie „Narracje muzyczne”. Przyznam, że długo szukałem, aż wreszcie „spotkałem żywego Boga”. Stwórca przez modlitwę i studiowanie „Słowa Bożego” pozwolił mi się poznać. Teraz wiem, że Jezus zmartwychwstał i żyje. To nie jest legenda, ani fikcja literacka. To prawda. Wciąż tego doświadczam na nowo. To wielka radość, największa, jaka jest dostępna człowiekowi na ziemi.

A trudności napotykane na drodze?

Jeżeli człowiek ma wyraźnie wyznaczony cel życia, wtedy zdecydowanie lepiej znosi trudności i życiowe przeciwności. Staje się coraz bardziej człowiekiem nadziei. Wierzący Bogu są w tej komfortowej sytuacji, że wiedzą, gdzie jest ich prawdziwa ojczyzna. Droga przez pustynie i życiowe zakręty jest dla nich znacznie lżejsza, bo widzą i rozumieją ich sens.

Czym jest piękno?

Piękno jest „kształtem miłości”, jak pisze mój ulubiony poeta Cyprian Kamil Norwid. Dodaje siły i energii, aby żyć tak, jak to dyktuje „głos wewnętrzny” – jak najlepiej, jakby się każdą czynność wypełniało ostatni raz w życiu. Przykładowo: po dobrym, pięknym koncercie mam mocne postanowienie, aby więcej ćwiczyć na fortepianie, to mnie mobilizuje, pomaga odkrywać ciągle nowe możliwości i perspektywy. Jak pisał Norwid w poemacie „Promethidion”: „Piękno na to jest by zachwycało / Do pracy – praca, by się zmartwychwstało”. Obcowanie z pięknem, słuchanie pięknej muzyki, rozmowa z pięknym człowiekiem poszerza horyzonty. Daje radość, uwalnia pokłady psychiczne, które w innym przypadku rzadko są rozpoznawalne. Piękno, to pełnia życia. Jak kwiat. Jak każde dzieło Stwórcy. Jak dzieło sztuki zanurzone w Bogu. W ostateczności piękno prowadzi do Stwórcy, do Dawcy. Bóg jest piękny i to, co stworzył, jest piękne. Błogosławieństwem jest zatem zdolność dostrzegania piękna, radowania się nim i fascynowania.

Czy piękno jest obiektywne, czy też subiektywne – zależy od gustów i upodobań?

W tych kategoriach nie chciałbym mówić o pięknie. Zostawmy to historykom sztuki i estetykom. Na pewno jednak piękno pochodzące od Stwórcy jest niepodważalne, jest nieskończenie doskonałe. Cała trudność polega na tym, aby umieć to zobaczyć. Piękno jest subiektywne, gdy człowiek potrafi się bezinteresownie zachwycić… na przykład drugim człowiekiem. Wtedy zbliża się do Stwórcy i odkrywa w sobie wyższy poziom człowieczeństwa. Obcowanie z pięknem inspiruje. Natomiast poznawanie rzeczy brzydkich degraduje człowieka i tak na prawdę niczemu dobremu nie służy. Co więcej – poznawanie zła prowadzi do frustracji, beznadziei i depresji. Oczywiście, można przekonać się, że przepaść istnieje, ale cóż z tego? Przecież nie muszę skakać. Inaczej jest z dobrem. Odkrywanie go daje prawdziwe szczęście – jest piękne. Samo dobro jest piękne. I miłość jest piękna. To przecież sam Bóg jest miłością.

Czy do piękna potrzebna jest wrażliwość?

Piękno to Boży dar. Radowanie się pięknem to łaska. Błogosławiony człowiek, który potrafi czytać w księdze przyrody.

Czy można połączyć piękno z biznesem?

Tak, nawet trzeba to koniecznie robić. Jeżeli oderwiemy biznes od piękna powstanie coś potwornego i nieludzkiego.

A piękno jest dobrym produktem?

Bardzo dobrym. Najlepszym. Bo piękno jest dobrem. Piękno, które ma źródło w Bogu, nie może być złe. Nie zatrzymujemy się jednak przy darach, ale idziemy dalej – do Dawcy. Rolą artysty, także przedsiębiorcy, jest dzielenie się pięknem otrzymanym od Stwórcy z innymi. Ludziom należą się dobre rzeczy, są przecież dziećmi Boga. Trzeba dawać im to, co wzmacnia, potęguje i dodaje nadziei, co podnosi na duchu.

Czy piękno może być złe, fałszywe?

Nie mogę jakoś wyobrazić sobie fałszywego piękna. Chyba, że jego autorem jest ojciec kłamstwa. Może wtedy przybierać formy imitujące piękno, podszywać się pod dzieła Stwórcy, naśladować i udawać, że wszystko jest w porządku, ale to fałszywka, zwiedzenie. Jeżeli nie dostrzegamy Dawcy, wówczas nasz umysł jest jakby na uwięzi. Można się zatracić, jeżeli szukamy piękna dla niego samego. Piękno polega na prawdzie. Przyznam, że dawniej sztuka była dla mnie bogiem, dopiero z perspektywy życia wiecznego inaczej na nią spojrzałem. I teraz wiem, że sztuka, a szczególnie dla mnie muzyka, ma sens wtedy, gdy jest grana dla Boga, wtedy staje się pełna harmonii, porządku i piękna. W przeciwnym przypadku odwraca uwagę od spraw istotnych, rozprasza. Kwiaty rosną nie mając w tym żadnego interesu. Są piękne, bo tak postanowił ich Stwórca. Jeżeli człowiek tego nie wie, nie postrzega, wtedy „fałszuje”, wprowadza do swego życia zakłócenia.

Czym dla Pana jest muzyka?

Muzyka jest moim językiem wypowiedzi. Środkiem przekazu. Środkiem ekspresji, w którym czuję się najlepiej. To, czego nie potrafi ę wyrazić słowami, mogę próbować zagrać i podzielić się z innymi. „Tam gdzie kończą się słowa, tam zaczyna się muzyka”.

Czy można kogoś pięknem zarazić?

Można i trzeba. Chciałbym być „listonoszem”, który przynosi piękne paczki innym. Nadawcą jest Stwórca, a moim zadaniem jest dostarczenie paczek w nienaruszonym kształcie, dzielenie się pięknem, tak, aby ci, którzy go doświadczają promieniowali i przekazywali dalej. Piękna nigdy nie zabraknie. To fenomen: im więcej dajemy, tym więcej go mamy, tym więcej piękna jest na świecie.

Czy muzyka, sztuka może odmieniać życie?

Niestety wielokrotnie przekonałem się, że sztuka nie ma takiej mocy, żeby odmienić ludzkie życie. Jako młody człowiek miałem marzenie, aby wstawić fortepian do knajpy i graniem odmienić upijających się tam mężczyzn. To jednak Bóg jest wszechmogący, a nie sztuka. Tylko On może odmienić życie człowieka. Sztuka może być jedynie narzędziem, może przynieść owoc odmiany, inspiracji, jeżeli Bóg się nią posłuży. Osobiście, gdy dużo gram, jestem w lepszym nastroju. Kiedy pracuję, ćwiczę, komponuję – czuję się bardziej szczęśliwym. Obcowanie ze sztuką daje mi radość. Pragnę dzielić się nią z innymi. Jeżeli nachodzą mnie złe myśli, wtedy muzyka pomaga mi „nie dać się diabłu”. Wtedy myślę: „niech tam sobie kłapie”, „Bóg jest mocniejszy – jest wszechmogący”, „przed Jezusem zegnie się każde kolano”, „wszystko mogę w tym, który mnie umacnia”.

Dziękuję za rozmowę.

Strona autorska Janusza Kohuta

- Taka decyzja może kosztować polski budżet nawet miliard złotych i zredukować nawet 70 tys. miejsc pracy – twierdzi Związek Liderów Sektora Usług Biznesowych w Polsce.

Zdaniem organizacji, zakaz ten uderzy nie tylko w galerie handlowe, ale i w centra usług biznesowych, które często świadczą usługi 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. W okresach rozliczeniowych każdy dzień jest na wagę złota, więc centra outsourcingowe, obsługujące finanse czy księgowość firm na całym świecie, muszą pracować również w niedziele.

- Jeśli zakaz zostanie wprowadzony, firmy spoza Unii, na przykład z USA, mogą zrezygnować z usług polskich specjalistów na rzecz bardziej dostępnych dostawców w Chinach czy Indiach – argumentuje Marta Kaczmarek z Związku Liderów Sektora Usług Biznesowych w Polsce.

Wyliczenia Konfederacji Pracodawców RP są nieco mniej pesymistyczne. Według nich, ustanowienie niedzieli dniem wolnym od pracy spowoduje w Polsce likwidację od 18 do 27 tys. miejsc pracy. Będą to jednak stanowiska, na których najczęściej nie są wymagane wysokie kwalifikacje. Zatem redukcja zatrudnienia spowoduje, że osobom tym trudno będzie ponownie wejść na rynek pracy.

- Zamiast wprowadzania tak twardych regulacji, powinno się popularyzować nietypowe formy zatrudnienia – jak praca weekendowa, czy praca tymczasowa. Obowiązujące prawo pracy pozwala stosować te formy zatrudnienia, lecz wiedza o możliwości ich wykorzystywania jest ciągle niewielka – mówi Adam Ambrozik, ekspert Konfederacji Pracodawców RP. – Poza tym Polacy przyzwyczaili się do swobodnego dostępu do zakupów, a pracownicy do tego, że w niedzielę mogą zarobić więcej. Pracodawca powinien mieć swobodę w ustalaniu dni czy godzin funkcjonowania swojej firmy, ponieważ to on ponosi ryzyko prowadzonego przedsięwzięcia gospodarczego.

„Solidarność”: popieramy

NSZZ „Solidarność” jest w grupie 72 europejskich organizacji, które przyłączyły się do inicjatywy niemieckich europosłów. Pomysł popierają również kościoły. – W centrach handlowych pracują przede wszystkim młode kobiety, które zazwyczaj mają już rodziny. Ten jeden dzień w tygodniu wspólnie z dziećmi i mężem po prostu im się należy – podkreśla Janusz Łaznowski z „Solidarności”.

Podobne argumenty wysuwają niemieccy inicjatorzy projektu. Chcą „uwolnienia niedziel” dla rodziców. Pomimo że w niemieckiej konstytucji jest zakaz pracy nastawionej na zysk w niedziele, to w praktyce często jest łamany. Z danych Komisji Europejskiej wynika, że prawie co trzeci zatrudniony co najmniej raz w miesiącu pracuje w niedzielę. Najczęściej obowiązki służbowe w ostatni dzień tygodnia wykonuje się na Łotwie, w Wielkiej Brytanii, na Malcie i w Bułgarii.

Opracowane na podstawie artykułu z „Dziennika Polskiego” z dnia 20.07.2010

W ramach XVIII Pielgrzymki Robotników przybyły do Kalisza delegacje wraz z pocztami sztandarowymi z kilkudziesięciu zakładów pracy. Po raz czwarty uczestniczyła też delegacja przedsiębiorców i pracodawców, po raz pierwszy był poczet ze sztandarem duszpasterstwa.

Mszy świętej przewodniczył ks. bp Stanisław Napierała, ordynariusz kaliski. W homilii podkreślił, jak ważna jest współpraca robotników i przedsiębiorców. Nie wolno tych dwóch światów antagonizować, ponieważ służąc sobie nawzajem, powiększają dobro wspólne. Zakończeniem mszy świętej był wymowny gest łamania się chlebem.

Przed wizerunkiem św. Józefa zarówno robotnicy jak i przedsiębiorcy odczytali akt zawierzenia. Przedstawicielka przedsiębiorców mówiła:

Święty Józefie, od czterech lat przybywamy do Ciebie jako pracodawcy i przedsiębiorcy. Stając dzisiaj przy boku robotników, zawierzamy Twojej opiece nasze starania i dążenia. W Twoje ręce św. Józefie pragniemy oddać nasze zakłady pracy, aby były miejscami, gdzie szanuje się człowieka i ceni wykonywaną przez niego pracę. Uwrażliwiaj nasze serca, abyśmy z miłością potrafili patrzeć na tych, którzy w naszych zakładach pracują. Pomóż nam, abyśmy rozwijając własne zdolności przyczyniali się do rozwoju świata. Niech pasja tworzenia rozbudza w nas radość z dzielenia się z drugim człowiekiem tym, co posiadamy.

Wdzięczni za Twoją opiekę, w postawie zawierzenia polecamy Ci nas samych i nasze rodziny, dziękując za wszelkie dobro, ośmielamy się prosić, abyś nigdy nas nie opuszczał i uczył, jak z Bogiem przejść przez życie. Pozwól nam uchwycić dłoń Boga i z nim iść przez całe życie do wiecznej chwały, gdzie Bóg ze Swoim Synem w jedności Ducha Świętego żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

Film opowiada o Małgorzacie Matei. Spotkałam panią Małgosię na rekolekcjach duszpasterstwa przedsiębiorców w Nałęczowie i zostałam zauroczona promieniującą z niej siłą, która wyraźnie wszystkim dookoła dodawała ducha. Pomyślałam, że dobrze by było, gdyby więcej ludzi mogło się z nią spotkać. Jeśli nie osobiście, to chociaż za pośrednictwem filmu. Zaraziłam swoim oczarowaniem Justynę Cyran-Waksmundzką, która została kierownikiem produkcji i doprowadziła do realizacji filmu. Osobowość Pani Małgorzaty – jej dzielność, uśmiech, dobroć i niezłomna wiara – zachwyciły również jego twórców. Prezentujemy krótką opowieść o życiu wspaniałej kobiety, o jej zmaganiach z przeciwnościami, o jej pracy i stosunku do Boga, wiary i świata.  Pani Małgosia łączy w sobie bycie prawdziwą Ślązaczką z Radzionkowa, katoliczką, matką i żoną, a dodatkowo bycie wytrawnym przedsiębiorcą! Zapraszamy na spotkanie z nieprawdopodobną pozytywną energią, jaka może bić z Człowieka i do Człowieka!!!

Reżyserem filmu był Krzysztof Kubiak, operatorem Józef Romasz. Montaż opracowała Monika Zawadzka, natomiast muzykę Bogumiła Kłopotowska.

Małgorzata Felicka

Mówisz dziwnym polsko-angielskim slangiem? Poza firmą nie masz już przyjaciół? Boisz się wyrazić publicznie własne zdanie? Masz szefa, który uważa się za nadczłowieka, mesjasza lub guru? To znaczy, że pracujesz w sekcie biznesowej.

„Organizacja, którą charakteryzuje autorytarne sprawowanie władzy przez przywódcę, traktowanie ludzi w sposób instrumentalny przez jej kierownictwo, łączenie celów ekonomicznych z religijnymi lub parareligijnymi, brak samokrytycyzmu, dążenie do uniezależnienia się od uznawanych przez społeczeństwo czynników kontroli (np. rodzina lub media)”. Taka jest definicja sekty. Ale czy powyższy opis nie pasuje także do niektórych korporacji? Jeśli kiedykolwiek pracowałeś w firmie, w której prezes jest bogiem, a podwładny zerem, dobrze wiesz, o czym mówię.

Autorytarne sprawowanie władzy przez przywódcę

Za sektę można uznać każdą grupę, która mając silnie rozwiniętą strukturę władzy, narzuca swoją wolę jednostce. Tak jest też w wielu przedsiębiorstwach. To oczywiste, że szef w każdej sytuacji powinien mieć ostatnie słowo. Nie znaczy to jednak, że może zarządzać firmą bez liczenia się ze zdaniem innych osób – począwszy od dyrektorów działu, poprzez szeregowych kierowników, a na stróżach i sprzątaczkach skończywszy.

Jednym ze sposobów zniewolenia jest tzw. metoda małych kroków, którą opisał prof. Philip Zimbardo. Najpierw mówi się pracownikowi: „Zostań po godzinach raz w tygodniu na spotkaniu integracyjnym”. Później: „Naturalnie, nie musisz zostawać, ale jeśli chciałbyś szybciej awansować, to zostań dwa razy w tygodniu”. Jest to rozłożone w czasie. W końcu przychodzi moment, kiedy pracownik uświadamia sobie, że nie ma już prywatnego życia. Przychodzi wtedy do przełożonego ze skargą: „Nie mam już czasu na rodzinę, na przyjaciół, na hobby”. I słyszy odpowiedź: „No właśnie. Dojrzały człowiek dokonuje dojrzałych wyborów. Musisz wybrać”.

Traktowanie ludzi w sposób instrumentalny przez kierownictwo

Zarówno sekty, jak i patologiczne firmy naruszają prawa człowieka. Jednocześnie wmawiają ludziom, że to oni są największym dobrem – kapitałem organizacji. Im bardziej bezwzględna jest korporacja, tym głośniej mówi o etyce, humanizmie i odpowiedzialności społecznej. Ale – jak to określiła Coranne Maier w „Witaj lenistwo” – w harcerskim mundurku kryje się gangster. Dla sekty jesteśmy cenni, dopóki nie wydoi nas do reszty z pieniędzy. Podobnie jest z pracodawcą – najpierw wyssie z człowieka ostatnie soki, a później wyrzuci jak zużytą cytrynę. Pan starszy nie nadąża? Żaden problem. Można wymienić go na nowszy model. Aby nie wypaść z zawodowego obiegu, ubywające siły próbujemy zrekompensować doświadczeniem. Ale właśnie ono traktowane jest przez firmę jako największe ograniczenie – przeszkoda w realizacji scenariusza powszechnej elastyczności!

Łączenie celów ekonomicznych z religijnymi lub parareligijnymi

Jak sekty obiecują swoim członkom życie wieczne, tak złe korporacje mamią pracowników mirażem wielkich karier. Wiara w sukces – tudzież w samorealizację – staje się rodzajem świeckiej, korporacyjnej religii. W wielu środowiskach biznesowych panuje swoista moda na recytowanie mantr motywacyjnych w rodzaju „Uda mi się!”, „Zrobię to!” albo „Jestem zwycięzcą!”. Jak powiedział jeden z młodych menedżerów, kiedyś gorliwy katolik: „Wypisywałem sobie te idiotyzmy na kartkach. Miały mnie przekonać o własnej wszechmocy. Czytałam je rano i wieczorem, przed modlitwą albo po modlitwie, a potem zamiast niej”. Parareligijny charakter chorej firmy przejawia się także czołobitnością wobec szefa, który z reguły jest liderem z charyzmą. Znane są np. towarzystwa ubezpieczeniowe, w których na cześć prezesa śpiewa hymny pochwalne.

Brak samokrytycyzmu

Aby podporządkować sobie ludzi, urządza się im regularne pranie mózgu. Służą do tego np. szkolenia motywacyjne i wyjazdy integracyjne. Z masowych spędów słyną firmy zajmujące się sprzedażą bezpośrednią. Znawca sekt ekonomicznych, ksiądz Andrzej Wołpiuk, podkreśla, że wydarzenia te są bardzo dokładnie wyreżyserowane i zawierają liczne elementy oddziałujące bardzo silnie na psychikę – emocje uczestników (bodźce wzrokowe: efekty laserowe, ukazujące się na wielkich ekranach twarze najbardziej zasłużonych dystrybutorów; impulsy słuchowe: fanfary, bębny czy chóry). Wszystko to sprzyja powstawaniu atmosfery zbiorowej euforii, pod której wpływem łatwo przyswaja się prezentowane treści. W toksycznych firmach nikt nie ma prawa do pytań i wątpliwości. Krytyczne myślenie jest tępione, a nagroda czeka jedynie za skrajne podporządkowanie się kierownictwu. Za grzech śmiertelny – a więc trudny do odpokutowania – uważa się tam humor, szczególnie w sytuacjach, gdy mowa o własnej korporacji.

Dążenie do uniezależnienia się od społecznych czynników kontroli

Kultowa organizacja dąży do maksymalnego zagospodarowania naszego czasu, tak by nie starczyło go już dla rodziny i przyjaciół. Jest weekend? Świetnie, jedźmy całym działem w góry lub nad morze. Chodzi tu o odseparowanie człowieka od jego środowiska. Zamknięty w jednej grupie, nie będzie nawet zdolny do zmiany pracy. A i korporacyjne tajemnice nie wypłyną na zewnątrz. No bo niby jak, skoro delikwent nie ma z nikim kontaktów poza własną firmą lub branżą?

Hermetyczność firmy-sekty dodatkowo wzmacnia żargon, którym posługują się jej pracownicy. Jest to najczęściej miks angielsko-polski, zrozumiały tylko przez wtajemniczonych. Normalny człowiek początkowo broni się przed nowomową. Ale wcześniej czy później zostaje spacyfikowany przez różnych coachów, trenerów i guru, którzy wykażą mu wyższość feed-backu nad informacją zwrotną, eventu nad imprezą i derekrutacji nad zwykłym zwalnianiem. Podobno taki slang upraszcza codzienną pracę, ułatwia komunikację oraz zwiększa poczucie identyfikacji z zespołem i jego „misją” (to też ciekawe słowo!). Kto chce, niech wierzy!

Zachowaj dystans

No dobrze, ale co zrobić, gdy już stwierdzimy, że nasza firma jest zwykłą, bandycką i nieludzką sektą? Najlepiej byłoby odejść z dnia na dzień. W kryzysie nie ma jednak pewności, że gdzieś indziej czekają na nas z otwartymi rękami. A na życie i spłatę kredytów zarobić trzeba. Rozwiązaniem jest więc wewnętrzny dystans, krytycyzm, filozofia „robię, co mi każą, ale myślę swoje”. Dopóki korporacyjne idiotyzmy traktujemy z rezerwą, nic nam grozi. A wcześniej czy później rekrutacje znów ruszą, a wtedy szybko przeskoczymy do innej firmy – normalnej i zdrowej.

© Artykuł pochodzi z serwisu Praca portalu Wirtualna Polska.

Pionierskie działania w Bielsku-Białej

W sobotę 16 stycznia odbyła się w Bielsku-Białej interesująca i pionierska w środowisku katolickim konferencja „Biblia o finansach”. Zorganizowało ją Katolickie Towarzystwo Kulturalne i Wydział do spraw Ewangelizacji Kurii Diecezji Bielsko-Żywieckiej, a do jej przeprowadzenia wykorzystano program Edukacji Finansowej Crown, organizacji która działa w wielu krajach świata, informując o biblijnych wskazaniach dotyczących używania pieniądza. W spotkaniu, prowadzonym przez Jerzego Mola, Artura Kalickiego i Zbigniewa Węgrzyna, uczestniczyło prawie sto osób z różnych stron Polski.

Poruszono istotne dla życia każdego człowieka tematy, takie jak: praca, odpowiedzialność, planowanie wydatków, poszukiwanie rady, dawanie i oszczędzanie czy uczciwość. Ukazano je w świetle wymogów stawianych przez Pana Boga, a zawartych w Piśmie Świętym. Człowiek wierzący ma obowiązek zapoznać się z nimi, aby dobrze wykorzystać dobra powierzone mu w życiu doczesnym i „zainwestować” je w osiągnięcie życia wiecznego.

Przyjazd tak licznej grupy osób świadczy o potrzebie poważnej refleksji nad korzystaniem z pieniędzy w świetle biblijnych zasad. Nie można przecież pozostawiać tak ważnej sfery ludzkiego życia, jaką są finanse, wpływowi zasad nie pochodzących od Boga.

Należy podkreślić bardzo dobrą organizację całego spotkania oraz wspaniałą atmosferę wytworzoną przez organizatorów i uczestników.

Strona główna konferencji „Biblia o finansach”