„Czas się wypełnił i bliskie jest królestwo Boże. Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”.

„Pójdźcie za Mną, a sprawię, że staniecie się rybakami ludzi”.

Pan Jezus po długoletnim prostym życiu w Nazarecie wypełnionym pracą zwykłego rzemieślnika w ciszy rodzinnego domu, rozpoczyna nowy etap swojego pobytu na ziemi. Ten krótki czasowo okres jest wypełniony głoszeniem ewangelii o nadejściu nowego czasu, określonego mianem królestwa Bożego. Warunkiem znalezienia się w jego obrębie jest duchowe nawrócenie polegające na odejściu od grzechu. Współczynnikiem głoszenia dobrej nowiny jest fenomen działanych przez Chrystusa cudów. Pierwszymi owocami ewangelicznej działalności byli rybacy znad jeziora Genezaret: Szymon, Andrzej, Jakub i Jan, którzy mieli się stać jądrem grona najbliższych współpracowników – dwunastu apostołów.

Czytania mszalne na III niedzielę zwykłą w ciągu roku:

Księga Jonasza 3,1-5.10, Pierwszy List do Koryntian 7,29-31, Ewangelia według św. Marka 1,14-20.

Biblia ukazuje pracę jako podstawowe działanie i obowiązek człowieka, współdziałanie w Bożym dziele stworzenia*. Mówi również o handlu i organizacji pracy, wskazuje nadużycia i niebezpieczeństwa, ale nie odrzuca ani nie potępia takiego działania, które – jak każde inne – może być drogą wszechstronnego rozwoju człowieka, także w porządku duchowym.

Praca jako podstawowe zadanie i środek rozwoju człowieka

O ile dla starożytnych Greków i Rzymian praca, zwłaszcza fizyczna, była ciężarem zlecanym niewolnikom, o tyle dla Izraelitów była normalnym działaniem, powołaniem człowieka przynoszącym mu pokój i radość.

„Pan Bóg zatem wziął człowieka i umieścił go w ogrodzie Eden, aby uprawiał go i doglądał” (Rdz 2,15). Tak pojmowana praca jest służbą oddawaną Bogu, współpracą z Jego dziełem, kontynuacją tego, co On rozpoczął – wspomaganiem Bożego działania. Jest to równocześnie droga samodoskonalenia się człowieka, jego rozwoju jako indywidualnej osoby i jako wspólnoty ludzi.

 O pracy jako prawie ludzkiego życia uczy Księga Powtórzonego Prawa: „Sześć dni będziesz się trudził i wykonywał swą pracę” (Pwt 5,13). Można powiedzieć, że przykazanie jest podwójne, zawiera dwa polecenia: nakazuje odpoczynek w szabat i pracę przez sześć dni w tygodniu.

 Psalmista w hymnie sławiącym Boga głosami całego stworzenia mówi o człowieku i jego pracy: „Człowiek wychodzi do swojej pracy, do trudu swego aż do wieczora” (Ps 104,23). Ludzka praca chwali Boga tak samo, jak wszelkie inne przejawy wspaniałego stworzenia.

Boży zamiar stoi u podstaw ludzkiego działania, z którym wiąże się wysiłek, ale jest to współdziałanie z Bogiem, od którego ono pochodzi. Nawet w raju człowiek nie był od niego wolny.

Księga Mądrości uczy, że od Boga zależą wyniki ludzkiej pracy i Jego darem są umiejętności potrzebne do jej wykonywania: „W Jego ręku i my, i nasze słowa, roztropność wszelka i umiejętność działania” (Mdr 7,16).

O głębokiej radości i poczuciu wewnętrznego pokoju, jakie dają prawo do korzystania z owoców swej pracy w następstwie Bożego błogosławieństwa i uczciwego życia, pisze psalmista: „Szczęśliwy, kto się boi Pana i kto chodzi Jego drogami! Bo z pracy rąk swoich na pewno będziesz pożywał, będziesz szczęśliwy i dobrze będzie ci się wiodło” (Ps 128,1n).

Bóg jako najdoskonalszy organizator pracy

Najwspanialszym przykładem mądrego zarządzania wielką całością jest troska Boga o całe stworzenie.

Księga Mądrości pokazuje pełną miłości troskę Boga o całe stworzenie: „Nad wszystkim masz litość, bo wszystko w Twej mocy, i oczy zamykasz na grzechy ludzi, by się nawrócili. Miłujesz bowiem wszystkie stworzenia, niczym się nie brzydzisz, co uczyniłeś, bo gdybyś miał coś w nienawiści, nie byłbyś tego uczynił. Jakżeby coś trwać mogło, gdybyś Ty tego nie chciał? Jak by się zachowało, czego byś nie wezwał? Oszczędzasz wszystko, bo to wszystko Twoje, Panie, miłośniku życia!” (Mdr 11,22-26).

Natchniony autor mówi też o Bożym wymiarze sprawiedliwości: „Ty jesteś sprawiedliwy i rządzisz wszystkim sprawiedliwie; skazać kogoś, kto nie zasłużył na karę, uważasz za niezgodne z Twoją potęgą. Twoja bowiem moc jest podstawą Twej sprawiedliwości. Wszechwładza Twa sprawia, że wszystko oszczędzasz (…) Potęgą władasz, a sądzisz łagodnie i rządzisz nami z wielką oględnością, bo do Ciebie należy moc, gdy zechcesz” (Mdr 12,15-16.18).

Przykłady przedsiębiorców w Starym Testamencie

Już w Księdze Rodzaju patriarchowie są pokazani jako sprawni organizatorzy, przywódcy plemion, zarządcy wielkich majątków.

Dzieje patriarchów kilkakrotnie mówią o ich zamożności jako przejawie Bożego błogosławieństwa: „A był Abram już bardzo zasobny w trzody, srebro i złoto” (Rdz 13,2). Izaak osiągnął znaczne plony: „Przebywając w tym kraju, zasiał Izaak ziarno i doczekał się w owym roku stokrotnego plonu, gdyż Pan mu pobłogosławił” (Rdz 26,12).

Trzeba też zwrócić uwagę na umiejętności patriarchów odpowiedniego postępowania z ludźmi – sprawność w zarządzaniu (polityka), dążenie do zachowywania pokoju.

Józef, sprzedany przez braci do Egiptu, wykazywał umiejętności organizacyjne w domu Potifara i w więzieniu.

Potem widać sprawność Józefa jako zarządcy – namiestnika w Egipcie, odpowiednika wezyra czy obecnego premiera, który kierował państwem w okresie głodu. Jego zarządzenia przyczyniły się do uregulowania gospodarki tego kraju.

Księga Wyjścia podaje przykład wybitnego talentu artystycznego i wysokich kwalifikacji rzemieślniczych połączonych z umiejętnością organizacji pracy innych: „Napełnił ich mądrością umysłu do wykonania wszelkich prac, zarówno kamieniarskich, jak i tkackich, oraz barwienia fioletowej i czerwonej purpury, karmazynu, bisioru, a wreszcie zwyczajnych prac tkackich, tak że mogli sporządzać wszelkie przedmioty, a zarazem obmyślać ich plany” (Wj 35,35).

Księga Nehemiasza przedstawia troskę przywódcy narodu o odbudowę Jerozolimy, roztropność, dobrą organizację pracy, umiejętne załatwianie pozwolenia u króla perskiego i pomocy u namiestników Transeufratei oraz ofiarność i zaangażowanie narodu w prace.

Stary Testament mówi też o znaczeniu dobrego doradztwa. Mądrość dla Semitów to umiejętność praktycznego postępowania, wykorzystywania doświadczenia własnego i całych pokoleń.

Pierwsza Księga Kronik charakteryzuje grupę zwolenników Dawida: „Z synów Issachara, odznaczających się głębokim zrozumieniem czasów i znajomością tego, co ma czynić Izrael” (1 Krn 12,33). Bardzo ważna jest również umiejętność dobierania właściwych doradców.

Pouczenia Jezusa związane z organizacją pracy

Jezus w swoim nauczaniu często odwoływał się do rożnych dziedzin ludzkiej pracy. W przypowieściach o talentach i minach (Mt 25,14-30; Łk 19,11-27) ważne jest puszczanie pieniędzy w obieg (Mt 25,16; Łk 19,13).

Jezus mówi o solidnym zakładaniu winnicy: wymienia czynności potrzebne do przygotowania wszystkiego, by mogła dobrze funkcjonować: Mówi również o budowaniu wieży oraz potrzebie przewidywania i obliczania koniecznych wydatków: „Bo któż z was, chcąc zbudować wieżę, nie usiądzie wpierw i nie oblicza wydatków, czy ma na wykończenie? Inaczej, gdyby położył fundament, a nie zdołałby wykończyć, wszyscy, patrząc na to, zaczęliby drwić z niego: ≪Ten człowiek zaczął budować, a nie zdołał wykończyć≫” (Łk 14,28-30).

Pouczenia apostolskie związane z organizacją pracy

Święty Jakub zaleca też, by nie przeceniać znaczenia doczesnych zabiegów, pracy i handlu zapewniających zysk i dostatek na tym etapie życia: „Teraz wy, którzy mówicie: ≪Dziś albo jutro udamy się do tego oto miasta i spędzimy tam rok, będziemy uprawiać handel i osiągniemy zyski≫, wy, którzy nie wiecie nawet, co jutro będzie. Bo czymże jest życie wasze? Parą jesteście, co się ukazuje na krótko, a potem znika. Zamiast tego powinniście mówić: ≪Jeżeli Pan zechce, a będziemy żyli, zrobimy to lub owo≫” (Jk 4,13-15). Trzeba pokładać ufność w Bogu i pamiętać o względnej wartości ludzkich planów.

Podane przykłady dobrej pracy i umiejętności kierowania pracą innych pokazują, że ta ważna dziedzina jest uczestnictwem w Bożym dziele stwarzania świata i może być drogą do wszechstronnego rozwoju człowieka, także do jego uświęcenia.

Nauki głosił ks. prof. Waldemar Chrostowski – wykładowca Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, wybitny biblista, autor ponad 1450 publikacji naukowych i popularnonaukowych. Z ramienia DPiP posługą kapłańską służył ks. Grzegorz Piątek SCJ. Do Kazimierza przybyli przedsiębiorcy z całej Polski m.in. ze Śląska, Warszawy, Wrocławia i Lublina.

Choć wietrzna pogoda nie sprzyjała spacerom po pięknym mieście, jakim jest Kazimierz, sprzyjała modlitwie, kontemplacji Pisma Świętego i rozmyślaniu o trudach związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Ksiądz Chrostowski w prostych słowach, za pomocą tekstów biblijnych ukazywał, jaka jest rola przedsiębiorcy i pracodawcy w dzisiejszym świecie. Rekolekcjonista mówił o tym co dzieje się gdy ekonomia spotyka się z wiarą i Biblią, tłumaczył także jaka jest rola kobiet w działalności gospodarczej na podstawie fragmentu z Księgi Przysłów „Niewiastę dzielną któż znajdzie?” (31, 10). Osoby biorące udział w rekolekcjach mogły po raz kolejny zadumać się nad dobrze znaną przypowieścią o talentach, tym razem w kontekście swojej pracy i powołania. W razie wątpliwości każdy mógł się zwrócić do księdza profesora, który z chęcią odpowiadał na wszystkie zadawane pytania.

Podczas tych kilku dni wyciszenia uczestnicy mogli odpocząć od nawału pracy, zmęczenia, ale również odrzucić zagubienie duchowe, wątpliwości, a odnaleźć wewnętrzny spokój i siły do podejmowania kolejnych działań i inicjatyw. W trackie wielkopostnego spotkania kilka osób podjęło zobowiązania Duszpasterstwa TALENT.

Katarzyna Kwitowska

Fragment wstępnej konferencji, którą wygłosił ks. Waldemar Chrostowski (17’52″)

Galeria

Płyta mp3

Chrześcijanie mają pełne prawo zdobywać majątek, a Kościół zawsze wspierał wolną przedsiębiorczość – te prawdy podczas rekolekcji wielkopostnych w Gródku (11-13 marca 2011) przypomniał i solidnie uzasadnił charyzmatyczny mówca o. Fabian Błaszkiewicz SJ. W rekolekcjach udział wzięło 135 osób.

o. Fabian Błaszkiewicz SJ

Rekolekcje poprowadził o. Fabian – pisarz, rekolekcjonista. Ekspert w dziedzinie rozwoju osobistego, motywacji i osiągania sukcesów. Duszpasterz młodzieży, artystów i biznesmenów. Założyciel wspólnoty Magis w Nowym Sączu. Muzyk, performer.

W porywających konferencjach (trwały do 2 godzin!) uzasadnił, czym różni się bogacz błogosławiony od bogacza przeklętego. Problem nie leży w posiadaniu majątku, lecz jego używaniu. Ukazywał fascynujące prawdy dotyczące biznesu, które można odczytać z Pisma Świętego. Zdobywanie majątku i właściwe używanie pieniędzy przybliża do Boga i jest praktycznym wyrazem miłości.

Płyta do nabycia w Wydawnictwie WAM

Fragment konferencji wstępnej – komentarz do przypowieści o bogaczu i Łazarzu (9’47″).

Galeria zdjęć

Dlaczego Pan Bóg uznał temat spraw materialnych za tak ważny? Być może dlatego, że… „Sposób traktowania pieniędzy i zarządzania nimi jest zewnętrznym wskaźnikiem naszego stanu duchowego” (Larry Burkett).

Gdzie się podziały moje pieniądze?!

Czy wszyscy mamy wrodzoną zdolność „używania” pieniędzy? Wydaje się, że nie. Już 1,98 mln Polaków żyje w długach, które nie są spłacane. Dzieje się tak, bo często nie umiemy postępować z pieniędzmi: lekkomyślność, rozrzutność, emocjonalne wydawanie pieniędzy, presja otoczenia i inne prowadzą do „niewoli” finansowej.

We Wrocławiu (5 lutego 2011 r.) zgromadziło się 270 osób, które chciały poznać tajemnice zarządzania finansami. Edukacja Finansowa „Crown” – główny organizator konferencji – uczyniła to jednak w specyficzny sposób. Punktem wyjścia było bowiem Pismo Święte. Zawiera ono ok. 2350 wersów na temat posiadania. Warto zatem poznać te Boże zasady, aby stać się człowiekiem wolnym.

W pierwszej konferencji Artur Kalicki, przedsiębiorca z Krakowa, mówił o ludzkiej odpowiedzialności za pieniądze. Głównym przesłaniem Biblii jest to, że człowiek jest tylko „zarządcą” majątku, który otrzymuje od Stwórcy.

Piotr Werwiński

Statystyki zadłużenia Polaków przedstawił Wojciech Nowicki. Ukazał mechanizm popadania w długi. Według niego, większość długów – poza nielicznymi spowodowanymi sytuacjami od nas niezależnymi – wynika z niefrasobliwości, braku planowania i braku kontroli nad wydatkami.

Piotr Werwiński dał konkretne wskazówki, jak opanować wydatki. Planowanie budżetu i ścisła realizacja go powodują mądrzejsze wydawanie pieniędzy. Wykład ten uczył, jak nie ulegać emocjonalnym impulsom (np. reklama) w podejmowaniu decyzji finansowych. W drugiej konferencji mówił o oszczędzaniu i przewidywaniu wydatków. Zachęcał także do dzielenia się dobrami, uzasadnił jak dzięki temu człowiek buduje się wewnętrznie.

Współorganizatorem konferencji było Duszpasterstwo Przedsiębiorców i Pracodawców „Talent”. Po spotkaniu poprosiliśmy o kilka słów jednego z prelegentów, pana Piotra Werwińskiego (2’59″).

Po raz drugi na łamach „Talentu” pochylamy się nad Biblią – Księgą Życia, by zaczerpnąć wskazówki na temat tego, jak być bogatym przed Bogiem. Tym razem przewodnikiem na tej drodze staje się Paweł Apostoł, człowiek, który pod wpływem spotkania z Chrystusem całkowicie odmienił swoje życie, zmienił hierarchię wyznawanych wartości i przyciągnął do Niego wielką liczbę naśladowców.

W cytowanym króciutkim fragmencie listu, jaki św. Paweł skierował do swojego ucznia Tymoteusza, znajduje się wielkie nagromadzenie treści. Najogólniej mówiąc, Paweł pisze o właściwym używaniu bogactw przez ludzi zamożnych, dysponujących wieloma możliwościami, ale też narażonymi na liczne błędy. Mogą na przykład wywyższać się nad innych, co stoi w ewidentnej sprzeczności z chrześcijańskim ideałem braterstwa i zakład przypisywanie sobie wysokiej pozycji w oparciu o fałszywe przesłanki. Paweł Apostoł prosi swojego ucznia, by przestrzegał bogatych przed budowaniem swojej przyszłości na fałszywej podstawie zaufania do posiadanych dóbr.

Każdy człowiek, również ten bogaty, ma ufać tylko Bogu, który jest gwarantem jego przyszłości w wymiarze doczesnym i wiecznym. Dlatego św. Paweł zachęca do życia spokojnego i cichego, pobożnego i pełnego godności, które to postawy odzwierciedlają postawę zawierzenia Bogu (por. 1Tm 2,2). Nie znał jeszcze znaczenia bardzo rzadkiego, ale jakże pięknego, francuskiego imienia Dieumegarde (Bóg mnie strzeże). Może tak właśnie określiłby każdego chrześcijanina, bo w postawie zawierzenia widział ideał chrześcijańskiego życia. Bóg nas strzeże i obficie udziela wszystkiego do używania.

Co zatem robić z posiadanym majątkiem? To pytanie nękało wielu, m.in. kanadyjskiego milionera J. Roberta Ouimeta, który był gotów rozdać swój majątek. Zapytał o to w Kalkucie Matkę Teresę. Zaskoczyła go reakcja rozmówczyni, która niczego nie kazała rozdawać, ale właściwie wykorzystywać. Zapytała go o życiową hierarchię wartości. Szło jej o to, by na pierwszym miejscu w życiu stanął Bóg, potem żona, na trzecim dzieci, a wreszcie pracownicy w firmie, którą miał odziedziczyć.

Warunkiem wstępnym zbudowania takiej hierarchii wartości jest pokorne uświadomienie sobie, że zostaliśmy obdarowani przez Boga i ludzi. Świadomość otrzymanego daru ustawia nas w innej optyce wobec otaczających nas osób i dóbr. Pozwala zrozumieć, że jesteśmy zarządcami, a nie posiadaczami. Chroni przed uleganiem chciwości i umożliwia wykorzystanie bogactwa jako podstawy do służby bliźnim i zgromadzenia nieprzemijalnych bogactw przed Bogiem. Wtedy, zgodnie ze słowami św. Pawła, możemy odkładać do skarbca dla siebie samych dobrą podstawę na przyszłość, aby osiągnąć prawdziwe życie. Czy jednak naprawdę bogacę się w dobre czyny?

Rekolekcje w ciszy zostały przez duszpasterstwo zorganizowane po raz pierwszy (15-17.10.2010). Odbyły się w szczególnym miejscu – XVII-wiecznym klasztorze w Stopnicy, który obecnie służy księżom sercanom jako nowicjat. Urok tego miejsca otoczonego wysokim kamiennym murem sprzyjał wyciszeniu i medytacji.  Prowadzący – mistrz nowicjatu ks. Sławomir Kamiński SCJ zaproponował uczestnikom poznanie metody medytacji Pisma Świętego nazywaną „lecio divina”. W trakcie rekolekcji zgromadzeni przedsiębiorcy rozważali ewangeliczne historie i zastanawiali się, jak „Być bogatym przed Bogiem”. Był również czas na adorację Najśw. Sakramentu, sakrament pokuty oraz indywidualne rozmowy z księdzem rekolekcjonistą.

Po zakończeniu rekolekcji poprosiliśmy małżeństwo przedsiębiorców z Warszawy: Krystynę Burzyńską-Kaniewską prowadzącą firmę KB Doradztwo Personalne oraz Macieja Kaniewskiego współwłaściciela firmy EOS, o ich wrażenia oraz doświadczenia duchowe (4’56″).

Galeria zdjęć z rekolekcji

Więcej o lectio divina:

Lectio divina na każdą niedzielę

Innocenzo Gargano, Lectio divina. Wprowadzenie, Wydawnictwo Dehon

Każda epoka ma swoje zagrożenia duchowe, którym powinien sprostać chrześcijanin. Inaczej musieli zachowywać się wyznawcy Chrystusa w czasach prześladowań, a czego innego oczekuje od nich Boski Mistrz w czasach pokoju i dobrobytu.

ks. Grzegorz Piątek SCJ

Przypowieść o zamożnym człowieku, któremu obrodziło pole i który snuł plany na spokojną i dostatnią przyszłość, jest szczególnie aktualna dzisiaj. Żyjemy w niezwykłym okresie historii. Nigdy dotąd tak duża liczba ludzi nie cieszyła się tak wielkim dostatkiem, żyjąc w pokoju i mając możliwość realizacji własnych planów. Ciesząc się życiem, jego urokami i możliwościami, jakie daje, można wszakże zapomnieć o Bogu i żyć tak, jakby On nie istniał. A taka postawa praktycznego nieliczenia się z Bogiem oznacza w rozumieniu biblijnym głupotę. Dlatego Pan Jezus nazywa bohatera swojej przypowieści głupcem. Uległ on zaślepieniu przez bogactwo, uwierzył, że jest absolutnym panem swojego losu, może planować przyszłość i nie szukać woli Bożej. Przypowieść stawia słuchacza wobec podstawowego zagadnienia, jakim jest wykorzystanie własnego życia. Czemu i komu ono służy? Czy korzysta się z niego tylko dla własnych celów, czy przeciwnie, widzi się w nim dar, który pomnaża się, gdy jest rozdawany?

Chrześcijański przedsiębiorca powinien stawiać sobie pytania o sens własnych dokonań i źródło motywacji. Podejmując twórcze decyzje, wykorzystując talenty, tworząc piękne i dobre dzieła ma szansę być bogatym przed Bogiem, stworzyć najbardziej dochodową inwestycję w swoim życiu.

ks. Grzegorz Piątek SCJ

Nie jest bogaty ten, kto dużo ma, lecz ten, kto dużo daje…

Erich Fromm

Należy dawać to, co jakoś kosztuje, wymaga poświęcenia, pozbawia czegoś, co się lubi – aby dar miał wartość przed Bogiem.

Matka Teresa z Kalkuty

Pewien bogacz przed wyruszeniem w długą podróż przywołał do siebie swych trzech służących. Zażądał, aby podczas jego nieobecności opiekowali się oni jego majątkiem. Krytycznie ocenił osobiste cechy każdego ze sług, tak że dał jednemu z nich pięć talentów, drugiemu dwa, a trzeciemu jeden — każdemu według zdolności. Po czym wyruszył w drogę.

Przed sługami otworzył się świat możliwości dla ich przedsiębiorczości i inwestycji. Ten sługa, który otrzymał pięć talentów został przedsiębiorcą i zarobił pięć następnych. Ten, który otrzymał dwa, postąpił podobnie i zarobił dwa następne talenty. Trzeci sługa, który otrzymał jeden talent, zakopał własność swego pana w ziemi.

Kiedy pan powrócił, pierwszy podszedł do niego ten, który otrzymał pięć talentów. „Panie,” — rzekł on — „przekazałeś mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem”.

„Dobrze, sługo dobry i wierny” — odpowiedział pan. — „Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana.”

Następnie zbliżył się do pana sługa, który otrzymał dwa talenty.  „Panie,” — rzekł on — „Przekazałeś mi dwa talenty, oto drugie dwa talenty zyskałem”. Pan nagrodził go w podobny sposób.

Wreszcie podszedł do pana ten, który otrzymał jeden talent.  „Panie,” — powiedział on — „wiedziałem żeś jest człowiek twardy: chcesz żąć tam, gdzie nie posiałeś, i zbierać tam, gdzieś nie rozsypał. Bojąc się więc, poszedłem i ukryłem twój talent w ziemi. Oto masz swoją własność”.

Odpowiedź pana była szybka i surowa: „Sługo zły i gnuśny! Widziałeś, że chcę żąć tam, gdzie nie posiałem, i zbierać tam, gdziem nie rozsypał. Powinieneś więc był oddać moje pieniądze bankierom, a ja po powrocie byłbym z zyskiem odebrał swoją własność.”

Pan rozkazał odebrać talent leniwemu słudze i dać temu, który miał ich dziesięć. „Każdemu bowiem, kto ma,” — powiedział pan — „będzie dodane, tak że nadmiar mieć będzie. Temu zaś, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma. A sługę nieużytecznego wyrzućcie na zewnątrz — w ciemności; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.”

Nie jest to przypowieść, którą byśmy często słyszeli z ambony. W naszych czasach wciąż myśli się w kategoriach etyki socjalistycznej, według której przedsiębiorczość i odnoszenie zysku są podejrzane i nie zasługują na pochwałę. Tymczasem owa przypowieść całkiem jasno łączy znaczenia i nauki etyczne z pojmowaniem odpowiedzialności człowieka w sprawach gospodarki.

Bliższe spojrzenie

Słowo ,,talent” w omawianej przypowieści ma dwa znaczenia. W węższym znaczeniu oznacza ono jednostkę monetarną o największej wartości dla wszystkich czasów. Biblista John R. Donovan SI podaje, że jeden talent równał się 15-letniemu wynagrodzeniu przeciętnego robotnika. Stąd wiemy, że suma dana każdemu słudze była znaczna.

W szerszym znaczeniu pojęcie talent odnosi się do wszystkich darów, jakie Bóg nam dał dla naszego użytku. Definicja ta obejmuje wszystkie dary naturalne, duchowe i materialne. Zaliczają się do nich i nasza natura i dane nam środki — zdrowie, inteligencja i wykształcenie, pieniądze, mienie i szanse.

Jedną z prostych nauk wynikających z przypowieści o talentach jest to, że odnoszenie korzyści z naszych zasobów, rozumu i pracy nie jest niemoralne. Co więcej, w przeciwieństwie do osiągania zysków ponoszenie strat, czyli marnotrawstwo bogactwa, szczególnie z powodu braku inicjatywy, jest postępowaniem złym.

Chrystusowa przypowieść według św. Mateusza implikuje ówczesne rozumienie właściwego sposobu gospodarowania pieniędzmi. Prawo rabiniczne traktowało zakopywanie pieniędzy jako najlepszy sposób zabezpieczenia ich przed kradzieżą. Jeżeli osoba obdarowana pieniędzmi zakopała je zaraz po ich otrzymaniu, była wolna od odpowiedzialności za nie, cokolwiek by się z nimi stało. Przeciwnie było z pieniędzmi zawiązanymi w chusty. Kto pieniądze powierzone zawiązał w chustę, musiał pokryć straty, poniesione z powodu niewłaściwego dbania o depozyt. Jednak w powyższej przypowieści pan sług całkowicie zmienił rabiniczny sposób rozumowania. Uznał on nieużywanie talentu, a więc transakcję o wyniku zerowym pod względem korzyści, za stratę, gdyż uważał, że kapitał winien przynosić zysk. W tym sensie uznał on, że ,,czas to pieniądz (lub korzyść)”.

Przypowieść ta również zawiera lekcję na temat jak powinniśmy używać zdolności i środków danych nam przez Boga. Według Księgi Rodzaju Bóg dał Adamowi ziemię, aby ten po wkładzie pracy korzystnie jej używał. Podobnie w omawianej przypowieści pan oczekiwał, że jego słudzy szukać będą materialnych korzyści: zamiast pasywnego zabezpieczenia otrzymanych pieniędzy mieli je inwestować. Gnuśność sługi, który otrzymał jeden talent, rozgniewała pana. A więc Bóg nakazuje nam używanie naszych talentów do celów produktywnych. Przypowieść ta podkreśla potrzebę pracy i tworzenia jako przeciwieństwo gnuśności.

W poszukiwaniu zabezpieczenia swej przyszłości

Przypowieść o talentach

 W ciągu całej historii ludzkości ludzie próbowali tworzyć instytucje, które miały ich chronić przed wysiłkiem i ryzykiem, tak jak próbował tego niefortunny sługa. Wysiłki takie znane są od czasów starożytnych Grecji i Rzymu o rozbudowanych systemach opieki społecznej, aż do totalitaryzmu sowieckiego i do komun luddytów [52] lat 1960-tych. Od czasu do czasu wysiłki te były przyjmowane jako chrześcijańskie rozwiązania problemu niepewnej przyszłości. Jednak w przypowieści o talentach dzielność pierwszego sługi w obliczu nieznanej przyszłości została wynagrodzona poprzez otrzymanie przez niego największej sumy. Zaryzykował on powierzone mu pięć talentów w interesach i przez to zyskał pięć następnych. Byłoby dla niego bezpieczniej zainwestować te pieniądze w banku i zarobić procent od kapitału. Za wiarę w swego pana pozwolono mu zatrzymać to co zostało mu powierzone i to co zarobił oraz zyskał część zadowolenia swego pana.

Omawiana przypowieść implikuje moralny obowiązek stawiania czoła niepewności na drodze przedsiębiorczości. Nikt nie jest w tym lepszy niż przedsiębiorca. Dużo wcześniej niż dowie się, czy uzyska coś ze swej inwestycji czy pomysłu, ryzykuje swój czas i własność. Musi wypłacić wynagrodzenia swym pracownikom zanim jest w stanie upewnić się co do tego, czy właściwie przewidział przyszłe wydarzenia. Tworząc nowe przedsiębiorstwo otwiera on przy tym swoim pracownikom drogę do zarobku i do zdobywania kwalifikacji zawodowych.

Dlaczego więc przedsiębiorcy często bywają piętnowani jako niegodni słudzy Boga? Wielu duchownych myśli i postępuje tak, jak gdyby używanie przez biznesmenów posiadanych środków i talentów w celu realizowania zysku było niemoralne, choć w świetle przypowieści o talentach takie nastawienie do ludzi interesu nie powinno mieć miejsca. Leniwy sługa uniknąłby ponurego losu będąc choćby nieco przedsiębiorczym. Gdyby spróbował zainwestować dane mu pieniądze i nawet stracił część inwestycji, nie zostałby potraktowany tak surowo, gdyż wykazałby się działalnością dla swego pana.

Film opowiada o Małgorzacie Matei. Spotkałam panią Małgosię na rekolekcjach duszpasterstwa przedsiębiorców w Nałęczowie i zostałam zauroczona promieniującą z niej siłą, która wyraźnie wszystkim dookoła dodawała ducha. Pomyślałam, że dobrze by było, gdyby więcej ludzi mogło się z nią spotkać. Jeśli nie osobiście, to chociaż za pośrednictwem filmu. Zaraziłam swoim oczarowaniem Justynę Cyran-Waksmundzką, która została kierownikiem produkcji i doprowadziła do realizacji filmu. Osobowość Pani Małgorzaty – jej dzielność, uśmiech, dobroć i niezłomna wiara – zachwyciły również jego twórców. Prezentujemy krótką opowieść o życiu wspaniałej kobiety, o jej zmaganiach z przeciwnościami, o jej pracy i stosunku do Boga, wiary i świata.  Pani Małgosia łączy w sobie bycie prawdziwą Ślązaczką z Radzionkowa, katoliczką, matką i żoną, a dodatkowo bycie wytrawnym przedsiębiorcą! Zapraszamy na spotkanie z nieprawdopodobną pozytywną energią, jaka może bić z Człowieka i do Człowieka!!!

Reżyserem filmu był Krzysztof Kubiak, operatorem Józef Romasz. Montaż opracowała Monika Zawadzka, natomiast muzykę Bogumiła Kłopotowska.

Małgorzata Felicka