ks. mgr lic. Grzegorz Piątek SCJ
koordynator Duszpasterstwa Przedsiębiorców „Talent”

1. Społeczna misja sercanów w świetle konstytucji Zgromadzenia

Konstytucje, będące dokumentem fundamentalnym dla funkcjonowania każdego zgromadzenia zakonnego, zawierają m.in. wskazania dotyczące głównych kierunków działania danego zgromadzenia oraz metod ich realizacji. W świetle Konstytucji SCJ¹ jednym z takich istotnych kierunków jest społeczne zaangażowanie, które rodzi się z racji historycznych, teologicznych oraz wyzwań wynikających z aktualnej sytuacji świata.

Racje historyczne

W numerze 26. Konstytucji SCJ sformułowano nakaz życia dziedzictwem założyciela Zgromadzenia ks. Leona Dehona (1843-1925) i jego duchowością. Jego życiowe zaangażowania, dokonania i plany, a także przekonania postawiono za wzór dla jego duchowych synów w ich osobistym i wspólnotowym wysiłku naśladowania Chrystusa. Z historycznych dokonań Założyciela Konstytucje doceniają przede wszystkim jego wysiłek zmierzający do poznania zła tkwiącego w społeczeństwie i zrozumienia jego przyczyn (por. nr 4), apostolstwo nacechowane czujną uwagą skupioną na ludziach i troskę o czynne zapobieganie duszpasterskim brakom Kościoła w jego czasach (por. nr 5). Podkreśla się jego dążenie do wprowadzenia w świecie królestwa sprawiedliwości i miłości (por. nr 32), co wymagało troski o formację kleru i świeckich oraz aktywnej obecności wśród ludzi, posuniętej aż do poświęcenia własnego życia i środków materialnych najbardziej potrzebującym (por. nr 52). W numerze 7. przypomniano, że ks. Dehon, będąc zaangażowanym w przemianę świata, oczekiwał od swoich zakonników, ażeby go naśladowali, stając się prorokami miłości i sługami pojednania ludzi i świata w Chrystusie.

Racje teologiczne

Konstytucje SCJ ukazują, że społeczne zaangażowanie Założyciela Zgromadzenia motywowane było przede wszystkim racjami teologicznymi. Niezwykle głębokie zjednoczenie ks. Dehona z Chrystusem sprawiało, że był wrażliwy na grzech, który osłabiał Kościół i stawał się przyczyną zła, gdyż sprzeciwiał się miłości Chrystusa. Sytuacja ta skłaniała go do reakcji, polegającej na pogłębianiu zjednoczenia z Sercem Jezusa i budowaniu Jego Królestwa (por. nr 4), żarliwym apostolstwie oraz uwadze skierowanej na ludzi potrzebujących (por. nr 5).

Ksiądz Dehon w swoim przylgnięciu do Chrystusa i aktywnej odpowiedzi na Jego wolę jawi się jako wzór do naśladowania dla swoich duchowych synów. Mają oni tak samo stanąć z Chrystusem w służbie Królestwa, o czym mówią Konstytucje w części II A. Przypominają one tam o solidarności Chrystusa z ludźmi (por. nr 10, 29) i o pozytywnych skutkach odkupienia (por. nr 12). Tak więc z wiary w Chrystusa, który utożsamił się z ludźmi (por. Mt 25,40; Łk 4,18-19), zwłaszcza tymi najbardziej potrzebującymi, ma wypływać dążenie do doskonałej miłości, której istotnym wyrazem jest gorliwość apostolska, mająca na celu m.in. przemianę świata, obciążonego wielorakim złem².

Wyzwania współczesności

Podobnie jak miało to miejsce w życiu ks. Dehona, tak i dzisiaj potrzebna jest odpowiedź na rodzące się wyzwania. „Wiemy, że świat dzisiejszy przepojony jest ogromnym wysiłkiem zmierzającym do wyzwolenia: z tego, co rani godność człowieka i zagraża urzeczywistnianiu jego najgłębszych aspiracji, a więc prawdy i sprawiedliwości, miłości i wolności” (nr 36). Dlatego Konstytucje SCJ jednoznacznie wymagają od sercanów wydawania owoców charyzmatu Założyciela we współczesnym świecie (por. nr 1). Mając na względzie historyczny wzór ks. Dehona, winni odczytywać nowe znaki czasu i włączać się w życie współczesnego Kościoła, by włożyć twórczy wkład w budowanie w świecie królestwa sprawiedliwości i miłości (por. nr 32). Już od kandydatów do zgromadzenia wymaga się odkrycia, że do sercańskiego życia zakonnego „należy działalność apostolska, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb współczesnej społeczności” (nr 94).

Konstytucje wskazują wiele konkretnych postaw, w których ma się wyrażać społeczna misja współczesnych sercanów. Numer 18. mówi o dyspozycyjności i miłości dla wszystkich, zwłaszcza dla najbardziej potrzebujących. W numerze 22. mowa jest o służebnym pełnieniu różnych zadań w solidarności z ludzkością i całym stworzeniem. Następnie przypomina się o życiu w skutecznej solidarności z ludźmi (por. nr 29), która zakłada m.in.: uczestniczenie poprzez pracę w życiu ludzi naszych czasów (por. nr 48), poszukiwanie skromnego i prostego stylu życia (por. nr 49), zmianę mentalności i postaw wobec wyzwania, jakie stanowi nędza (por. nr 50), konieczność unikania wszelkich form niesprawiedliwości społecznej i budzenia sumień, które winny być wrażliwe na wymogi sprawiedliwości (por. nr 51). Sercańskie wspólnoty mają świadczyć o możliwej jedności między ludźmi i służyć jej budowaniu (por. nr 59).

Wezwanie do uczestnictwa

W świetle Konstytucji SCJ społeczne zaangażowanie na różnych polach jest jedną z głównych cech charakteryzujących misję zgromadzenia. Jako takie, powinno stanowić jedno z ważnych kryteriów oceny jakości sercańskiego życia indywidualnego i wspólnotowego oraz podejmowanych projektów. Wspomniane przesłanki historyczne i teologiczne oraz wyzwania współczesnego świata mają motywować do czujnej i aktywnej troski o promocję godności osoby ludzkiej w różnych wymiarach. Ostatni numer Konstytucji, mówiąc o aktywnym uczestnictwie sercanów w przemianach współczesnego świata i Kościoła, przypomina o potrzebie stałej refleksji nad misją, formami obecności i świadectwa zakonników w nadchodzącej przyszłości.

]]> http://www.duszpasterstwotalent.pl/spoleczna-misja-sercanow/feed/ 0 http://www.duszpasterstwotalent.pl/leon-dehon-i-dzialalnosc-spoleczna/ http://www.duszpasterstwotalent.pl/leon-dehon-i-dzialalnosc-spoleczna/#comments Sat, 08 May 2010 16:48:20 +0000 x.Przemek http://www.duszpasterstwotalent.pl/?p=4116 Leone Dehon i „przekształcanie świata”
Pio Cerocchi

Artykuł pochodzi z pisma „Społeczeństwo” nr 3/2005 s. 537-550

Uwagi redakcyjne:
W polskich przekładach zazwyczaj podaje się imię o. Dehona jako „Leon”.
Nazwa „dehonianie” funkcjonuje w wielu krajach jako określenie księży sercanów, w Polsce się nie przyjęła.

1. Krajobraz dziki i dramatyczny

Zamysł streszczenia i zinterpretowania w ramach tego mojego przedłożenia nie tylko długiego i aktywnego życia człowieka, którym był o. Leone Dehon, lecz także czasów, w których żył, a więc okresu od roku 1843 do 1925, byłby karygodnie zuchwały. Jeden z nielicznych współczesnych piewców świętych XX w. (innym był Piero Bargellini) – posługujący się historiografią bardziej rzetelną od tej, która w XIII w. zainspirowała jedną z najbardziej poczytnych książek wszechczasów, tj. żywoty świętych zebrane w Złotej legendzie Jakuba da Voragine – jezuita Domenico Mondrone, recenzując w 1961 r. na łamach „La Civiltà Cattolica” biografię Dehona autorstwa Giuseppe Fredianiego, opisuje ją jako „wierną opowieść o życiu”, która „jest także ukazaniem epoki, całego osiemdziesięciolecia”. Ale czy chodzi o jedną tylko epokę, czy też o dwie albo jeszcze więcej?

Profesor Pietro Scoppola powiedział, że arena, na której działał o. Dehon, tworzyła „krajobraz dziki i dramatyczny”, w którym chrześcijaństwo przeżywało „trudny i męczący proces, okupiony męką, potępieniami i cierpieniami towarzyszącymi Kościołowi w przechodzeniu od dawnego ustroju do zaakceptowania wartości demokracji”. Były to więc czasy dramatyczne dla Kościoła (dość wspomnieć – ale jest to tylko przykład – że w XIX w. aż dwaj arcybiskupi Paryża zostali zabici: pierwszy na barykadach w 1848 r., a drugi rozstrzelany przez „rewolucyjnych komunardów” w 1871 r.), który był rozdarty między świadomością swego powszechnego posłannictwa a grande peur – jak pisał historyk-jezuita Giacomo Martina – na skutek najpierw rewolucji, a potem nadejścia swobód demokratycznych. Były to więc czasy ogromnych przemian. Tutaj postaram się je odczytać na tym „gruncie pośrednim”, który oddziela historiografię od hagiografii, pojmując tę ostatnią nie jako degenerację tej pierwszej, ale raczej jako niezbędny gatunek służący poszerzeniu perspektywy i poznaniu minionych epok.

2. Apostoł awangardy

Zagłębiając się w te badania – w których zagadnienia wydobywane z mare magnum tekstów i dokumentów, zamiast się upraszczać, coraz bardziej się gmatwały, wykraczając daleko poza stosunkowo wąskie granice mojej wiedzy – znalazłem ostatecznie pomoc moralną w prostej myśli: skoro ojcowie dehonianie powierzyli mi to zadanie – powiedziałem sobie – najwyraźniej wiedzieli, że zwracają się nie do akademickiego specjalisty, ale po prostu do dziennikarza zainteresowanego głosami, które z przeszłości docierają aż do naszego „teraz”. W ten sposób uwierzyłem, że dla naszych ojców płaszczyzna kulturalna, po której się poruszam, może wystarczyć do tego, aby mówić o o. Dehonie, powiedzieć coś o jego czasie i wreszcie sprawdzić też, czy jego postać wzorowego „apostoła awangardy” (Mondrone) zachowuje swą aktualność po dzień dzisiejszy. Od razu uwzględniam przy tym całą wagę decyzji papieża Jana Pawła II, żeby przedstawić Dehona jako wzór dla wszystkich wierzących – decyzji, która stała się też przyczyną bliższą niniejszego wykładu. Chcę więc zastanowić się nad tym, czy żądanie Dehona, aby „przekształcać świat” – nie różniące się zresztą od żądania wielu innych świadków wiary, miłosierdzia, pobożności, a zatem także, na płaszczyźnie historycznej, świadków sprawiedliwości społecznej (polityków, robotników, zakonników, przedsiębiorców ) – zachowuje jeszcze znaczenie w naszych czasach i czy w związku z tym nasze czasy mogą stanowić obszar, w którym utopia chrześcijańska zawarta w owym żądaniu ostatecznie się odsłoni. Myśli takie wyłaniają się wyraźnie, kiedy zastanawiamy się nad tym, jaką wagę papież Jan Paweł II przywiązywał do szczególnego nauczania poprzez „egzempla” świętych i błogosławionych, które on sam przedstawiał, nie szczędząc cytatów. „Należy uznać – powiedział w jednym z wywiadów prefekt Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych, kard. José Saraiva Martins – że Jan Paweł II z ogłaszania nowych świętych i błogosławionych uczynił autentyczną i stałą formę ewangelizacji i nauczania”. W tym właśnie szczególnym nauczaniu mieści się powołanie religijne i misyjne o. Dehona.

3. Ślady długiego życia

Mówiliśmy o „przekształcaniu świata”: było ono dążeniem wielu – także o. Dehona, który swym długim życiem (82 lata) dawał znakomity jego przykład. Trzeba jednak też powiedzieć, że owo „przekształcanie” dokonuje się nie w jednym akcie oczyszczenia, ale w heroizmie codzienności i dzielenia się – jakkolwiek nie można nie doceniać wpływu chwili albo różnych chwil historycznych na ludzkie wybory życiowe. Z pewnością, długi tok dziejów przeżytych przez o. Dehona dostarczył mnóstwo takich chwil zarówno jemu samemu, jak i wielu osobom, które spotkał i które wraz z nim chciały pogłębić depozyt wiary oraz poddać się próbom służby, modlitw i posłannictwa.

Leone Dehon urodził się 14 marca 1843 r. w La Cappelle en Thiérache na północy Francji, w diecezji Soissons, w której, jak napisał Martina, „tylko pięć procent mężczyzn i mniejszość kobiet obchodzi Święta Wielkanocne”. Był pierwszym dzieckiem zamożnej rodziny o wyraźnych korzeniach arystokratycznych. Jego ojciec, Giulio, który skłaniał się ku liberalizmowi i ostro sprzeciwiał się wyborowi kapłaństwa przez syna, postarał się o to, aby nazwisko De Hon „uczynić mieszczańskim”, łącząc je w jeden wyraz w celu (bojaźliwość albo swobodna decyzja – nie wiadomo dokładnie) ukrycia szlacheckiego pochodzenia. Ale nie będę opowiadał życiorysu, także z tego względu, iż mamy do czynienia z człowiekiem, który pozostawił po sobie tyle wspomnień, że nawet jego biografowie nie zdołali ująć ich w syntezę; wyobraźmy więc sobie, czy teraz ja mógłbym tego dokonać. W historiach „założycieli” często spotyka się taką ilość wspomnień. Z wszystkimi zastrzeżeniami sądzę, że należy je rejestrować jako oznaki silnej samoświadomości, które z kolei hagiograficzny styl zapisu uwypukla w takiej mierze, iż grozi to zdeformowaniem obrazu ich historycznego kontekstu; tymczasem kontekst ten, jeśli zostanie prawidłowo odtworzony, lepiej ujawnia decyzje i dokonania głównych bohaterów.

Dehon przez całe życie pisał dziennik, a prócz niego pozostawił wielką ilość notatek i korespondencji; do tego należy oczywiście dodać całą twórczość dziennikarską i bibliograficzną (właśnie mare magnum). I tutaj zaryzykuję twierdzenie, że ogrom bezpośredniej dokumentacji dotyczącej jego życia, zamiast okazać się korzystny, ostatecznie stał się obciążeniem w trudnej procedurze bliskiej już beatyfikacji Dehona. Ale o uznawaniu świętości w naszej epoce powiem kilka słów później.

]]> http://www.duszpasterstwotalent.pl/leon-dehon-i-dzialalnosc-spoleczna/feed/ 0 http://www.duszpasterstwotalent.pl/10-lecie-duszpasterstwa/ http://www.duszpasterstwotalent.pl/10-lecie-duszpasterstwa/#comments Sun, 06 Dec 2009 10:51:18 +0000 x.Przemek http://dp.scj.pl/blog/?p=151 Zwracam się tu przede wszystkim do tych braci w Chrystusie, którzy zatrudniają innych. Nie dajcie się zwieść wizji natychmiastowego zysku, kosztem innych. Strzeżcie się wszelkich pokus wyzysku. W przeciwnym razie każde dzielenie eucharystycznego Chleba stanie się dla was oskarżeniem.
W 1999 roku na pierwszym spotkaniu dla przedsiębiorców było 11 osób. 10 lat później (6.12.2009) w sanktuarium w Łagiewnikach zgromadziło się ponad 160 osób.]]> Owocem wielkiego pontyfikatu Sługi Bożego Jana Pawła II jest niewątpliwie Duszpasterstwo Przedsiębiorców i Pracodawców „Talent”. Prowadzone jest przez Księży Sercanów, ale zrodziło się w głowie i sercu przedsiębiorcy z Gdowa, pana Marka Świeżego. Usłyszał on słowa Ojca Świętego, który w homilii w Legnicy w 1997 roku wołał: Zwracam się tu przede wszystkim do tych braci w Chrystusie, którzy zatrudniają innych. Nie dajcie się zwieść wizji natychmiastowego zysku, kosztem innych. Strzeżcie się wszelkich pokus wyzysku. W przeciwnym razie każde dzielenie eucharystycznego Chleba stanie się dla was oskarżeniem.

10-lecie: zdjęcia z sanktuarium

Uroczystość 10-lecia duszpasterstwa

27 Photos

10-lecie: zdjęcia z auli

Uroczystość 10-lecia duszpasterstwa

34 Photos

10 lat…  i co dalej?

Uczestników spotkania w temat wprowadził o. dr hab. Witold Kawecki CssR z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego z Warszawy. Podkreślił on dynamikę przemian zachodzących w polskim społeczeństwie w ostatnich 20. latach. Główne nurty tych przemian to globalizacja, integracja europejska, przyspieszona zmiana pokoleniowa oraz sekularyzacja. Kościół jest w trudnej sytuacji, ponieważ powinien o krok wyprzedzać te przemiany, a nie leczyć skutki. Nie jest słyszalny głos Kościoła na płaszczyźnie ekonomicznej: ekonomiści go ignorują, a zazwyczaj po prostu nie słyszą.

W kolejnej prelekcji prof. dr hab. Anna Barcik przedstawiła potrzebę etyki w życiu gospodarczym. Istnieje nadzieja, że nowa ekonomia będzie w synergii z etyką biznesu. Okazało się, że siły rynkowe to za mało, by zapewnić ład ekonomiczny. Dla przyszłości ekonomii nie jest perspektywa albo-albo (ekonomia czy etyka), lecz zrównoważony rozwój. Rozwój opiera się na rozwoju materialnym, budowanym na fundamencie etyki, ponieważ taka jest natura człowieka.

Kolejni wykładowcy sercanie ks. dr hab. Władysław Majkowski oraz ks. Grzegorz Piątek ukazali aktualność charyzmatu społecznego o. Leona Dehona, wyzwania stojące dzisiaj przed sercanami i sposoby ich realizacji przez duszpasterstwo przedsiębiorców.

Ważnym punktem było świadectwo Andrzeja Miłkowskiego. Ukazał on „ekonomię komunii, która polega na dzieleniu się zyskami firmy, proponowaną przez Ruch Focolare. Chodzi o uwolnienie się od poczucia własności i uświadomienia sobie, że firma ma większego „Szefa”. Ta postawa wymaga ciągłego umacniania, ponieważ ma wymiar duchowy. Pan Andrzej przedstawił, jak to jest w jego życiu oraz jakie są tego skutki.

W części popołudniowej organizatorzy zaproponowali szereg dyskusji w małych grupach: o łapówkach na ambonie i w katechezie, przedsiębiorca w Kościele – dostrzec bogactwo człowieka, animacja społeczna, społeczna odpowiedzialność – obowiązek każdego chrześcijanina. Dzięki tym dyskusjom możliwe było dzielenie się – nieraz burzliwe – między duchownymi a przedsiębiorcami. Podsumowaniem była dyskusja panelowa z udziałem prelegentów.

Ostatnim akcentem był film wyprodukowany przez Fundację „Iskara” pani Małgorzaty Felickiej: „Żeby przed nazwiskiem było człowiek”. Ukazuje on bogactwo życia i osobowości kobiety-przedsiębiorcy ze Śląska Małgorzaty Matei.

Centralnym punktem spotkania była Eucharystia. W homilii ks. Tadeusz Michałek zwrócił uwagę na mocne fundamenty, na jakich trzeba budować doczesną działalność. Trudno jest być dobrym przedsiębiorcą, jeśli nie dba się o głęboką relację z Chrystusem.

Prowadzenie firmy w zgodzie z etyką, z chrześcijańskim przesłaniem, nie musi być trudne. Firma „Chomik” od lat jest najlepszym tego przykładem.

W kilku potężnych halach dziesiątki niekończących się wysokich regałów wypełnionych po brzegi tysiącami produktów. Wokół tego kręcący się ludzie, którzy muszą zapanować nad ogromem towaru. Na olbrzymim placu zapakowane palety czekają na kolejnych kontrahentów. „Chomik”, firma mieszcząca się w niewielkim podkrakowskim Gdowie, jest dziś największym w Polsce dystrybutorem artykułów AGD. Firmę założył niemal 16 lat temu Marek Świeży, prowadzi ją obecnie wraz ze Zdzisławem Kowalskim. Kierują blisko 80-osobowym zespołem. I robią to tak, że mówią o nich, że to przyzwoity biznes.

Co jest normą?

Ktoś próbuje oszustwem zaoszczędzić na podatkach, ktoś nie płaci ich w ogóle, ktoś zachowuje się po cwaniacku na rynku stosując nieuczciwe metody, oszukując kontrahentów, wspólników, pracowników. Być może wielu ludziom takie prowadzenie interesów wydaje się normą, bo przecież podstawowa zasada biznesu polega na zarabianiu jak największych pieniędzy, na kumulowaniu zysku. Oczywiście tak. Jednak wszystko zależy od sposobów, jakimi ten zysk i sukces na rynku zostaje osiągnięty.

- Problemem najczęściej jest nie tyle nieuczciwa walka pomiędzy przedsiębiorcami, ale walka samego przedsiębiorcy z samym sobą – być czy nie być uczciwym – mówi Marek Świeży.- Chociażby niewłaściwe płacenie podatków – wypada się zastanowić, czy jest to potyczka z państwem czy z własną pokusą biznesmena. Ważne moim zdaniem jest, by zauważyć, że problemem takiego człowiek jest to, że on w ogóle staje się nieuczciwy.  Celem powinno być uzdrowienie stosunku każdego przedsiębiorcy do zasad moralnych, przykazań, nauki Kościoła. Jeśli uda się to osiągnąć – wówczas rzeczą naturalną będzie uczciwe podejście do pracowników, regulowanie należności czy płacenie podatków.

Słoiki a sprawa polska

Samo powstanie firmy to niezwykła historia. Marek Świeży w 1991 roku pracował jako inżynier w Krakowie. Żona poprosiła go, by kupił większą partię słoików na zimowe przetwory. Wizyty w kilku sklepach nie przyniosły rezultatów – słoików nie było.  Pan Marek postanowił więc znaleźć producenta tego deficytowego towaru, by kupić towar u źródła. Hutę znalazł aż w Opolu. Okazało się jednak, że nie można kupić „zaledwie” 100 sztuk, które były potrzebne. Zamówienie mogło opiewać minimum na 1000 słoików i na dokładkę niezbędna była zarejestrowana działalność gospodarcza. I tak, z braku słoików w sklepie, pojawiła się firma Marka Świeżego „Chomik”. Słoików nowy przedsiębiorca kupił nie tysiąc a dwa tysiące.  Dziś na firmowym placu stoi ich tyle, że nie sposób tego policzyć.

Teraz, gdy wszyscy trąbią o kryzysie, kiedy upadają firmy – utrzymanie się na powierzchni nie jest niestety proste.

- Złotej reguły oczywiście nie ma. – nie ukrywa pan Marek. – Uważam jednak od dawna, że w żadnym momencie nie należy panikować. Trzeba robić swoje.  Czasem takie trudne chwile w firmie są pożyteczne- zwraca się wówczas uwagę na sprawy, na które nie patrzy się, gdy jest dobrze. Szuka się możliwości ograniczania kosztów, zmian w organizacji pracy.

W „Chomiku” także daje się odczuć wpływ ponurej sytuacji w gospodarce. Postanowiono jednak, że nie będzie żadnych redukcji zatrudnienia czy obniżek wynagrodzeń dla pracowników. Wręcz przeciwnie. Pewnie, w jako jednej z nielicznych firm pojawiły się tam podwyżki płac. Nie było to jednak podyktowane tradycją firmy.

- Wyniki finansowe pierwszego kwartału okazały się na tyle dobre, że chcąc być uczciwym wobec siebie i innych, podjęliśmy taką właśnie decyzję. Przyznam, że nieco „z duszą na ramieniu”, bowiem zdawaliśmy sobie sprawę z zagrożeń – nie byliśmy w stanie przewidzieć rozwoju sytuacji. Dlatego listę podwyżek, przed pokazaniem jej pracownikom, miałem przy sobie w Kaliszu na pielgrzymce do św. Józefa.

Włączyć pozytywne myślenie

Początki polskiego kapitalizmu to czasy prawdziwej „wolnej amerykanki” na naszym rynku. Za towar płaciło się dopiero w momencie, gdy się go sprzedało, płatności regulowano zdecydowanie „po zbójecku”. Zaufanie między ludźmi wystawione było na olbrzymią próbę.

Prezes „Chomika” twierdzi, że olbrzymie znaczenia miała świadomość, że inne postępowanie, rozliczanie się ze wszystkimi w terminie, podchodzenie do tego jak do najważniejszej zasady, bardzo szybko przynosi pozytywne efekty. Nagle okazuje się bowiem, że kontrahenci zaczynają mówić o takim przedsiębiorcy, gotowi są powierzyć mu swój towar niemal „w ciemno”. Taka informacja szybko się rozprzestrzenia, opinia solidnej firmy i dobrego biznesmena buduje silną pozycję. Mówiąc krótko – przyzwoite, klarowne zasady zaczynają działać korzystnie w wymiarze biznesowym. Przedsiębiorca może też spać spokojniej i pracować w komforcie psychicznym, rozmawiać z każdym z podniesioną głową.  Może pozytywnie myśleć o rozwoju swojego przedsiębiorstwa, zamiast kombinować jak zrobić sztuczne koszty, oszczędzić drobnym oszustwem na podatkach, wycisnąć coś więcej z pracowników bez stosownego wynagrodzenia.

Twarde zasady, dobre zasady

Etyczne postępowanie biznesowe nie oznacza oczywiście bezkrytycznego altruizmu.  Reguły są twarde. Jeśli trafia się na nieuczciwego pracownika – jego obecność w firmie trwa zaledwie chwilę. Skomplikowane relacje z kontrahentami podlegają wszystkim przyjętym zasadom, jeśli rozliczenia nie są regulowane w terminie wysyłane są ponaglenia a w niektórych przypadkach sprawy trafiają do sądu. Nie ma przy tym jednak negatywnych emocji. Bo tak właśnie powinno być w dobrze pojętych stosunkach kupieckich.

- Podań o pracę mamy tyle, że nie potrafimy wszystkim pozytywnie odpowiedzieć. – opowiada pan Marek. – Coraz bardziej się przekonuję, że jesteśmy postrzegani jako ktoś, kto wywiązuje się z tego, co obiecuje. Od początku istnienia firmy, przez 16 lat nie spóźniliśmy się z wypłatą dla pracowników. Można być pod kreską, czasem tak bywało, ale na wypłaty pieniądze zawsze muszą się znaleźć. Zdaję sobie sprawę, i otwarcie mówię to na spotkaniach z zespołem, że nie wszystko jest idealne, ale dążymy do tego, by każdy rok przynosił coraz lepsze efekty, by razem realizować kolejne założenia.

Każdy ma swój talent

Marek Świeży jest również inicjatorem powstania Duszpasterstwa Przedsiębiorców i Pracodawców „Talent” – działającego już 10 lat. Idea utworzenia tej struktury jest kolejnym niezwykłym zdarzeniem. Jej początek wziął się bowiem z rozmowy Marka Świeżego z… Janem Pawłem II.

W 1997 roku, podczas pielgrzymki Ojca Świętego do Polski, pan Marek wysłuchał w telewizji kazania w Legnicy, skierowanego do osób zatrudniających pracowników.

- Ojciec Święty mówił, by wystrzegać się wszelkich form wyzysku, by nie było to wyrzutem przy dzieleniu się chlebem eucharystycznym. Czułem, że mówi do mnie. Był to początek polskiego kapitalizmu. Prowadziłem firmę zaledwie kilka lat, zatrudniałem wówczas niespełna 25 osób. Problemów była naprawdę mnóstwo, o prowadzeniu prawdziwego biznesu niewiele wówczas wiedziano. O kwestiach moralnych i etycznych z tym związanych, a byłem przecież człowiekiem wierzącym, nikt nie mówił, słyszałem jedynie z rożnych stron, że trzeba być dobrym i uczciwym biznesmenem. Ale jak to wszystko pogodzić, o tym ani słowa.  Słuchałem kazania Ojca Świętego i narastał we mnie swego rodzaju bunt, byłem przekonany, że muszę szukać sposobów, by znaleźć odpowiedzi na dręczące mnie pytania.

Idź z tym do swojego biskupa

Wkrótce pojawiła się możliwość wyjazdu do Rzymu. Marek Świeży oczywiście z niej skorzystał. Liczył, że uda się uzyskać prywatną audiencję grupy u papieża i wówczas będzie mógł opowiedzieć o swoich spostrzeżeniach. Nadzieję szybko rozwiano, prywatnego spotkania z Janem Pawłem II nie będzie. Jedyną szansą spotkania z Ojcem Świętym była więc audiencja generalna. Jednak jak pośród tysięcy innych pielgrzymów przykuć uwagę papieża i jeszcze zdołać zamienić z nim kilka słów? Okazuje się, że są rzeczy niewytłumaczalne.

- Udało mi się stanąć w takim miejscu, w którym przechodził Jan Paweł II. Przystanął tuż obok. Zebrałam siły i powiedziałem, nawiązując do jego kazania w Legnicy, o tym, że kościół napomina, by być dobrym biznesmenem, a to zbyt mało, potrzebna jest pomoc duchownych, by te moralne i etyczne zasady dobrze wcielać w życie. Wysłuchał mnie, popatrzył i odpowiedział: idź z tym do swojego biskupa.

Myśli o papieskich słowach brzmiały w głowie Marka Świeżego przez wiele miesięcy. Zastanawiał się, w jakiej formie próbować działania, o którym mówił papieżowi – czy założyć stowarzyszenie, czy może związek chrześcijańskich pracodawców.  W końcu poprosił o audiencję u Kardynała Franciszka Macharskiego i został przyjęty.  Po tym spotkaniu doszedł do przekonania, że zamiast stowarzyszenia, gdzie mogłyby pojawić się zupełnie niepotrzebne aspekty polityczne czy biznesowe, musi założyć, służące każdemu duszpasterstwo. Dzięki pomocy przyjaciół ze Zgromadzenia Księży Najświętszego Serca Jezusowego (których założyciel ojciec Leon Dehon już XIX wieku pracował z robotnikami i ich pracodawcami), 12 grudnia 1999 roku zainicjowano pierwsze spotkanie Duszpasterstwa Przedsiębiorców i Pracodawców „Talent”.  Pojawiło się na nim 11 osób. Był to początek inicjatywy, która przerodziła się w duży ruch – dziś na liście adresowej jest ponad 600 firm.

Bóg nie zabrania się bogacić

- Początki nie były łatwe. Jednak te pierwsze spotkania uświadomiły mi, że ludzi myślących tak jak ja, którzy chcieli prowadzić biznes zgodnie z etyką i czuli się w tamtej rzeczywistości jak „samotna wyspa”, jest więcej – twierdzi Marek Świeży.

Obecnie spotkania gromadzą osoby z różnych zakątków Polski, z najróżniejszych branż.  Nie jest to struktura, gdzie płaci się składki członkowskie czy zobowiązuje kogokolwiek do stałego uczestnictwa.  Na coroczne rekolekcje zjeżdża ponad setka ludzi biznesu. Do członków rozsyłany jest specjalny biuletyn, organizowane są spotkania dla małżeństw, warsztaty tematyczne poświęcone aktualnym problemom – ostatnio były to, prowadzone w Krakowie, wykłady dotyczące finansów w dobie kryzysu.  Dużym zainteresowaniem cieszą się także spotkania organizowane w Zakopanem (tematem ostatniego było gospodarowanie własnym czasem).  Duszpasterstwo „Talent” dba też o rekreacyjny aspekt – organizuje chociażby spływy kajakowe.  To wszystko sprawia, że wiele osób może znaleźć ludzi podobnych sobie, porozmawiać, wymienić poglądy czy po prostu wspólnie odpocząć.

Uczciwych przedsiębiorców, którzy nie mają potrzeb kontaktów z Bogiem zapewne także jest wielu. Prowadzą swoje firmy wzorowo, w zgodzie z moralnymi zasadami. Dlatego nikt nie twierdzi, że członkowie duszpasterstwa są lepsi od innych, że jedynie oni mają panaceum na wszelkie bolączki. Jest im być może łatwiej rozwiązywać pewne problemy, wytłumaczyć je sobie i innym i spokojniej prowadzić działalność. Celem duszpasterstwa nie jest także nakłanianie właścicieli firm do rozdawania wszystkiego, co zarobią. Godziwy, uczciwy zysk nie stoi w żadnej sprzeczności z naukami Kościoła – wręcz przeciwnie, jeśli osiągnięty jest dobrymi metodami, powinien być jak największy i przynosić ludziom, którzy go wypracowują jak największe korzyści i satysfakcję.

Artykuł pochodzi z portalu Opoka – zobacz na stronie Opoki

(1843-1925)

W styczniu 2005 roku stwierdzeniem autentyczności cudu za wstawiennictwem Sługi Bożego ks. Leona Dehona zakończyły się wszystkie etapy jego procesu beatyfikacyjnego. W ten sposób została otwarta droga do wyniesienia na ołtarze Założyciela Zgromadzenia Księży Najświętszego Serca Jezusowego. Był kapłanem zaangażowanym całym sercem w sprawy Kościoła i świata. Z jego głębokiego życia duchowego wypływał zapał apostolski i niestrudzone głoszenie społecznej nauki Kościoła zarówno wśród przedsiębiorców, jak i robotników. Zapoznając się z tą niezwykłą postacią, można zrozumieć, że także dzisiaj konieczne jest głoszenie orędzia Bożej miłości, jedynej siły zdolnej przemienić świat.

O. Leon Jan Dehon

Ksiądz Leon Dehon urodził się we Francji w La Capelle, był najpierw kapłanem diecezjalnym, działaczem społecznym, pisarzem, prekursorem duszpasterstwa przedsiębiorców, od 1878 roku założycielem i dożywotnim przełożonym generalnym Zgromadzenia Księży Sercanów. Zmarł w Brukseli, a jego grób znajduje się w kościele w Saint-Quentin w północnej Francji.

Po studiach prawniczych na Sorbonie i doktoracie z prawa cywilnego (1864) wstąpił w 1865 roku do seminarium francuskiego w Rzymie, gdzie po studiach teologicznych przyjął w 1868 roku świecenia kapłańskie i uzyskał doktorat z filozofii, teologii i prawa kanonicznego. Od roku 1871, jako wikary w Saint-Quentin, rozwijał działalność społeczną. W 1873 roku założył tzw. patronat św. Józefa dla młodzieży, zorganizował Koło Studiów Społecznych dla studentów i Koło Robotnicze dla młodzieży oraz prowadził dla nich kursy ekonomii społecznej. Akcentując moralne przyczyny zła społecznego, starał się jednocześnie nakłonić przedsiębiorców do wprowadzenia zmian w funkcjonowaniu przedsiębiorstw, które służyłyby poprawie losu robotników. W swoim dzienniku w 1876 roku zanotował: „Rozpocząłem także spotkania z przedsiębiorcami [trwały do 1881], które odbywały się co dwa tygodnie. Mówiliśmy o zadaniach przedsiębiorców. Zgromadziłem ich dwunastu. Wielu z nich poprawiło warunki w swych fabrykach”. Przyczynił się do zniesienia pracy w niedzielę w małych przedsiębiorstwach. Działał też w Kołach Robotniczych Alberta de Muna (Oeuvres des Cercles). W kwestii robotniczej podzielał poglądy szkoły w Liege, opowiadającej się za pełnoprawną ingerencją państwową w życie gospodarcze. W 1874 roku został dyrektorem Bureau Diocésain des Oeuvres w Soissons, gdzie założył Oratorium Diecezjalne dla pogłębienia życia duchowego kapłanów i ich społecznego dokształcenia. W latach 1889-1903 wydawał w Saint-Quentin miesięcznik „Le Regne du Sacré-Coeur dans les âmes et les sociétés”, w którym zamieszczał artykuły o problematyce społecznej. Pod wpływem skierowanej w 1892 roku do Francuzów encykliki papieża Leona XIII Au milieu des sollicitudes przeszedł z pozycji monarchistycznych na republikańskie. Zaprzyjaźniwszy się z francuskim przedsiębiorcą Léonem Harmelem, związał się z Chrześcijańską Demokracją i działał w organizowanych przez nią kongresach robotniczych.

Przyjaźń z L. Harmelem okazała się bardzo ważnym faktem w życiu ks. Dehona. Zaowocowała ona m.in. organizowaniem letnich społecznych spotkań seminarzystów w fabryce Harmela w Val-des-Bois (1887-1901), formowaniem postaw wielu przedsiębiorców i księży oraz objęciem funkcji kapelanów tej fabryki przez Księży Sercanów. Dzięki współpracy z tym wybitnym przedsiębiorcą ks. Dehon doszedł do wniosku, iż każdy kapłan powinien wziąć „rękę przedsiębiorcy i wsunąć ją w rękę robotnika, starając się razem w trójkę, w duchu chrześcijańskiej miłości realizować słuszne, wszystkie doczesne i wieczne aspiracje”.

Ksiądz Dehon jest współautorem Manuel social chrétien opublikowanego w 1895 roku i przetłumaczonego m.in. na język włoski, hiszpański i węgierski. Podręcznik ten, wykorzystywany w wielu seminariach duchownych aż do 1910 roku, stanowił komentarz do słynnej encykliki społecznej Leona XIII Rerum novarum. Ksiądz Dehon był też jednym z inspiratorów tygodni społecznych.

Założywszy w 1877 roku kolegium św. Jana w Saint-Quentin, złożył w 1878 roku śluby zakonne i został mistrzem nowicjuszy, a w 1886 roku dożywotnio generalnym przełożonym Sercanów. Dla założonego przez siebie zgromadzenia zakonnego zredagował konstytucje i nadał mu charakter misyjny. Zasadniczym rysem duchowości Dehona było całkowite oddanie się Sercu Jezusa w duchu miłości i wynagrodzenia za grzechy ludzkie.

Ksiądz Dehon piętnował w L’usure au temps présent (1895) lichwę banków kredytowych i operacji giełdowych, uważając ją za główne źródło nędzy robotników; w Directions pontificales politiques et sociales (1897), omawiając wskazania Leona XIII dotyczące życia politycznego i ekonomicznego, opowiedział się za republikańską formą rządów we Francji i Chrześcijańską Demokracją; w Catéchisme social (1898) popularyzował katolicką naukę społeczną; zbiorem konferencji wygłoszonych w Rzymie w latach 1897-1900 na aktualne tematy społeczne jest La rénovation sociale chrétienne (1900).

Proces beatyfikacyjny L. Dehona wszczęto w 1960 roku. Jan Paweł II zadecydował, że beatyfikacja nastąpi 23 kwietnia 2005 roku. Po śmierci Jana Pawła II 2 kwietnia 2005 roku papież Benedykt XVI odłożył beatyfikację Sługi Bożego ks. Dehona na czas nieokreślony.

Bibliografia:
Mirosław Daniluk SCJ, Dehon Léon, w: Encyklopedia Katolicka KUL, t. III, kol. 1098-1099.
Giuseppe Manzoni SCJ, Leon Dehon. Człowiek o wielkim sercu, Kraków 1991, s. 314.
Karol Klauza, Ksiądz Leon Dehon. Założyciel Zgromadzenia Księży Sercanów (szkic biograficzny), „Talent” nr 1-4(10-13) 2004.

Od wielu lat Ksiądz Kardynał życzliwie wspiera Duszpasterstwo Przedsiębiorców i Pracodawców „Talent”. Jakie są tego motywy?

Pierwszy z nich stanowi wierność programowi społecznemu ks. Leona Dehona, założyciela Zgromadzenia Księży Sercanów. W jego ramach mieściła się też ważna sprawa duszpasterstwa przedsiębiorców. Wiadomo, iż był w nią bardzo zaangażowany, a ponadto że miał w tej mierze duże osiągnięcia. Tak więc spadkobiercy ks. Dehona nie mogą nie myśleć także i o tym odcinku pracy.

Motyw drugi związany jest z aktualną sytuacją Kościoła w ogóle, a Kościoła w Polsce w szczególności. Chodzi o to, że problem przedsiębiorców i pracodawców pojawił się w całej rozciągłości po okresie niszczenia wszystkiego, co prywatne, co mogło być inicjatywą własną. Ten czas minął, a Polacy weszli w tę smutną niszę, którą stworzył marksizm, i skorzystali z okazji, ażeby rozwinąć własne inicjatywy na polu ekonomicznym i gospodarczym.

Na te dwa aspekty nakłada się soborowa nauka o laikacie, a więc o zaangażowaniu świeckich we wszystkich dziedzinach życia, a może przede wszystkim na tym polu, które było tak bardzo zaniedbane – prywatnej inicjatywy, przedsiębiorczości i pełnienia roli pracodawców.

Duszpasterstwo powstało i funkcjonuje dzięki inicjatywie i zaangażowaniu osób świeckich, które z uwagą wsłuchiwały się w nauczanie Jana Pawła II. Czy można je traktować jako swoisty dowód na istnienie pokolenia JP2?

Zaangażowanie w duszpasterstwo przedsiębiorców, a więc ludzi, którzy sięgają po własne inicjatywy wszędzie, w tym i w Kościele, mieści się doskonale w roli laikatu. Można powiedzieć, że to jest wyjątkowa okazja, ażeby laikat powiedział o sobie coś więcej, żeby wykazał się. W tym sensie, oczywiście z pewnym marginesem, można mówić o tym, że duszpasterstwo przedsiębiorców i pracodawców powstałe w tym czasie i z inspiracji katolickiej nauki o laikacie, której Ojciec Święty był wielkim zwolennikiem, tworzy w swoim zakresie nowy, prawdziwy kształt pokolenia Jana Pawła II.

Współczesny Kościół naucza o wielkiej roli laikatu. Jakie zadania stoją przed świeckimi zaangażowanymi w Duszpasterstwo „Talent”? Czy mają być tylko lepszymi przedsiębiorcami?

Przedsiębiorcy inspirowani przez katolicyzm to mają być na pewno lepsi przedsiębiorcy i przedsiębiorcy uczciwi. Ale równocześnie to mają być przedsiębiorcy dający przykład i pociągający innych do tego, ażeby taki program chrześcijańskiej nauki społecznej realizować. Kto wie, czy po tych pierwszych krokach, które zrobiliście – a uczyniliście już dość sporo – nie nadszedł moment zabiegania o to, by w przedsiębiorstwach katolicką naukę społeczną propagować i jak najbardziej ją rozszerzać. Czy to jest łatwe? Na pewno nie. Niemniej w harmonogramie duszpasterstwa przedsiębiorców tę funkcję można już, a nawet trzeba, umieścić.

Przed 50 laty, na prośbę bp. Karola Wojtyły, podjął się Ksiądz Kardynał stworzenia duszpasterstwa lekarzy. Wówczas były to działania pionierskie. Czy można wskazać jakieś analogie pomiędzy tamtym przedsięwzięciem a współczesną próbą dotarcia do środowiska przedsiębiorców z przesłaniem Ewangelii?

Na pewno można. Nasuwają mi się zwłaszcza dwa aspekty. Duszpasterstwo służby zdrowia było duszpasterstwem podziemnym, duszpasterstwem śledzonym i prześladowanym. Duszpasterstwo przedsiębiorców byłoby w czasach marksistowskich również nie do pomyślenia. W tym widzę pierwszą analogię. Czy jest jeszcze inna? Tak, tamto duszpasterstwo było przedsięwzięciem pionierskim. To samo można również powiedzieć o duszpasterstwie przedsiębiorców. To, co robicie w tej chwili, to są działania pionierskie, to jest początek czegoś, co się powinno rozrosnąć. Z tego względu wydaje mi się, że analogie, o które tutaj pytano, na pewno istnieją i nawet są dość sobie bliskie.

Jakie są perspektywy rozwoju duszpasterstwa i jego zadania na przyszłość?

Perspektywy widzę ogromne ze względu na to, że pole przedsiębiorczości rozrasta się i nie może zarosnąć chwastami duszpasterskimi. Nim trzeba się zająć. Ono rozciąga się szeroko poza to, co robicie. Dlatego też waszym celem i waszą ambicją może i powinna być dynamizacja tego odcinka duszpasterstwa. W jaki sposób powinna się ona dokonywać? Moim zdaniem trzeba coraz wyraźniej pokazać ludziom, którzy tego nie wiedzą i nie rozumieją, wielkość i piękno katolickiego podejścia do sprawy przedsiębiorczości. Innymi słowy, dobra propaganda, ale nie prymitywna. I to musi być wpisane w wasz program. Bo jeżeli zamkniecie się w ciasnym kręgu, to on wam się prędzej czy później wykruszy. A jeżeli to będzie zjawisko, jeżeli to będzie wielkie przedsięwzięcie, to ma większe szanse przetrwać.

Dziękuję za rozmowę.

W pierwszej części swojego wystąpienia Marek Świeży wspominał o początkach swojej znajomości z sercanami. W wydarzeniach swojego życia dostrzega działanie Bożej Opatrzności, która najpierw pozwoliła mu lepiej poznać to zgromadzenie, jego historię i charyzmat założyciela. Także nawiązane kontakty z sercanami zaowocowały tym, że po wielu latach, gdy myśl o założenia duszpasterstwa przedsiębiorców już dojrzała, swoje kroki skierował właśnie do nich. I tak od 1999 roku sercanie prowadzą w Polsce spotkania formacyjne dla przedsiębiorców. więcej o tym, jak doszło do pierwszego spotkania

II.  O. Dehon a działalność społeczna sercanów

W kolejnej części swojego wystąpienia p. Marek przypomniał, że początki Zgromadzenia Księży Sercanów nierozerwalnie są złączone z działalnością społeczną założyciela. O. Dehon dostrzegał potrzebę obecności wśród robotników, głosił idee sprawiedliwości społecznej. Zauważył także, że nie da się poprawić losu klasy robotniczej, jeśli nie nastąpi odnowa moralna właścicieli fabryk. Spotykał się więc z nimi, bo wiedział, że od ich postawy zależy los wielu ludzi. Sercanie powinni więc dołożyć starań, aby być wiernymi charyzmatowi założyciela. Można to porównać do statku: jeśli armator buduje kontenerowiec, to taka będzie jego rola. Nieopłacalne, a niekiedy wręcz niemożliwe, jest przebudowywanie go na statek pasażerski. Zgromadzenie zakonne jest powoływane przez Armatora do konkretnego celu. W przypadku sercanów – podkreślał Marek Świeży – jest to szeroko rozumiana działalność społeczna. Jest ona niejako napędzana wymiarem wewnętrznym, czyli kultem Najśw. Serca Jezusa. więcej o początkach zgromadzenia Księży Sercanów
III. Czego polscy przedsiębiorcy oczekują od sercanów?

Najkrótsza odpowiedź brzmi: żeby byli specjalistami w tym, do czego zostali przeznaczeni. W kontekście współczesnych przemian społecznych i gospodarczych p. Marek zauważa pilną potrzebę księży, którzy będą kompetentnymi „tłumaczami” katolickiej nauki społecznej na konkrety życia. Nie wystarczy więc, że sercanie prowadzą duszpasterstwo przedsiębiorców. Potrzeba, aby nauczali podczas kazań, rekolekcji, misji świętych, także podczas szkolnej katechezy, na tematy społeczne. Sercanie powinni być znani jako fachowcy od spraw społecznych.

Podsumowaniem spotkania była dyskusja, w której prowadzący Marek Świeży oraz księża–uczestnicy zastanawiali się, jak dziś powinien objawiać się charyzmat społeczny sercanów. P. Marek jeszcze raz podkreślił, jak ważne jest duszpasterskie spotkanie księdza z przedsiębiorcą, odpowiedzialnym nie tylko za wyniki firmy, ale przede wszystkim za ludzi, którzy ją tworzą. Dla młodych sercanów spotkanie z przedsiębiorcą było dobrą okazją do refleksji nad tym, w jaki sposób charyzmat zgromadzenia oraz ich działalność jest odbierana przez osoby świeckie.

Spotkanie poprowadził Marek Świeży, przedsiębiorca z Gdowa.

Opowiadał o swoich oczekiwaniach względem społecznej misji sercanów.

Źródło, 12/2009 (22.03.2009), s. 22-23

Duszpasterstwo Przedsiębiorców i Pracodawców „Talent” (DPiP), które prowadzone jest przez księży sercanów z Krakowa, będzie w tym roku obchodzić 10. rocznicę powstania. Z Duszpasterstwem związanych, jest ponad 600 osób z całej Polski. W ramach jego działalności odbywają się pielgrzymki, rekolekcje, dni skupienia, nabożeństwa, wykłady, rajdy i spotkania integracyjne. Od 2001 roku DPiP wydaje biuletyn „Talent”, który osiąga nakład 1000 egzemplarzy i jest bezpłatnie rozsyłany do zainteresowanych osób. Ponadto na stronie internetowej duszpasterstwa www.dp.scj.pl można znaleźć aktualności, artykuły tematyczne oraz ciekawostki.

O problemach współczesnego polskiego przedsiębiorcy i działalności Duszpasterstwa, z koordynatorem krajowym DPiP „Talent” ks. Grzegorzem Piątkiem SCJ rozmawia Bogusław Bajor.

Czy człowiek bogaty będzie zbawiony?

To bardzo złożony problem. Chrześcijanie musieli się z nim zmierzyć już w pierwszych wiekach. Wesprę się tutaj traktatem św. Klemensa Aleksandryjskiego. Autor na pytanie: „człowiek bogaty może być zbawiony?” udzielił odpowiedzi pozytywnej – można być człowiekiem majętnym i osiągnąć zbawienie. Tylko trzeba być chrześcijaninem, który bezgranicznie ufa Bogu i jest otwarty na potrzeby bliźnich. Ta myśl towarzyszy Kościołowi przez stulecia. Trzeba ją ciągle przypominać i uczyć, jak godziwie korzystać z owoców swej pracy. Ważne jest, by być otwartym na potrzeby bliźnich. Nie można sobie uczynić bożka z pieniędzy czy ogólnie z tego, co się posiada.

Czy współczesny polski przedsiębiorca potrzebuje Kościoła i duszpasterstwa?

Oczywiście, że tak. Z drugiej strony funkcjonuje stereo typ, że przestrzeganie przykazań i uczciwość mogą przeszkadzać w prowadzeniu biznesu, ale to jest błędne podejście. Bo na dłuższą metę popłaca uczciwość, solidność, budowanie trwałych relacji – i tylko to daje przyszłość firmie. Dlatego Kościół ze swą nauką i etyką ma przedsiębiorcom wiele do zaoferowania.

Jak powstało Duszpasterstwo Przedsiębiorców i Pracodawców oraz jakie są jego cele?

Idee, które nam przyświecają, to promowanie modelu etycznego uczciwego przedsiębiorcy, jego misji społecznej i rodzinnej. Zależy nam, by ukształtować tych ludzi na dobrych chrześcijan, gdyż wówczas w swoich miejscach pracy tworzyć będą oni środowisko sprzyjające duchowemu rozwojowi pracowników i wspólników. Ponadto pogłębiamy znajomość społecznej nauki Kościoła i szukamy odpowiedzi na pytania osób prowadzących działalność gospodarczą, dotyczące etyki w biznesie. Kolejnym celem jest zmiana wizerunku przedsiębiorcy, który został zniszczony w PRL-u, a później doświadczeniami kryminalnymi w III RP. Rola przedsiębiorcy jest społecznie bardzo cenna. Trzeba specjalnej troski o tę grupę społeczną, bo ci ludzie mają ogromny wpływ na innych. Jako duszpasterze mamy prowadzić wiernych do zbawienia. W naszej działalności mocno akcentujemy współpracę ze świeckimi. Pomysł założenia duszpasterstwa zrodził się w 1997 roku. Wtedy podczas pielgrzymki do Ojczyzny, Jan Paweł II zaapelował w Legnicy, by przyjmowanie Eucharystycznego Chleba nie było dla ludzi biznesu wyrzutem sumienia obciążonego pracowniczą krzywdą. Te słowa bardzo poruszyły przedsiębiorcę z Gdowa pana Marka Świeżego, inicjatora spotkań duszpasterstwa. Dwa miesiące później, w sierpniu, pojechał do Rzymu i z tłumu zapytał Ojca Świętego, jak on jako przedsiębiorca ma rozumieć i realizować te słowa. Papież zatrzymał się i powiedział mu, by udał się z tym do biskupa. Pan Świeży odczytał to jako znak. Poszedł więc do ks. kard. Franciszka Macharskiego. Przez dwa lata nie było jakiejś konkretnej aktywności, dopiero w grudniu 1999 roku zostało zorganizowane pierwsze spotkanie w naszym seminarium misyjnym w Stadnikach – kilka kilometrów od Gdowa. Później były następne – w Piekarach Śląskich i Koszycach Małych koło Tarnowa. I tak to ruszyło.

Dlaczego właśnie Sercanie prowadzą to duszpasterstwo?

Nasza działalność na tym polu jest jakąś szczególną łaską za przyczyną naszego założyciela, o. Leona Dehona, który w XIX wieku prowadził pracę duszpasterską nie tylko wśród ubogiej młodzieży robotniczej, ale też wśród kapitalistów. Współpracował m.in. z przedsiębiorcą Leonem Harmelem. To współdziałanie zaowocowało tym, iż Harmel miał szczególny stosunek do swych pracowników w przędzalni w Val-des-Bois. Fundował przedszkola dla dzieci robotników, organizował kasy zapomogowe, finansował budowę domów dla pracowników. Robotnicy mieli wpływ na decyzje odnośnie przyszłości fabryki. Ponadto wraz z o. Dehonem organizowali pielgrzymki do Rzymu.

Na co narażeni są polscy przedsiębiorcy?

Polski system prawny jest skomplikowany, na wielu szczeblach korupcja jest czymś powszechnym. To sprawia, że ludzie łamią swoje charaktery, co w konsekwencji rodzi napięcie psychiczne. Przedsiębiorca musi walczyć nie tylko o rynek zbytu, czy też zabiegać o jak najlepszych pracowników, ale mnóstwo czasu traci na zmagania z administracją, biurokracją i korupcją. Wielu przedsiębiorców na to się nie godzi i dlatego szukają wsparcia. Taką grupą wsparcia jest Duszpasterstwo Przedsiębiorców i Pracodawców „Talent”. Tutaj mogą powiedzieć swoich bolączkach, podzielić się problemami z innymi ludźmi prowadzącymi biznes.
Dużym zagrożeniem dla przedsiębiorców jest pracoholizm, który niszczy życie rodzinne. Dlatego w naszej pracy duszpasterskiej kładziemy nacisk na umacnianie więzi rodzinnych.

Instytucja państwa także może źle wpływać na przedsiębiorcę…

Tak, oczywiście. To dotyczy na przykład obciążeń podatkowych, które gnębią drobnych przedsiębiorców. W rozmowach najczęściej pojawiają się dwie uciążliwości ze strony państwa – nadmierny fiskalizm i skomplikowane przepisy prawne.

Czy to jest środowisko trudne do współpracy duszpasterskiej?

To bardzo wymagające środowisko – ludzie z inicjatywą, którzy potrafią, bez ogródek, mówić prawdę w oczy. Poprzez swój krytycyzm, mobilizują nas do jak największej solidności. Musimy pracować w pocie czoła, bo fałsz wykryją natychmiast i odpowiednio skomentują. Wiedzą, czego chcą, ale nieraz musimy się nagłowić, by pobudzić w nich życie Boże.

Czy mógłby Ksiądz nakreślić sylwetkę idealnego chrześcijanina – przedsiębiorcy?

Powinien być to człowiek uczciwy i przestrzegający słuszne go prawa. Powinien wyznawać zasadę: sprawiedliwa płaca za odpowiednią pracę, ale też – i to jest bardzo ważne – powinien uwzględniać sytuację pracowników. Na szczęście niektórzy zaczynają brać pod uwagę nie tylko wynik ekonomiczny, ale też sytuację rodzinną pracownika, np. jak liczna jest jego rodzina. No, i oczywiście firma musi być solidnie prowadzona, żeby przetrwała, ale też nie za wszelką cenę. Nie za cenę łapówek i nieczystych gier. Ponadto chrześcijański przedsiębiorca powinien dawać świadectwo – oddziaływać na swoich współpracowników, otoczyć ich modlitwą i opieką.

Dziękuję za rozmowę.

Niedziela, edycja małopolska, 07/2009

Paweł Piwowarczyk

Uczciwy pracodawca potrafi dobrze wpływać na życie kilku, kilkudziesięciu, a może nawet kilkuset pracowników i ich rodzin. Uczciwy i solidny przedsiębiorca potrafi swoim przykładem pociągnąć innych przedsiębiorców – i tu znowu dobry przykład potrafi wpłynąć nie tylko na życie innego przedsiębiorcy, ale na życie wielu ludzi zatrudnionych u niego. Dlatego warto zatroszczyć się o duchowe i intelektualne potrzeby oraz społeczne zaangażowanie tak ważnej grupy społecznej, jaką są przedsiębiorcy. Taki cel stawia sobie od 10 lat sercańskie Duszpasterstwo Przedsiębiorców i Pracodawców.

Duszpasterstwo przedsiębiorców i pracodawców zrodziło się z inicjatywy przedsiębiorcy z Gdowa Marka Świeżego, który usłyszał i głęboko przemyślał słowa Jana Pawła II skierowane do polskich przedsiębiorców podczas homilii wygłoszonej 2 czerwca 1997 r. w Legnicy. Tak opowiada o tym sam Marek Świeży: – Powstawanie duszpasterstwa przedsiębiorców i pracodawców było długim, bo aż dwuletnim procesem. Właśnie trwała kolejna pielgrzymka Jana Pawła II do Polski. Było czerwcowe południe i zrobiłem sobie krótką przerwę w pracy, żeby wpaść na obiad do domu. Włączyłem telewizor. Trwała właśnie transmisja z Mszy św. i wtedy usłyszałem słowa Papieża: „Zwracam się tu przede wszystkim do tych braci w Chrystusie, którzy zatrudniają innych. Nie dajcie się zwieść wizji natychmiastowego zysku, kosztem innych. Strzeżcie się wszelkich pokus wyzysku. W przeciwnym razie każde dzielenie eucharystycznego Chleba stanie się dla was oskarżeniem”.

Idź z tym do biskupa

Po tych słowach, które usłyszał inicjator spotkań przedsiębiorców, pojawiło się w nim autentyczne uczucie buntu. Pomyślał wtedy, że kolejny raz przedsiębiorcy, pracodawcy, biznesmeni są napominani, ale Kościół nie podejmuje starań, aby uczyć tego, jak być uczciwym biznesmenem w trudnych czasach rodzącego się wolnego rynku. Sam zresztą zadawał sobie takie pytania. Ale wtedy na tematy nurtujące młodego przedsiębiorcę i pracodawcę trudno było porozmawiać nawet w konfesjonale. Niewielu księży miało też doświadczenie w tej dziedzinie. – Przez kilka dni ciągle wracała myśl o tym, co powiedział Papież – opowiada Marek Świeży. – Wówczas pojawiła się możliwość wyjechania z parafialną pielgrzymką do Rzymu. Zdecydowałem, że muszę na tę pielgrzymkę jechać i… porozmawiać o moich przemyśleniach z Ojcem Świętym. Moje plany się spełniły. Podczas generalnej audiencji w Bazylice św. Piotra udało mi się stanąć przy barierce w kaplicy św. Józefa, licząc, że tamtędy może pójdzie Papież. I poszedł! Zatrzymał się, a ja mu drżącym głosem tak jak umiałem opowiedziałem o moich strapieniach. Ojciec Święty coś jeszcze zapytał, a potem powiedział: „Idź z tym do swojego biskupa Te słowa Jana Pawła II dojrzewały, zachęciły do działania wydały owoc po dwóch latach od pielgrzymki. Zresztą słowa Papieża w dziesięcioletniej już działalności duszpasterstwa wciąż żyją. Ile razy pojawia się możliwość rozszerzenia jej działalności na kolejne diecezje, tyle razy zawsze pierwszymi krokami są te do miejscowego biskupa, by prosić o pozwoleń i błogosławieństwo w duszpasterskiej posłudze.

Trudne początki

Duszpasterstwo zainicjowało swoją działalność w grudniu 1999 r. Marek Świeży zwrócił się do zaprzyjaźnione; sercanina z propozycją zorganizowania spotkania duszpasterskiego dla przedsiębiorców. Doszło do niego na teren archidiecezji krakowskiej w Wyższym Seminarium Misyjny Księży Sercanów w Stadnikach. Okazało się, że odzew był niewielki – przybyło tylko ośmiu przedsiębiorców. Pan Marek nie tracił jednak nadziei i mobilizował księży sercanów – ich założyciel o. Leon Dehon w sposób szczególny angażów się w życie społeczne, będąc prekursorem duszpasterstwa przedsiębiorców w XIX-wiecznej Francji – do dalszych działa Koordynatorem spotkań został ks. Ryszard Krupa, który pod] się w następnym roku zorganizowania pierwszego spotkań Duszpasterstwa Przedsiębiorców i Pracodawców w formie dnia skupienia w Koszycach Małych k. Tarnowa. Rok później bp Wiktor Skworc zgodził się na to, aby duszpasterstwo rozszerzyło swoją działalność pod opieką księży sercanów w diecezji tarnowskiej. Obecnie duszpasterską „przystań” przedsiębiorcy i pracodawcy mają również w diecezjach: bielsko-żywiecki kaliskiej, katowickiej, lubelskiej i warszawskiej.

Z potrzeby chwili

- Duszpasterstwo powołane zostało z potrzeby chwili. Przedsiębiorcy znajdują między sobą większe zrozumienie swoich problemów. O wielu sprawach nie mogą rozmawiać ze swoimi pracownikami i rodzinami. Tutaj znajdują płaszczyznę do rozmów w pewnym sensie anonimowych – mówi ks. Grzegorz Piątek SCJ, odpowiedzialny za duszpasterstwo. Dla odpowiedzialnych za duszpasterstwo ważne są wskazania fana Pawła II, które zawarł w swoim liście z okazji 75-lecia istnienia Zgromadzenia Księży Sercanów w Polsce. Ojciec Święty pisał m.in., że celem tej nowej i ważnej działalności duszpasterskiej jest „duchowa i społeczna formacja tych, którzy tworzą nowe miejsca pracy, oraz troska, aby podejmowana przez nich działalność gospodarcza była zgodna z wymogami ewangelicznej miłości i sprawiedliwości”.

Formy działalności

Podstawową formą działalności duszpasterstwa są organizowane kilkanaście razy w roku w różnych miejscach Polski dni skupienia. Organizowane są tak, aby przedsiębiorcy, którym z reguły brakuje czasu, mogli w ciągu kilku godzin wysłuchać wykładu, przeprowadzić dyskusję, wziąć udział we Mszy św. i wspólnym posiłku. Zapraszani wykładowcy poruszają tematy społeczne, zawodowe czy komentuję nowe dokumenty społeczne Kościoła. Dużym powodzeniem cieszą się ponadto dwudniowe rekolekcje wielkopostne, w których uczestniczy corocznie do 130 osób. Ponieważ prowadzenie firmy wymaga doskonalenia zawodowego, od 2003 r. duszpasterstwo organizuje warsztaty specjalistyczne, podczas których można skonfrontować własne doświadczenia z doświadczeniem innych. Z kolei, by wyjść naprzeciw problemom rodzinnym, organizuje się dni refleksji dla przedsiębiorców z małżonkami. „Ofertę” duszpasterstwa uzupełniają pielgrzymki do sanktuarium Bożego Miłosierdzia w krakowskich Łagiewnikach, do sanktuarium św. Józefa w Kaliszu czy do miejsc świętych w różnych krajach Europy. Ważnym narzędziem integrowania środowiska przedsiębiorców stały się rajdy turystyczne, w których uczestniczą również duszpasterze.

Warto nadmienić, że w 2008 r. Duszpasterstwo „Talent” zorganizowało 32 różnego rodzaju spotkania, w których wzięło udział prawie 600 osób.

Głównymi organizatorami tych form działalności duszpasterstwa są księża sercanie. Koordynatorem jest od 2001 r. ks. Grzegorz Piątek, któremu pomaga także ks. Przemysław Król i ks. Ryszard Krupa. Duszpasterze korzystają z wydatnej pomocy osób świeckich, z którymi ustalają roczny program spotkań i którzy pomagają organizować je w poszczególnych ośrodkach. Duszpasterstwo ma swój biuletyn pt. „Talent”, ukazujący się cztery razy w roku w nakładzie 1, 2 tys. egzemplarzy. Ma on głównie cel informacyjny, ale znaleźć można w nim również artykuły formacyjne i świadectwa. Na wysokim poziomie graficznym i merytorycznym jest także na bieżąco aktualizowana strona internetowa www.dp.scj.pl – wszyscy zainteresowani powinni tam zajrzeć.

„Zwracam się tu przede wszystkim do tych braci w Chrystusie, którzy zatrudniają innych. Nie dajcie się zwieść wizji natychmiastowego zysku, kosztem innych. Strzeżcie się wszelkich pokus wyzysku. W przeciwnym razie każde dzielenie eucharystycznego Chrystusa stanie się dla was oskarżeniem.

Jan Paweł II,
2 czerwca 1997 r. w Legnicy