Błogosławiony bogacz. Dlaczego Bóg chce, żebyś był wolny i bogaty.

Nagrania na płycie są w formacie Mp3, razem 6,5 godziny poruszających konferencji.

o. Fabian Błaszkiewicz

Ten cykl konferencji o. Fabiana Błaszkiewicza SJ otworzy Cię na nową jakość modlitwy i życia wiarą. Już po paru minutach słuchania możesz się z przyjemnością zdziwić, że Słowo Boże wspiera wszystkie Twoje najskrytsze pragnienia, że krzyż to nie żaden synonim nieszczęścia, ale Drzewo Życia, źródło Twojego zdrowia i siły, że zasada „nie można służyć Bogu i mamonie” nie oznacza, iż masz się wystrzegać jakiegokolwiek kontaktu z pieniędzmi, lecz przeciwnie: jako wierny sługa Boga możesz panować nad dowolnymi zasobami i bogactwami.
Co więcej, w miarę zapoznawania się z tym wyjątkowym nauczaniem, odkryjesz jeszcze bardziej ekscytujące informacje, włącznie z konkretnymi, sprawdzonymi przez tysiąclecia i wciąż aktualnymi dzisiaj zasadami zarządzania majątkiem oraz pomnażania wszelkich dóbr na większą chwałę Bożą.
Czy masz świadomość tych spisanych w Biblii praw, dzięki którym możesz wieść wspaniałe życie, osiągnąć finansową wolność oraz zapewnić spokojną przyszłość swojej rodzinie?
Czy jesteś pewien, że stać Cię na to, by się z nimi nie zapoznać?

Płyta do nabycia w Wydawnictwie WAM

Relacja z rekolekcji, które wygłosił o. Fabian.

Gazeta Krakowska: Sądecki jezuita naucza bogatych biznesmenów

Fragment konferencji wstępnej – komentarz do przypowieści o bogaczu i Łazarzu (9’47″).

Wielokrotnie odwiedzał Matkę Teresę w Indiach. To ona przekonała go, iż nie trzeba wszystkiego rozdawać, aby żyć ewangelicznie i nie trzeba czuć się winnym z powodu uprzywilejowania, jakie daje majątek czy wykształcenie. Natomiast należy uświadomić sobie, że wszystko zostało nam powierzone przez Boga i zdamy rachunek z tego, jakimi byliśmy zarządcami. Człowiek ma zatem żyć w postawie wdzięczności i mieć świadomość obdarowania. Matka Teresa, podczas odwiedzin w fabryce Ouimeta, zwróciła też uwagę na jego odpowiedzialność za pracujących w firmie ludzi. Zachęciła na przykład do zorganizowania pokojów modlitwy, gdzie każdy z pracowników może się wyciszyć. Ukierunkowała jego myślenie na ludzi, aby wszystko w firmie służyło ich duchowemu i ludzkiemu wzrostowi. Dzięki jej inspiracji stopniowo dojrzewała w firmie nowatorska metoda zarządzania, która przybrała postać Zintegrowanego Systemu Instrumentów Zarządzania, uwzględniającego wartości humanistyczne, duchowe i mieszane.

Warto sięgnąć po tę książkę, by poznać prawdziwą historię przedsiębiorcy, jego zmagań o kształt własnego życia i otwarcie się na bliźnich.

J.-Robert Ouimet
„Wszystko zostało Wam powierzone…”
Rozmowy z Yves Semen
Wydawnictwo AA, Kraków 2010, s. 189

Ks. kard. Stanisław Nagy, kazanie wygłoszone w Krakowie Łagiewnikach 5 grudnia 2010, 11’30″

W Auli im. Jana Pawła II przy bazylice uczestnicy pielgrzymki wysłuchali konferencji dr. Andrzeja Sionka pt. „Praca – przeznaczenie czy więzienie?”. – „Praca, jakikolwiek nie byłby jej charakter, staje się duchowym doświadczeniem, jeśli czujemy, że Bóg nas tutaj ustawił” – mówił dr Sionek. Zachęcał do „wprowadzania dynamicznej wiary w miejsce pracy”. Prelegent, z wykształcenia fizyk i teolog, jest od lat zaangażowany w działalność ewangelizacyjną.

Andrzej Sionek, Praca – przeznaczenie czy więzienie, 29’39″

Ważnym momentem było wyróżnienie osób zasłużonych dla duszpasterstwa i w działalności na rzecz wartości ewangelicznych w biznesie. Laureaci:

Maciej Górnicki (z lewej) oraz Krzysztof Piądłowski

Redakcja Portalu Opoka.org.pl (Maciej Górnicki – prezes fundacji „Opoka” oraz Krzysztof Piądłowski – odpowiedzialny za serwis ekonomiczny)

Przyznając wyróżnienie „Talent”, pragniemy docenić działalność Portalu „Opoka”, który w Serwisie Edukacji Ekonomicznej od wielu lat przekazuje cenne informacje na temat ekonomii i biznesu oraz ukazuje tę problematykę w świetle nauki społecznej Kościoła. Serwis stał się narzędziem formacji dla wielu osób, które odnajdują w nim źródło profesjonalnej wiedzy. „Opoka” odpowiedziała na zapotrzebowanie ludzi wierzących w dobie transformacji ustrojowej w naszej ojczyźnie.

Maria Grzesiakowska

Maria Grzesiakowska – Prezes Firmy MARBET

Przyznając wyróżnienie „Talent”, pragniemy docenić podjęty wysiłek kontynuowania tradycji rodzinnych trzech pokoleń, które zaowocowało wspaniałym rozwojem firmy. Firma MARBET, pod kierownictwem Pani Prezes, działając w warunkach silnej konkurencji, zachowuje swoją pozycję na rynku, wprowadza nowe produkty, a przede wszystkim daje utrzymanie tak wielu rodzinom.

Artur Kalicki

Artur Kalicki

Przyznając wyróżnienie „Talent”, pragniemy docenić Pana wielorakie zaangażowanie w ewangelizację środowiska chrześcijańskich przedsiębiorców w Polsce. Doceniamy poświęcony czas na szkolenia oraz świadectwo wiary oraz pracy dla najbliższych. Dziękujemy również za wkład w kształtowanie profilu i stabilność materialną Duszpasterstwa.

Zbigniew Węgrzyn

Zbigniew Węgrzyn – prezes firmy VENLO

Przyznając wyróżnienie „Talent”, pragniemy podziękować za czynne zaangażowanie się w prowadzenie spotkań Duszpasterstwa, poszukiwanie – wraz z innymi przedsiębiorcami – rozwiązań umożliwiających prowadzenie biznesu zgodnie

z wymogami chrześcijańskiego sumienia oraz świadectwo wiary i pracy dla najbliższych. Dziękujemy również za wkład w kształtowanie profilu i stabilność materialną Duszpasterstwa.

W trakcie pielgrzymki ks. Grzegorz Piątek przedstawił sprawozdanie z działalności duszpasterstwa w 2010 roku.

Na zakończenie z koncertem fortepianowym wystąpił Janusz Kohut, artysta z Bielska-Białej.

Galeria zdjęć

Artykuł ukazał się w „Niedzieli Kielieckiej” 14.11.2010

Duszpasterze z Buska-Zdroju określają go mianem filantropa i – co może ważniejsze – dobrego, uczciwego człowieka. Mieczysław Sas od 30 lat kieruje znanym w regionie i poza nim Zakładem Metalowo-Kotlarskim SAS, w którym zatrudnia 140 osób. Jest przedsiębiorcą co się zowie – mocno osadzony na rynku, prowadzący dochodową i rozwojową firmę, której pracownicy nigdy nie zostali bez wypłaty. Zamiast serialu w telewizji woli sobie odmówić codzienny różaniec. Ciężko pracuje przez sześć w dni tygodniu, siódmy zostawiając dla Pana Boga i rodziny.

Urodzony mechanik

Mieczysław Sas

Dorastał i uczył się pracy w biednych czasach powojennej Polski. Urodził się w 1942 r. w Sadłowie, w dawnym województwie warszawskim. Gdy miał 5 lat, całą rodziną wyjechali na tzw. ziemie odzyskane, za pracą, za chlebem. Osiedli w okolicach Iławy i pracowali w gospodarstwie rolnym, gdzie zbyt wiele chyba tego chleba nie było, gdyż pan Mieczysław, pytany o czas dzieciństwa, mówi zwięźle: była bieda i ciężka harówka. Jak się nie urodziło, jak się nie udało zdać należności „dla państwa” – groziło więzienie, rodzice i pięcioro dzieci pracowali więc w pocie czoła. Jako 14-latek wyruszył na Śląsk do szkoły górniczej; zawsze najbardziej pociągały go kierunki mechaniczne, w których się też wyspecjalizował. Ślusarz, spawacz, budowa maszyn – to wszystko dała mu szkoła w Katowicach. Jak znalazł się w Busku-Zdroju? W Zbludowicach, dzisiaj na przedmieściach Buska, miał babcię od strony taty, do której przyjeżdżał w czasach szkolnych. Od 44 lat osiadł tutaj na stałe, w Busku poznał żonę Ewę i na tyle wrósł w miejscowe środowisko, stając się ważną poprzez swoją pracę i działalność społeczną dla miasta osobą – że w 2007 r. otrzymał tytuł i statuetkę Buskowianina Roku. Ale to było potem, póki co, jako młody mężczyzna z doświadczeniem w swoim fachu (po ślubie pracował m.in. w zakładzie konstrukcji stalowej) dostrzegł znaczną lukę na rynku – ogromne zapotrzebowanie na kotły centralnego ogrzewania do ówczesnych, jak to się wówczas mówiło – domków jednorodzinnych. W 1980 r. zdecydował się na krok wówczas dość karkołomny, z racji rozlicznych utrudnień i paradoksów rynkowych schyłkowej epoki PRL – własną działalność gospodarczą. Początki były dość skromne.

Najpierw w garażu

Zaczynał jak wielu innych, czyli we własnym garażu – on i pracownik, a jakby się nie powiodło – miał gdzie wracać, brakowało doświadczonych mechaników budowy maszyn. Początkowo jego firma funkcjonowała w zasadzie jako zakład rzemieślniczy (trzeba się było zrzeszyć w spółdzielni rzemieślniczej, aby zakupić materiał do produkcji). Ponieważ dość szybko posypały się zamówienia na kotły CO, poszerzył ofertę o usługę hydrauliczną („miałem zapisy na 2 lata” – mówi). Trzeba było gromadzić sprzęt, kupić a to spawarkę, a to przecinarkę; żona trochę się obawiała – bo co się zarobiło, to szło w zakład, ale firma Mieczysława Sasa ostała się na niepewnym rynku, rozrastała. Do pracujących pięciu osób dołączali następni – do 1990 r. było ich 17. Zmiana ustroju z wprowadzaniem zasad demokracji rynkowej otworzyła zupełnie nowe możliwości przed buskim biznesmenem. – Skończyły się „domiary” i szukanie dziur w całym – mówi Sas.

Zakład produkcji kotłów rozrastał się na bazie zakupionego od zbankrutowanej spółki zakładu konstrukcji stalowej, niemal po sąsiedzku z domem rodzinnym państwa Sasów. Był zatem spory teren, budynki, było się gdzie rozbudowywać – firma ruszyła pełną parą, szła produkcja kotłów węglowych i gazowych, przedsięwzięcie okazało się potrzebne i dochodowe.

Zakład Metalowo-Kotlarski SAS

Okazały biurowiec, powiewają zielone flagi z rozpoznawalnym logo firmy (ta zieleń dominująca w wystroju i promocji firmy to symboliczny znak, że zakład stawia na ekologię), w tle hale produkcyjne, przed zakładem trawniki z zadbaną zielenią, parkingi – wszędzie rozruch, ciężka praca, perspektywy widoczne w sprawdzonej już i ugruntowanej na rynku marce zakładu, w rozwojowości, w satysfakcji pracowników.

Jest ich obecnie 140. – żaden nie zarabia poniżej średniej krajowej brutto, a raczej nieco więcej. Co tydzień pracownicy otrzymują czystą zmianę ubrań, te brudne wędrują do pralni, każdy ma do dyspozycji szafkę na swoje rzeczy, niezbędne środki czystości, na stołówce – kawa, herbata, zimne napoje. Jak święta Bożego Narodzenia – to świąteczne paczki dla dzieci pracowników, to wspólny opłatek. Biurowiec firmy prezentuje wysoki standard – pracuje tam administracja, programiści, informatycy, przy wejściu skarbona, do której wrzuca się datki na powstające w Busku hospicjum im. Matki Teresy z Kalkuty. Pan Mieczysław nie traci czasu na zbędne gawędy – jest osobą zajętą, z czasem ściśle reglamentowanym, ale i tak w drodze do hal produkcyjnych wciąż jest zatrzymywany przez pracowników w tysiącznych sprawach wymagających jego oceny czy decyzji. Z dumą prowadzi do wycinarki laserowej. Elementy kotłów wycinane są na maszynach sterowanych numerycznie, a operacje cięcia wykonywane są na wysokiej klasy wycinarkach laserowych. Technika wycinania laserowego zapewnia bardzo dużą precyzję wykonania wyrobów i szybkość produkcji, umożliwia uzyskiwanie krawędzi o bardzo wysokiej jakości bez wymogu późniejszej obróbki. – Wcześniej pracowało się na prasach mechanicznych, konieczna była matryca, teraz – na komputerze zaprojektuje się każdy detal, no i w zakładzie jest znacznie ciszej – wyjaśnia Sas. Planuje zakup jeszcze jednego urządzenia laserowego.

Produkty SAS odznaczają się wysokimi standardami jakościowymi dzięki zastosowaniu wybitnie nowoczesnego parku maszynowego i nowych technologii – pozwala to na zorganizowanie wszystkich procesów produkcyjnych w formie linii produkcyjnej.

Firma się rozrosła, okrzepła na rynku. Chyba najtrudniejsze czasy już za wami? Nie jest łatwo utrzymać się na rynku. Trzeba być na bieżąco, szukać luk, oceniać potrzeby, nie dać się konkurencji i dbać o klienta. Do tego cała sfera promocji, marketingu, wizerunkowości firmy – musi nad tym czuwać fachowy zespół, trzeba niemałe środki kierować na reklamę, cóż, takie czasy, takie oczekiwania…

W sferze zawodowej Mieczysław Sas planuje budowę w pełni zmechanizowanej lakierni proszkowej. A w sferze osobistej? – Zawsze chodzi mi o to, żeby człowiek nie zmienił się pod względem osobowości, charakteru, żeby Pan Bóg pomógł mu iść w tym właściwym kierunku – mówi przedsiębiorca.

Msza święta, siódma rano

- Tak wcześnie, w niedzielę…? – Wcześnie? Wcale tak nie uważam. Dla mnie akurat. Codziennie wstaję o piątej, więc ta siódma rano w niedzielę pasuje mi idealnie, to jest właśnie moja Msza św. – mówi Mieczysław Sas.

Z sentymentem wspomina czasy tworzenia parafii św. Brata Alberta w Busku-Zdroju, do której należy i w budowę której ma swój wkład. – Ta budowa kościoła bardzo wtedy ludzi zbliżyła, wszyscy starali się pomóc w miarę swoich możliwości – uważa. Wspomina, jak najpierw parafia funkcjonowała przy sanatoryjnej kaplicy św. Anny, jak to pierwszy proboszcz ks. Franciszek Berak musiał wydeptywać różne ścieżki w sprawach parafii – bo przecież były to czasy PRL, jak cieszyło, gdy rosły mury kościoła. Pan Mieczysław zwraca uwagę na charytatywny rys parafii, wymieniając choćby Stowarzyszenie św. Brata Alberta, które organizuje pomoc ubogim, a najbardziej znaną akcją są doroczne wigilie, które on – jak członek stowarzyszenia – także wspomaga. – Filantrop? – Jak człowiek coś ma, jak potrafi zdobyć środki, trzeba umieć się tym podzielić. Tak uczył Jezus, tak uczył Jan Paweł II – mówi po prostu.

- Dla nas księży to ktoś naprawdę nieoceniony, do kogo zawsze można się zwrócić o pomoc – mówi ks. Marek Podyma, proboszcz parafii św. Brata Alberta. – Konstrukcja stalowa kościoła, więźba – to wszystko dar pracy firmy SAS, praktycznie za darmo (liczono tylko za materiał). – Fundowanie witraży, doroczne wspieranie buskiego festiwalu im. K. Jamroz, harcerze, szkoły, biedacy, sportowcy, opieka nad własnymi pracownikami – wylicza Ksiądz Proboszcz.

Pełen uznania dla Mieczysława Sasa jest także ks. Tadeusz Szlachta, proboszcz buskiej parafii Niepokalanego Poczęcia NMP. – Pomimo wielu otrzymanych tytułów, nagród, wyróżnień pan Mieczysław pozostał sobą – skromnym, dobrym człowiekiem, a przy tym wzorowym katolikiem i pracodawcą jakich mało – uważa ks. Szlachta.

W gabinecie – cała kolekcja pucharów, statuetek, dyplomów. ‘Skrzydła’ 2004, Lider Przedsiębiorczości 2005, Buskowianin Roku 2007, Świętokrzyska Nagroda jakości 2008, EuroPartner 2008; podziękowania – puchary, dyplomy, posążki od m.in. sekcji bokserskiej, druhów – strażaków, szkół, domów kultury, organizacji turystycznych…

Piękny krzyż z drzewa oliwnego – prezent z Sycylii, od ks. Bodzionego, wówczas misjonarza. Ten krzyż wisi w gabinecie pana Mieczysława i nie jest bynajmniej tylko ozdobnikiem, pozostającym w zgodzie ze światopoglądem gospodarza tego okazałego gabinetu o dużych oknach i krytych zieloną skórą fotelach. – Kilka lat temu przyłożyłem się solidnie, regularnie do różańca, a jak zacząłem, tak bym dzisiaj chyba bez niego nie zasnął – mówi, nie bez pewnego oporu, buski biznesmen (no bo kto lubi opowiadać, jak się modli…?). Przyznaje się także do przywiązania do Koronki do Miłosierdzia Bożego i ogromnego wrażenia, jakie uczyniło na nim Medjugorie. – Byłem na pielgrzymkach w Ziemi Świętej, Turcji, Meksyku, byłem w Lourdes i w Fatimie. Wszędzie ludzie się modlą, wszędzie czuje się Boga, ale w Medjugorie jest wspaniała atmosfera nieustającej modlitwy i złączenia ludzi w tej modlitwie – mówi.

Zwykle pracuje długo, do 12 godzin dziennie, w soboty różnie (lubi dopilnować porządku w parku maszynowym). W niedzielę – nigdy. Jaka jest ta niedziela? Zwyczajna, z żoną Ewą, niekiedy z córkami Agnieszką i Małgorzatą (ukończyły kierunki humanistyczne – filologię polską i historię, ale także specjalizacje podyplomowe, dzięki czemu sprawnie pomagają ojcu w firmie). A zetem niedziela i poranna Msza św., żona ugotuje obiad, po południu może być spacer albo relaks w przydomowym ogrodzie. Ten ogród i jego doglądanie to jedna z przyjemności Mieczysława Sasa. Dba o trawnik i niewielkie oczko wodne, przycina krzewy iglaste, troszczy się o wymagające królowe kwiatów – róże, których zgromadził ok. stu. Już w październiku je przyciął, zabezpieczył przed zimą, bo „pierwszy jesienny przymrozek niekorzystnie wpływa na kwitnienie w przyszłym roku”.

Pieniądze są dla ludzi – uważa. Nie mogą tylko rządzić człowiekiem i kręcić nim jak kukłą, aż zapomni, jakie wartości są w życiu najważniejsze. I że żonę ma się tylko jedną.

Czy biznes jest piękny?

Myślę, że biznes może być piękny, jeżeli człowiek realizuje w nim swoje życiowe powołanie. Praca daje mu wtedy poczucie szczęścia i spełnienia. Czuje się „na swoim miejscu”, gdy robi to, co „do niego należy”, zgodnie z własnym sumieniem. Biznes…, nie jest wtedy złem koniecznym, ale wielką przygodą i życiową pasją.

A jak odkryć powołanie – „to, co do mnie należy”?

To czasami długi proces, doświadczany przez każdego człowieka inaczej. Rozpoczyna się od poważnych pytań: po co żyję?, jaki jest prawdziwy sens mojego życia?, jak żyć? jak żyć godnie i pięknie? Zazwyczaj kiedy odkrywamy, że życie bez Boga jest pozbawione sensu, wówczas zaczynamy myśleć coraz bardziej poważnie o przyszłości, o swoich planach: co dokładnie mam do zrobienia na tej ziemi!, czy jest coś takiego, co mogę wykonać tylko ja?, jak mogę to zrobić możliwie najlepiej?, czy rzeczywiście ja powinienem to robić? Przez wiele lat wytrwale szukałem sensu własnego życia. Początkowo w sztuce, filozofii, psychologii, religiach Wschodu itd. Z pewnej już perspektywy odkryłem, że wypełniły się w moim życiu słowa z Ewangelii: „szukajcie, a znajdziecie, kołaczcie, a będzie wam otworzone”. Stały się one dla mnie tak ważne, że zamieściłem je jako motto na płycie „Narracje muzyczne”. Przyznam, że długo szukałem, aż wreszcie „spotkałem żywego Boga”. Stwórca przez modlitwę i studiowanie „Słowa Bożego” pozwolił mi się poznać. Teraz wiem, że Jezus zmartwychwstał i żyje. To nie jest legenda, ani fikcja literacka. To prawda. Wciąż tego doświadczam na nowo. To wielka radość, największa, jaka jest dostępna człowiekowi na ziemi.

A trudności napotykane na drodze?

Jeżeli człowiek ma wyraźnie wyznaczony cel życia, wtedy zdecydowanie lepiej znosi trudności i życiowe przeciwności. Staje się coraz bardziej człowiekiem nadziei. Wierzący Bogu są w tej komfortowej sytuacji, że wiedzą, gdzie jest ich prawdziwa ojczyzna. Droga przez pustynie i życiowe zakręty jest dla nich znacznie lżejsza, bo widzą i rozumieją ich sens.

Czym jest piękno?

Piękno jest „kształtem miłości”, jak pisze mój ulubiony poeta Cyprian Kamil Norwid. Dodaje siły i energii, aby żyć tak, jak to dyktuje „głos wewnętrzny” – jak najlepiej, jakby się każdą czynność wypełniało ostatni raz w życiu. Przykładowo: po dobrym, pięknym koncercie mam mocne postanowienie, aby więcej ćwiczyć na fortepianie, to mnie mobilizuje, pomaga odkrywać ciągle nowe możliwości i perspektywy. Jak pisał Norwid w poemacie „Promethidion”: „Piękno na to jest by zachwycało / Do pracy – praca, by się zmartwychwstało”. Obcowanie z pięknem, słuchanie pięknej muzyki, rozmowa z pięknym człowiekiem poszerza horyzonty. Daje radość, uwalnia pokłady psychiczne, które w innym przypadku rzadko są rozpoznawalne. Piękno, to pełnia życia. Jak kwiat. Jak każde dzieło Stwórcy. Jak dzieło sztuki zanurzone w Bogu. W ostateczności piękno prowadzi do Stwórcy, do Dawcy. Bóg jest piękny i to, co stworzył, jest piękne. Błogosławieństwem jest zatem zdolność dostrzegania piękna, radowania się nim i fascynowania.

Czy piękno jest obiektywne, czy też subiektywne – zależy od gustów i upodobań?

W tych kategoriach nie chciałbym mówić o pięknie. Zostawmy to historykom sztuki i estetykom. Na pewno jednak piękno pochodzące od Stwórcy jest niepodważalne, jest nieskończenie doskonałe. Cała trudność polega na tym, aby umieć to zobaczyć. Piękno jest subiektywne, gdy człowiek potrafi się bezinteresownie zachwycić… na przykład drugim człowiekiem. Wtedy zbliża się do Stwórcy i odkrywa w sobie wyższy poziom człowieczeństwa. Obcowanie z pięknem inspiruje. Natomiast poznawanie rzeczy brzydkich degraduje człowieka i tak na prawdę niczemu dobremu nie służy. Co więcej – poznawanie zła prowadzi do frustracji, beznadziei i depresji. Oczywiście, można przekonać się, że przepaść istnieje, ale cóż z tego? Przecież nie muszę skakać. Inaczej jest z dobrem. Odkrywanie go daje prawdziwe szczęście – jest piękne. Samo dobro jest piękne. I miłość jest piękna. To przecież sam Bóg jest miłością.

Czy do piękna potrzebna jest wrażliwość?

Piękno to Boży dar. Radowanie się pięknem to łaska. Błogosławiony człowiek, który potrafi czytać w księdze przyrody.

Czy można połączyć piękno z biznesem?

Tak, nawet trzeba to koniecznie robić. Jeżeli oderwiemy biznes od piękna powstanie coś potwornego i nieludzkiego.

A piękno jest dobrym produktem?

Bardzo dobrym. Najlepszym. Bo piękno jest dobrem. Piękno, które ma źródło w Bogu, nie może być złe. Nie zatrzymujemy się jednak przy darach, ale idziemy dalej – do Dawcy. Rolą artysty, także przedsiębiorcy, jest dzielenie się pięknem otrzymanym od Stwórcy z innymi. Ludziom należą się dobre rzeczy, są przecież dziećmi Boga. Trzeba dawać im to, co wzmacnia, potęguje i dodaje nadziei, co podnosi na duchu.

Czy piękno może być złe, fałszywe?

Nie mogę jakoś wyobrazić sobie fałszywego piękna. Chyba, że jego autorem jest ojciec kłamstwa. Może wtedy przybierać formy imitujące piękno, podszywać się pod dzieła Stwórcy, naśladować i udawać, że wszystko jest w porządku, ale to fałszywka, zwiedzenie. Jeżeli nie dostrzegamy Dawcy, wówczas nasz umysł jest jakby na uwięzi. Można się zatracić, jeżeli szukamy piękna dla niego samego. Piękno polega na prawdzie. Przyznam, że dawniej sztuka była dla mnie bogiem, dopiero z perspektywy życia wiecznego inaczej na nią spojrzałem. I teraz wiem, że sztuka, a szczególnie dla mnie muzyka, ma sens wtedy, gdy jest grana dla Boga, wtedy staje się pełna harmonii, porządku i piękna. W przeciwnym przypadku odwraca uwagę od spraw istotnych, rozprasza. Kwiaty rosną nie mając w tym żadnego interesu. Są piękne, bo tak postanowił ich Stwórca. Jeżeli człowiek tego nie wie, nie postrzega, wtedy „fałszuje”, wprowadza do swego życia zakłócenia.

Czym dla Pana jest muzyka?

Muzyka jest moim językiem wypowiedzi. Środkiem przekazu. Środkiem ekspresji, w którym czuję się najlepiej. To, czego nie potrafi ę wyrazić słowami, mogę próbować zagrać i podzielić się z innymi. „Tam gdzie kończą się słowa, tam zaczyna się muzyka”.

Czy można kogoś pięknem zarazić?

Można i trzeba. Chciałbym być „listonoszem”, który przynosi piękne paczki innym. Nadawcą jest Stwórca, a moim zadaniem jest dostarczenie paczek w nienaruszonym kształcie, dzielenie się pięknem, tak, aby ci, którzy go doświadczają promieniowali i przekazywali dalej. Piękna nigdy nie zabraknie. To fenomen: im więcej dajemy, tym więcej go mamy, tym więcej piękna jest na świecie.

Czy muzyka, sztuka może odmieniać życie?

Niestety wielokrotnie przekonałem się, że sztuka nie ma takiej mocy, żeby odmienić ludzkie życie. Jako młody człowiek miałem marzenie, aby wstawić fortepian do knajpy i graniem odmienić upijających się tam mężczyzn. To jednak Bóg jest wszechmogący, a nie sztuka. Tylko On może odmienić życie człowieka. Sztuka może być jedynie narzędziem, może przynieść owoc odmiany, inspiracji, jeżeli Bóg się nią posłuży. Osobiście, gdy dużo gram, jestem w lepszym nastroju. Kiedy pracuję, ćwiczę, komponuję – czuję się bardziej szczęśliwym. Obcowanie ze sztuką daje mi radość. Pragnę dzielić się nią z innymi. Jeżeli nachodzą mnie złe myśli, wtedy muzyka pomaga mi „nie dać się diabłu”. Wtedy myślę: „niech tam sobie kłapie”, „Bóg jest mocniejszy – jest wszechmogący”, „przed Jezusem zegnie się każde kolano”, „wszystko mogę w tym, który mnie umacnia”.

Dziękuję za rozmowę.

Strona autorska Janusza Kohuta

Jakub Banaś

W jakich okolicznościach narodziła się idea „ekonomii komunii”?

Na początku lat dziewięćdziesiątych Chiara Lubich, niedawno zmarła założycielka katolickiego Ruchu Focolari, z którym jestem związany od wielu lat, wybrała się w podróż do Brazylii, w odwiedziny do tamtejszej wspólnoty Ruchu. W tym kraju napotkała uderzające dysproporcje. Favele, czyli dzielnice nędzy, które zwiedziła, ostro kontrastowały z bogactwem dzielnic innej części tamtejszych społeczności. Wtedy – bez wątpienia była to jakaś głębsza inspiracja – narodziła się idea ekonomii komunii. Na podwalinach tamtego doświadczenia zrodziła się myśl, że przedsiębiorcy prowadzący bardzo różnego rodzaju działalność powinni inaczej spojrzeć na sprawę podziału zysku swoich firm. Spontanicznie podzieliła się nią z miejscową wspólnotą focolarską. Ludzie od razu podchwycili tę myśl i poszła ona w świat. W naszym Ruchu, wykorzystując łączność satelitarną, cała wspólnota w świecie uczestniczy w comiesięcznym połączeniu satelitarnym tzw. Collegamento – tą drogą wszyscy dowiedzieli się o tej idei. W następnych latach spontanicznego rozwoju zaczęła ona być przedmiotem studiów i pogłębianej stale praktyki.

Co stanowi jej sedno?

Właściciele firm, którzy podejmą decyzję o prowadzeniu biznesu zgodnie z zasadami ekonomii komunii, dzielą zyski na trzy części – nie muszą być równe, w kwestii ich wielkości każdy jest w pełni suwerenny. Chodzi o to, żeby rozstrzygnąć w swoim sumieniu, jaką część zysku powinno się przeznaczyć na dalszy rozwój firmy, jaką na bezpośrednią pomoc ubogim i potrzebującym, a jaką na działania Ruchu, których celem jest formacja człowieka. Jest to formacja w duchu kultury dawania, poprzez m.in. różne spotkania, szkoły i doświadczenie życia. Istota całej idei leży w tym, żeby ludzie byli odpowiednio uformowani, w głębokim tego słowa znaczeniu, tak aby swoimi wyborami wcielali w życie uniwersalny system wartości, który pozwala dbać o dobro wspólne. Dla człowieka wierzącego będą to wartości ewangeliczne, a dla innych – wspólne wartości uniwersalne. Dlatego fundamentem życia zasadami ekonomii komunii jest – mimo świadomości, że jesteśmy ludźmi słabymi – konsekwentne zmaganie się ze swoją słabością i życie tymi wartościami. Dzięki dobremu przykładowi i relacjom ze współpracownikami opartym na tych wartościach w firmie odczuwa się dobry klimat tak istotny w pracy.

Jaka była moja droga do przyjęcia takich zasad prowadzenia biznesu?

Każda taka decyzja zachodzi w sumieniu człowieka, podejmowana jest wobec Boga. Jest to poważna decyzja. Ja do jej podjęcia potrzebowałem kilku lat.

Przedsiębiorstwo prowadziłem od 1986 roku, idea ekonomii komunii powstała na początku lat dziewięćdziesiątych, a moja przygoda z nią rozpoczęła się ok. 1996 roku. Poprzedziły ją prawie trzy lata dojrzewania. Musiałem przejść wewnętrzną weryfikację, bo czułem, że na przeszkodzie stoi moje przywiązanie do własności, od którego musiałem się uwolnić. Bez tego nie można inaczej spojrzeć na swoją firmę, która odtąd ma nowego „Właściciela”, a ja staję się jej zarządcą. To wolność od posiadania otwiera każdego człowieka, pozwala dostrzec możliwości dzielenia się, a nie tylko gromadzenie dla siebie. To uczucie wolności od posiadania nie jest dane raz na zawsze, ale ponieważ ma wymiar duchowy, wymaga też duchowej pielęgnacji. Niewątpliwie, w moim doświadczeniu, fundamentem tej pielęgnacji są uniwersalne wartości ewangeliczne, którymi na moją małą miarę staram się żyć na co dzień. Codziennie doświadczam tego jak ważna jest wierność tym wartościom w sposób jednoznaczny, przejrzysty i bez żadnych wyjątków. Ta konsekwentna postawa, mimo że realizuje się bez słów, sprawia, że nie spotykam się z dwuznacznymi propozycjami dwuznacznymi ze strony kogokolwiek. Kluczem do codziennych działań jest wierność zasadom i osobista modlitwa. Z perspektywy czasu zadaję sobie pytanie, jak to się dzieje, że nie mówiąc partnerom w biznesie o swoich wyborach i wartościach, jestem w tych wartościach „odczuwany” i akceptowany. Dochodzę do wniosku, jak istotną postawą jest „być”, a nie „mówić”. Wtedy wiele się rozwiązuje.

Czy próba życia wartościami uniwersalnymi w firmie, z podwładnym – jest równie istotna?

Ta postawa, raczej „być”, niż „mówić” według wyznawanego sytemu wartości – jest podstawowa i wymaga praktykowania jej w stosunku do każdego współpracownika

niezależnie od stanowiska, jakie zajmuje. Każdy w firmie jest inną osobowością i oprócz uznania czasem potrzebne są spokojnie wypowiedziane słowa prawdy, która w konsekwencji oczyszcza i rozwija.

Jak każdy człowiek nie jestem ideałem. Przeżywam także chwile zdenerwowania i emocji, ale wiem, że trzeba szybko wracać do równowagi. Często wystarczy proste słowo „przepraszam” oraz cenna cecha, jaką jest, wybaczenia i niepowracania do spraw raz wyjaśnionych.

Doświadczyłem już niejednokrotnie tego, że wtedy to ewangeliczne zdanie „a cała reszta będzie wam przydana…” realizuje się, i corocznie czuję, że mam się czym dzielić.

A co z innym aspektem funkcjonowania firmy na rynku – sposobem postrzegania konkurencji? Czy także w tym przypadku ekonomia komunii oferuje odmienną perspektywę?

To ciekawe, jak pewne rzeczy w mojej firmie się zmieniły. Zajmujemy się bardzo specjalistyczną dziedziną – projektowaniem dróg i mostów. Od kilkunastu lat realizujemy projekty o najwyższej skali trudności, jak projekty autostrad. Dwa projekty są już w zaawansowanej fazie realizacji, a trzeci, największy, ruszy za parę miesięcy. A w tym obszarze wszystko zaczęło się z inspiracji ewangelicznej i z zadziwieniem nieustannie doświadczam Owoców tej inspiracji. Patrzenie na konkurentów jako „zawodowego wroga” nie pasowało mi do idei życia zgodnej z wartościami uniwersalnymi, za które uważam te zawarte w Ewangelii. Trzeba było to spojrzenie zweryfikować. Już na początku moich doświadczeń w ekonomii komunii zacząłem myśleć o możliwych formach współpracy, proponowałem konkurentom wspólne startowanie w przetargach – i to się zaczęło powoli udawać. Obecnie współpracuję z innymi firmami z tej samej branży, występując w konsorcjach jako partner lub nawet jako lider. Nasze wzajemne postrzeganie zasadniczo się zmieniło – powstały zręby zawodowej przyjaźni. Inni przedsiębiorcy z branży nie wiedzą o tym, jakie motywy mną kierują, bo nie jest istotne, żebym o tym mówił. Ważne jest praktyczne działanie, u podstaw którego leży ta duchowa inspiracja.

Czy zmienił się mój sposób patrzenia na siebie jako właściciela i szefa firmy?

Tutaj nastąpiły zmiany, które są dla mnie kluczowe. Już nie czuję się tak „po ludzku” właścicielem tej firmy, gdyż wierzę, że Ktoś z Wysoka nad nią czuwa. Od momentu gdy duchowo uwolniłem się od własności, jest we mnie dużo więcej spokoju i pokoju, mniej napięć. Oczywiście prowadząc firmę, nie da się ich całkowicie pozbyć, ale teraz mają one inny wymiar. Podejrzewam, że gdybym nie miał takiego podejścia do swojego przedsiębiorstwa, byłbym bardzo znerwicowany. Zdecydowanie poszerzają się granice wolności wewnętrznej. To ma niewątpliwie wpływ na trafność podejmowanych w firmie decyzji.

Spojrzenie na firmę zmienia się także na inne sposoby. Człowiek wie, że trzeba ją wciąż doskonalić, gdyż teraz zobowiązuje go do tego coś więcej. Postępując w imię wspomnianych wartości, w naturalny sposób dąży się do doskonalenia relacji międzyludzkich. Myślę, że moi pracownicy odczuwają, że w naszej firmie „coś jest inaczej”, i po prostu dobrze się tu czują. Nawet jeśli z jakichś powodów zmieniają pracę, zawsze podkreślają, że tu było im dobrze. Jednocześnie przynosi to ewidentne, wymierne korzyści – firma ciągle się rozwija, zwiększyliśmy liczbę pracowników (teraz pracuje u mnie siedemdziesiąt osób, a kilkanaście lat wstecz było nas ok. piętnastu). Zawsze wygrywamy tyle przetargów, ile trzeba, tj. tyle, żeby ludzie mieli godną pracę i mogli podołać zobowiązaniom.

To wszystko wynika z jakże wielu Słów, które zapisano na kartach Ewangelii dwa tysiące lat temu, i ma w nich swoje oparcie. To w Ewangelii znalazłem Słowa zachęty, aby wkładać swoje ciężary na Jego barki, i to codziennie czynię. To tam znajduję Słowa „… starajcie się najpierw o Królestwo Boże, a cała reszta będzie wam dodana”, więc staram się i otrzymuję. Albo „… przyjdźcie do mnie wszyscy, którzy utrudzeni jesteście, a ja was pokrzepię…”, i codziennie przychodzę, i doznaję pokrzepienia. Tam, na tych kartach jest klucz do wszystkiego i rada na każdą chwilę, w jakiej przychodzi nam żyć.

Podsumowując: przyjęcie zasad ekonomii komunii daje zysk zarówno osobisty, w tym zdrowotny, jak i czysto zawodowy.

Czy firma jest pozbawiona trudności?

Nie jesteśmy pozbawieni napięć i trudności. Powiem więcej: nie odczuwam, aby ubyło pracy. Szczególnie w mojej dyscyplinie zawodowej – projektowanie dróg i mostów jest w całej swojej złożoności wysoce skomplikowane i niesie z sobą zawodową odpowiedzialność za potencjalne skutki katastrof budowlanych. I to jest niewątpliwie źródłem napięć. Kolejne źródło napięć to trudne i często mało realne terminy realizacji naszych prac, których przyczyną są, znane zapewne państwu, kwestie związane z 2012 rokiem. Z tej odpowiedzialności nikt mnie ani mojej firmy nie zwolni. Ale w tej rzeczywistości nie jestem sam. Jestem z moim „Szefem z Góry”, który towarzyszy im nieustannie i przypomina swoje Słowa określające zasady postępowania oraz wartości One wprowadzają niezbędny dystans do spraw, pokój wewnętrzny i wynikający stąd spokój zewnętrzny, który udziela się innym. Tę trudną, codzienną rzeczywistość natychmiast „posyłam Wysoko”, co sprawia, że pojawia się jakaś przestrzeń wolności niezbędna do podjęcia właściwych decyzji czy odpowiedzi. I dlatego odczuwam zupełnie inny wymiar napięcia i emocji, co sprawia, że zachowuję zdrowie na nienajgorszym poziomie. I po ludzku, ekonomia komunii, w moim przekonaniu i doświadczeniu, to jest świetny sposób na zdrowie.

Na przełomie ubiegłego i obecnego roku przeżyłem wyjątkowo trudne doświadczenie związane z zabezpieczeniem kursu waluty, w której otrzymujemy zapłatę za nasze projekty autostradowe. Bank, w którym mamy konto od kilkunastu lat, zaproponował nam całkowicie chybioną, jak się później okazało, ofertę, która skutkowała comiesięcznymi poważnymi stratami finansowymi. Nie ustrzegłem się więc poważnego błędu, w którym mój bank ewidentnie mi „dopomógł”. Przez kilka miesięcy żyłem z uczuciem zaciskającej się pętli i całkiem realną, możliwością utraty płynności finansowej, co wiązało się z najpoważniejszymi konsekwencjami. W tym trudnym okresie moje życie, życie zarządu firmy i moich bliskich według wyznawanych Wartości było szczególnie intensywne. Po kilku miesiącach rozmów, zarząd banku sam wyszedł z propozycją ugody na warunkach, które realnie pozwalały wyjść z poważnego kryzysu. W tych trudnych miesiącach przeszedłem bardzo poważny kryzys związany ze zdrowiem. Tak na to wskazywały natychmiast przeprowadzone badania rezonansu magnetycznego. Jednak badania ponownie przeprowadzone po kilku dniach nie potwierdziły wcześniej postawionej diagnozy. Objawy zniknęły równie szybko, jak się pojawiły, nie pozostawiając śladu. Tak trudnego doświadczenia nie miałem w swojej ponad dwudziestoletniej działalności. Doświadczyłem więc niezwykłej Pomocy z Wysoka i dla mnie, mojej małżonki i przyjaciół było to niezwykle mocne i nadzwyczajne dotknięcie Jego Miłosiernej Miłości. Dodam, że modlitwa do Jana Pawła II była i jest stale w naszej rodzinie obecna, a decyzja o ugodzie bankowej zapadła 2 kwietnia tego roku.

Jakie cele społeczne finansowane są z zysków firm działających według ekonomii komunii i jak praktycznie są one realizowane?

Są wśród nas ludzie, focolarini, wolontariusze bądź sympatycy, którzy w naszym centrum w Rzymie pracują dla tej idei i zajmują się organizacją oraz konkretną pomocą, tworząc projekty dla ludzi potrzebujących tego wsparcia w różnych regionach świata. Sami przedsiębiorcy nie mają w tym praktycznym działaniu udziału. Do nich należy rozwijanie firm oraz coroczne przekazywanie części zysku, którą szacują w swoim sumieniu. Cały system jest bardzo przejrzysty. Środki trafiają do Centrum Ekonomii Komunii, które się z nich rokrocznie szczegółowo rozlicza: ile środków wpłynęło, na co zostały przeznaczone itd.

Oddając te pieniądze, wiemy, że zostaną wykorzystane na konkretne potrzeby osób szczególnie potrzebujących w różnych częściach świata. Realizowane są za nie zarówno doraźne działania – jak w przypadku pomocy ofiarom tsunami, jak i programy, które mają na celu pomóc – stanąć na własnych nogach. Nie chodzi więc przy tym o żadne rozdawnictwo, gdyż byłoby to niewychowawcze, ale np. zapewnianie tym ludziom dostępu do kształcenia czy działania, mające na celu tworzenie nowych miejsc pracy. System wsparcia jest więc roztropny – i cały czas się rozwija. Raz w roku spotykamy się w Rzymie, gdzie dyskutujemy o problemach, które rodzą się w związku z nową ekonomią, a przedsiębiorcy działający w różnych branżach dzielą się swoimi doświadczeniami. Ponadto kilku ekspertów o światowej sławie zaangażowało się w teoretyczne rozwijanie tej dziedziny ekonomii, że wspomnę tylko prof. Zagmaniego z Uniwersytetu w Mediolanie, cieszącego się autorytetem w dziedzinie ekonomii.

Czy wiele osób udało się przekonać do tych ideałów?

W skali świata rozwój ekonomii komunii był początkowo bardzo spontaniczny i dość szybki, teraz jest trochę wolniejszy, ale zarazem jakby pewniejszy, dokonuje się z większą rozwagą. Na początku pewni ludzie byli do tej idei bardzo zapaleni, rozpoczynali nowe przedsięwzięcia, jednak okazywało się, że brakuje im doświadczenia. Obecnie ekonomia komunii opiera się przede wszystkim na już istniejących przedsiębiorstwach, choć powstają i nowe, które chcą działać w tym duchu – są to zarówno spółdzielnie, jak i prywatne firmy.

W krajach Ameryki Południowej przedsiębiorstwa powstają także w myśl zasady: „mamy niewiele, ale jest nas wielu”. I tworzą fundusz, żeby na bazie jego kapitału rozpocząć działalność i pracować zgodnie z ideałami Ruchu. A są one szersze niż tylko dzielenie się pieniędzmi – chodzi o myśl, że zysk nie jest celem samym w sobie, że należy dbać o jakość pracy oraz relacje między ludźmi.

Czy idea ekonomii komunii może przyciągnąć osoby, które nie mają silnej identyfikacji religijnej, lecz ich moralne intuicje są zgodne z wartościami Ruchu?

To bardzo cenne pytanie. To, co mnie kiedyś silnie przyciągnęło do Ruchu, to jego szczególny charyzmat [„dar łaski”, predestynujący do szczególnego rodzaju służby w Kościele – przyp. red.]. Jest on realizowany poprzez współpracę i dialog nie tylko wśród ludzi podzielających wartości chrześcijańskie, ale także z ludźmi innych wyznań i osiąga niespotykany gdzie indziej wymiar ekumeniczny. Idea jednoczenia się z drugim człowiekiem niezależnie od jego poglądów rozwinęła się tak dalece, że słowo „Jedność” [dewiza Ruchu brzmi: „aby wszyscy stanowili jedno” – przyp. red.] zaczęło zobowiązywać także do prób poszukiwania tego co wspólne, z ludźmi niewierzącymi. Istnieje w Ruchu cała grupa takich osób – nieposiadających łaski wiary, ale żyjących wartościami sprawiedliwości, pokoju, braterstwa czy zwykłej uczciwości. Zawsze będą oni mieli swoje miejsce w dziele.

Jestem przekonany, że w przedsiębiorstwach prowadzonych zgodnie z zasadami ekonomii komunii jest wielu ludzi, którzy niekoniecznie są wierzący, ale są im bliskie wartości uniwersalne i realizują je. Wynika to z faktu, że Ruch Focolari, zachowując niezmiennie swoją tożsamość katolicką, zawsze był otwarty na ludzi innych wyznań czy religii, a także na niewierzących – po to, żeby poszukiwać tego, co nas łączy. I z tej idei coś musiało się przenieść także na grunt pracy zawodowej i biznesu.

Katowice, 10 listopada 2009 roku

Wywiad z Leszkiem Padoł z Krakowa (5’39″).

AGATA I LESZEK – przedsiębiorcy z Krakowa, 25-letni staż małżeński, rodzice czworga dzieci, animatorzy Spotkań Małżeńskich, sympatycy Odnowy w Duchu Świętym, słuchacze Szkoły Charyzmatów s. Reginy Collins z Anglii.

Agata Padoł Ciechanowska – obcowanie z kolorem

Zapraszamy do pisania własnych opinii i świadectw.

W ramach XVIII Pielgrzymki Robotników przybyły do Kalisza delegacje wraz z pocztami sztandarowymi z kilkudziesięciu zakładów pracy. Po raz czwarty uczestniczyła też delegacja przedsiębiorców i pracodawców, po raz pierwszy był poczet ze sztandarem duszpasterstwa.

Mszy świętej przewodniczył ks. bp Stanisław Napierała, ordynariusz kaliski. W homilii podkreślił, jak ważna jest współpraca robotników i przedsiębiorców. Nie wolno tych dwóch światów antagonizować, ponieważ służąc sobie nawzajem, powiększają dobro wspólne. Zakończeniem mszy świętej był wymowny gest łamania się chlebem.

Przed wizerunkiem św. Józefa zarówno robotnicy jak i przedsiębiorcy odczytali akt zawierzenia. Przedstawicielka przedsiębiorców mówiła:

Święty Józefie, od czterech lat przybywamy do Ciebie jako pracodawcy i przedsiębiorcy. Stając dzisiaj przy boku robotników, zawierzamy Twojej opiece nasze starania i dążenia. W Twoje ręce św. Józefie pragniemy oddać nasze zakłady pracy, aby były miejscami, gdzie szanuje się człowieka i ceni wykonywaną przez niego pracę. Uwrażliwiaj nasze serca, abyśmy z miłością potrafili patrzeć na tych, którzy w naszych zakładach pracują. Pomóż nam, abyśmy rozwijając własne zdolności przyczyniali się do rozwoju świata. Niech pasja tworzenia rozbudza w nas radość z dzielenia się z drugim człowiekiem tym, co posiadamy.

Wdzięczni za Twoją opiekę, w postawie zawierzenia polecamy Ci nas samych i nasze rodziny, dziękując za wszelkie dobro, ośmielamy się prosić, abyś nigdy nas nie opuszczał i uczył, jak z Bogiem przejść przez życie. Pozwól nam uchwycić dłoń Boga i z nim iść przez całe życie do wiecznej chwały, gdzie Bóg ze Swoim Synem w jedności Ducha Świętego żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

Pewien bogacz przed wyruszeniem w długą podróż przywołał do siebie swych trzech służących. Zażądał, aby podczas jego nieobecności opiekowali się oni jego majątkiem. Krytycznie ocenił osobiste cechy każdego ze sług, tak że dał jednemu z nich pięć talentów, drugiemu dwa, a trzeciemu jeden — każdemu według zdolności. Po czym wyruszył w drogę.

Przed sługami otworzył się świat możliwości dla ich przedsiębiorczości i inwestycji. Ten sługa, który otrzymał pięć talentów został przedsiębiorcą i zarobił pięć następnych. Ten, który otrzymał dwa, postąpił podobnie i zarobił dwa następne talenty. Trzeci sługa, który otrzymał jeden talent, zakopał własność swego pana w ziemi.

Kiedy pan powrócił, pierwszy podszedł do niego ten, który otrzymał pięć talentów. „Panie,” — rzekł on — „przekazałeś mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem”.

„Dobrze, sługo dobry i wierny” — odpowiedział pan. — „Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana.”

Następnie zbliżył się do pana sługa, który otrzymał dwa talenty.  „Panie,” — rzekł on — „Przekazałeś mi dwa talenty, oto drugie dwa talenty zyskałem”. Pan nagrodził go w podobny sposób.

Wreszcie podszedł do pana ten, który otrzymał jeden talent.  „Panie,” — powiedział on — „wiedziałem żeś jest człowiek twardy: chcesz żąć tam, gdzie nie posiałeś, i zbierać tam, gdzieś nie rozsypał. Bojąc się więc, poszedłem i ukryłem twój talent w ziemi. Oto masz swoją własność”.

Odpowiedź pana była szybka i surowa: „Sługo zły i gnuśny! Widziałeś, że chcę żąć tam, gdzie nie posiałem, i zbierać tam, gdziem nie rozsypał. Powinieneś więc był oddać moje pieniądze bankierom, a ja po powrocie byłbym z zyskiem odebrał swoją własność.”

Pan rozkazał odebrać talent leniwemu słudze i dać temu, który miał ich dziesięć. „Każdemu bowiem, kto ma,” — powiedział pan — „będzie dodane, tak że nadmiar mieć będzie. Temu zaś, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma. A sługę nieużytecznego wyrzućcie na zewnątrz — w ciemności; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.”

Nie jest to przypowieść, którą byśmy często słyszeli z ambony. W naszych czasach wciąż myśli się w kategoriach etyki socjalistycznej, według której przedsiębiorczość i odnoszenie zysku są podejrzane i nie zasługują na pochwałę. Tymczasem owa przypowieść całkiem jasno łączy znaczenia i nauki etyczne z pojmowaniem odpowiedzialności człowieka w sprawach gospodarki.

Bliższe spojrzenie

Słowo ,,talent” w omawianej przypowieści ma dwa znaczenia. W węższym znaczeniu oznacza ono jednostkę monetarną o największej wartości dla wszystkich czasów. Biblista John R. Donovan SI podaje, że jeden talent równał się 15-letniemu wynagrodzeniu przeciętnego robotnika. Stąd wiemy, że suma dana każdemu słudze była znaczna.

W szerszym znaczeniu pojęcie talent odnosi się do wszystkich darów, jakie Bóg nam dał dla naszego użytku. Definicja ta obejmuje wszystkie dary naturalne, duchowe i materialne. Zaliczają się do nich i nasza natura i dane nam środki — zdrowie, inteligencja i wykształcenie, pieniądze, mienie i szanse.

Jedną z prostych nauk wynikających z przypowieści o talentach jest to, że odnoszenie korzyści z naszych zasobów, rozumu i pracy nie jest niemoralne. Co więcej, w przeciwieństwie do osiągania zysków ponoszenie strat, czyli marnotrawstwo bogactwa, szczególnie z powodu braku inicjatywy, jest postępowaniem złym.

Chrystusowa przypowieść według św. Mateusza implikuje ówczesne rozumienie właściwego sposobu gospodarowania pieniędzmi. Prawo rabiniczne traktowało zakopywanie pieniędzy jako najlepszy sposób zabezpieczenia ich przed kradzieżą. Jeżeli osoba obdarowana pieniędzmi zakopała je zaraz po ich otrzymaniu, była wolna od odpowiedzialności za nie, cokolwiek by się z nimi stało. Przeciwnie było z pieniędzmi zawiązanymi w chusty. Kto pieniądze powierzone zawiązał w chustę, musiał pokryć straty, poniesione z powodu niewłaściwego dbania o depozyt. Jednak w powyższej przypowieści pan sług całkowicie zmienił rabiniczny sposób rozumowania. Uznał on nieużywanie talentu, a więc transakcję o wyniku zerowym pod względem korzyści, za stratę, gdyż uważał, że kapitał winien przynosić zysk. W tym sensie uznał on, że ,,czas to pieniądz (lub korzyść)”.

Przypowieść ta również zawiera lekcję na temat jak powinniśmy używać zdolności i środków danych nam przez Boga. Według Księgi Rodzaju Bóg dał Adamowi ziemię, aby ten po wkładzie pracy korzystnie jej używał. Podobnie w omawianej przypowieści pan oczekiwał, że jego słudzy szukać będą materialnych korzyści: zamiast pasywnego zabezpieczenia otrzymanych pieniędzy mieli je inwestować. Gnuśność sługi, który otrzymał jeden talent, rozgniewała pana. A więc Bóg nakazuje nam używanie naszych talentów do celów produktywnych. Przypowieść ta podkreśla potrzebę pracy i tworzenia jako przeciwieństwo gnuśności.

W poszukiwaniu zabezpieczenia swej przyszłości

Przypowieść o talentach

 W ciągu całej historii ludzkości ludzie próbowali tworzyć instytucje, które miały ich chronić przed wysiłkiem i ryzykiem, tak jak próbował tego niefortunny sługa. Wysiłki takie znane są od czasów starożytnych Grecji i Rzymu o rozbudowanych systemach opieki społecznej, aż do totalitaryzmu sowieckiego i do komun luddytów [52] lat 1960-tych. Od czasu do czasu wysiłki te były przyjmowane jako chrześcijańskie rozwiązania problemu niepewnej przyszłości. Jednak w przypowieści o talentach dzielność pierwszego sługi w obliczu nieznanej przyszłości została wynagrodzona poprzez otrzymanie przez niego największej sumy. Zaryzykował on powierzone mu pięć talentów w interesach i przez to zyskał pięć następnych. Byłoby dla niego bezpieczniej zainwestować te pieniądze w banku i zarobić procent od kapitału. Za wiarę w swego pana pozwolono mu zatrzymać to co zostało mu powierzone i to co zarobił oraz zyskał część zadowolenia swego pana.

Omawiana przypowieść implikuje moralny obowiązek stawiania czoła niepewności na drodze przedsiębiorczości. Nikt nie jest w tym lepszy niż przedsiębiorca. Dużo wcześniej niż dowie się, czy uzyska coś ze swej inwestycji czy pomysłu, ryzykuje swój czas i własność. Musi wypłacić wynagrodzenia swym pracownikom zanim jest w stanie upewnić się co do tego, czy właściwie przewidział przyszłe wydarzenia. Tworząc nowe przedsiębiorstwo otwiera on przy tym swoim pracownikom drogę do zarobku i do zdobywania kwalifikacji zawodowych.

Dlaczego więc przedsiębiorcy często bywają piętnowani jako niegodni słudzy Boga? Wielu duchownych myśli i postępuje tak, jak gdyby używanie przez biznesmenów posiadanych środków i talentów w celu realizowania zysku było niemoralne, choć w świetle przypowieści o talentach takie nastawienie do ludzi interesu nie powinno mieć miejsca. Leniwy sługa uniknąłby ponurego losu będąc choćby nieco przedsiębiorczym. Gdyby spróbował zainwestować dane mu pieniądze i nawet stracił część inwestycji, nie zostałby potraktowany tak surowo, gdyż wykazałby się działalnością dla swego pana.