Z Watykanu nadeszła długo oczekiwana, wspaniała i radosna dla Polaków wiadomość o beatyfikacji Jana Pawła II. Ludzi wierzących przepełnia wdzięczność dla Boga i papieża Benedykta XVI, który stał się skutecznym narzędziem w dokończeniu procesu beatyfikacyjnego papieża Polaka.

Spotkanie z Janem Pawłem II w 2003 r.

Chciałbym jednak zachęcić nie tylko do modlitwy dziękczynnej. Kolejnym krokiem powinien być udział w beatyfikacji w Rzymie. Jestem przekonany, że dla wielu z nas będzie to możliwe. Nauczanie Jana Pawła II stoi u początków naszego Duszpasterstwa Przedsiębiorców. Dwukrotnie pobłogosławił On to dzieło podczas naszych pielgrzymek do Rzymu, a to zobowiązuje. Dlatego zapraszam do udziału w pielgrzymce organizowanej przez Duszpasterstwo.

Proponujemy ośmiodniowy wyjazd autokarowy na beatyfikację organizowany przez Biuro Pielgrzymkowe „Orlando” ze Skawiny.

Wyjazd na beatyfikację: 26 kwietnia – 3 maja

26 kwietnia, Polska – Włochy

O godz. 6⁰⁰ spotykamy się na parkingu przy kościele na ul. Saskiej 2 w Krakowie. Pakowanie bagaży do autokaru. Msza Święta. Wyjazd w kierunku granicy polsko-czeskiej. Przyjazd na nocleg tranzytowy.

27 kwietnia, Padwa

Rano, po ewentualnym śniadaniu, przejedziemy do Padwy, miasta św. Antoniego. Nawiedzimy Bazylikę zwaną przez Włochów Il Santo. Odwiedzimy grób Świętego, następnie uroczymi uliczkami podejdziemy do centrum Padwy. Zobaczymy Ratusz i słynny uniwersytet, jeden z najstarszych w Europie. Wieczorem udamy się na nocleg i obiadokolację w rejonie Gatteo a Mare.

28 kwietnia, Loreto, Manopello

Rano po śniadaniu wyjazd do Loreto, nawiedzimy sanktuarium Matki Bożej. Stąd udamy się do Manopello, by pomodlić się przy słynnej relikwii – Chuście Św. Weroniki. Wieczorem zakwaterowanie w hotelu w San Giovani Rotondo. Obiadokolacja, nocleg.

29 kwietnia, San Giovanni Rotondo

Rano po śniadaniu zwiedzanie San Giovani Rotondo, gdzie żył i zmarł św. Ojciec Pio. Zobaczymy Bazylikę Matki Bożej Łaskawej, a w niej Grób Świętego Kapucyna. Po południu wyjazd w kierunku Rzymu, zakwaterowanie, kolacja i nocleg.

30 kwietnia, Watykan

Po śniadaniu udamy się do Watykanu. W miarę możliwości nawiedzimy Bazylikę św. Piotra. Uroczysta Msza Święta przed Beatyfikacją Jana Pawła II. Po południu w miarę możliwości nawiedzimy Bazyliki św. Jana na Lateranie i Bazylikę Santa Maria Maggiore oraz Św. Pawła za Murami. Wieczorem przejazd do hotelu, obiadokolacja, nocleg.

1 maja, Watykan

Rano po śniadaniu przejedziemy do Watykanu. Udział we Mszy Świętej beatyfikacyjnej Jana Pawła II. Po uroczystościach zapraszamy na spacer po Rzymie klasycznym: cyrk Flawiusza czyli Koloseum oraz Forum Romanum i Kapitol. Wieczorem powrócimy do hotelu, kolacja, nocleg.

2 maja, Rzym

Po śniadaniu przejedziemy do Rzymu. Udział we Mszy Świętej dziękczynnej za beatyfikację. Dalej zobaczymy Plac i Schody Hiszpańskie oraz Fontannę di Trevi. Następnie wyjazd z Rzymu na nocleg tranzytowy. Zakwaterowanie, obiadokolacja, nocleg.

3 maja, Polska

Po śniadaniu wyjazd w kierunku kraju. Przyjazd do Polski w późnych godzinach nocnych.

Jolanta Adamiec
Encyklika Caritas in veritate w odpowiedzi na kryzys gospodarczy (pdf)

Spotkanie z Talentem w Krakowie

Trwający kryzys ekonomiczny wśród wielu przyczyn ma jedną bardzo istotną, a mianowicie przyczynę moralną. Wskazał na nią w wielu swoich wypowiedziach – m.in. w encyklice o integralnym rozwoju ludzkim w miłości i prawdzie Caritas in veritate – papież Benedykt XVI. Dlatego wezwanie papieża do refleksji nad podjęciem koniecznych środków, by znaleźć rozwiązanie dla kryzysowej sytuacji, musi dotyczyć relacji między ekonomią a etyką.

Naciśnij PLAY pod slajdem

Nad powyżej zasygnalizowanymi sprawami zastanawiali się przedsiębiorcy, którzy 8 października zgromadzili się w krakowskim klasztorze Księży Sercanów. Wysłuchali wykładu ks. Grzegorza Piątka SCJ, który odrzucił fałszywe przekonanie niektórych, że działalność biznesowa nie podlega ocenie moralnej. Wskazał, że przedsiębiorca niejednokrotnie podlega pokusom naginania litery prawa (przykład tzw. kreatywnej księgowości) czy dążenia do maksymalizowania zysków za wszelką cenę, co jednak nie gwarantuje sukcesu firmy. Mówiąc o moralnych przyczynach kryzysu ekonomicznego odwołał się do ocen Benedykta XVI, który napiętnował zaniedbanie i osłabienie tradycyjnych zasad etyki społecznej, złe wykorzystywanie finansów, zdradę oszczędzających, brak prawej intencji i przejrzystości czy ignorowanie zasady, że wszystkie fazy cyklu ekonomicznego muszą opierać się na sprawiedliwości.

W kolejnej części swojego wystąpienia prelegent, odwołując się do przykładu konkretnych firm (por. J. Collins, J. Perkins, Wizjonerskie organizacje), postawił tezę, iż możliwa jest „sztuka tego, co niemożliwe”: biznesu jako moralności w praktyce. Okazuje się, iż przedsiębiorstwa, które nie absolutyzują maksymalizowania zysku i kierują się swoimi rdzennymi wartościami niejednokrotnie są liderami na rynku. Można więc prowadzić biznes z moralnego punktu widzenia i być jednocześnie skutecznym. Zaistniały kryzys stanowi okazję do rozeznania i tworzenia nowych projektów, które powinny zaowocować stworzeniem nowej syntezy dobra wspólnego i rynku, kapitału i pracy.

Na zakończenie 20 uczestników spotkania zastanawiało się nad stworzeniem przykazań etycznych biznesu, które mogą pomóc w tworzeniu etycznej firmy przyjaznej osobie. Podano następujące zasady: zawsze terminowo przekazuję wypłaty; zawsze płacę należne podatki; nie daję i nie biorę; nie okradam własnej firmy; wymagam od siebie i od pracowników; okazuję szacunek pracownikom i kontrahentom.

Nowa encyklika Benedykta XVI

Czy można bagatelizować takie problemy jak nowe formy ubóstwa, łamanie ludzkich praw, rozpad ludzkich więzi we współczesnych społeczeństwach? Okazuje się, że tak. W dniu opublikowania papieskiej encykliki analizującej te i inne zagadnienia w głównym programie informacyjnym TVP 1 pominięto ten dokument milczeniem (ważniejsza okazała się relacja z pogrzebu M. Jacksona). Incydent ten pokazuje, jaka jest skala obojętności na społeczne nauczanie Kościoła i palące problemy dotyczące wszystkich mieszkańców naszego globu.

W przeddzień rozpoczęcia obrad przywódców najbogatszych państw świata (tzw. grupa G8), którzy zgromadzili się w tym roku we włoskiej L’Aquli, Benedykt XVI 7 lipca opublikował swoją trzecią encyklikę. Nosi ona tytuł Caritas in veritate (Miłość w prawdzie), a poświęcona jest integralnemu rozwojowi ludzkiemu w miłości i prawdzie. Przygotowanie jej zbiegło się z narastaniem światowego kryzysu ekonomicznego, dlatego publikację odsuwano w czasie, aby Ojciec Święty mógł, w ramach swoich kompetencji, dać bardziej adekwatne odpowiedzi na aktualne problemy świata.

W swej treści dokument nawiązuje do wydanej 42 lata temu encykliki Pawła VI o popieraniu rozwoju ludów Populorum progressio i jest pierwszą encykliką społeczną o świecie w dobie globalizacji. Mówi o integralnym rozwoju ludzkim w naszych czasach, o braterstwie, rozwoju ekonomicznym i społeczeństwie obywatelskim. Zwraca uwagę na konieczność łączenia praw i obowiązków, ochrony środowiska i współpracy rodziny ludzkiej. Współcześnie, zdaniem papieża, kwestia społeczna jest kwestią antropologiczną, gdyż jesteśmy świadkami absolutyzowania techniki, przy równoczesnym negowaniu ludzkiej godności.

Szerzej o encyklice można przeczytać w katechezie papieskiej, której tekst został zamieszczony w tym numerze „Talentu”. Ufam, że zachęci ona do przeczytania encykliki i zrozumienia jej niewątpliwie trudnych treści. Zapraszam również do lektury pozostałych tekstów oraz do zapoznania się z nową stroną internetową Duszpasterstwa, przygotowaną przez ks. Przemysława Króla.

ks. Grzegorz Piątek SCJ

koordynator duszpasterstwa

Z prof. Adamem Glapińskim – doradcą ekonomicznym Prezydenta RP, wykładowcą Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie – rozmawia Wiesława Lewandowska

Wiesława Lewandowska: – Benedykt XVI, jakby na przekór współczesnemu światu, tytułuje swą encyklikę „Caritas in veritate” – Miłość w prawdzie. Jak Pan, jako ekonomista, odbiera te słowa dziś, w dobie globalnego kryzysu?

Prof. Adam Glapiński: – Uważam, że ta encyklika została napisana nie na przekór, ale dla prawdziwego dobra współczesnego świata! Papież nam przypomina, że to prawda jest dziś dobrem absolutnie niezbędnym i podstawowym, także w ekonomii. A miłość to podstawowe przesłanie nauki społecznej Kościoła, czyli – ludzki wymiar ekonomii! Po to się gospodaruje, żeby polepszać życie człowieka, rodziny, narodu, ludzkości. To jest ciągle jedyny cel ekonomiczny, a nie tylko – jak się sądzi – bezwarunkowy zysk.

– I właśnie ten prawdziwy cel ekonomii ludzie jednak chyba zagubili!

Katecheza Benedykta XVI wygłoszona 8 lipca 2009 r. w Watykanie

Siła napędowa rozwoju

Moja nowa encyklika Caritas in veritate, która wczoraj została oficjalnie zaprezentowana, inspiruje się w swej zasadniczej wizji na fragmencie Listu św. Pawła do Efezjan: „Żyjąc prawdziwie w miłości, sprawmy, by wszystko rosło ku Temu, który jest Głową – ku Chrystusowi” (Ef 4,15). Miłość w prawdzie jest główną siłą napędową prawdziwego rozwoju każdej osoby i całej ludzkości. Dlatego też wokół zasady «miłości w prawdzie» obraca się cała nauka społeczna Kościoła. Tylko dzięki miłości oświeconej rozumem i wiarą można zrealizować cele rozwoju o wartości humanizującej. Miłość w prawdzie „to zasada, wokół której skupia się nauka społeczna Kościoła; zasada ta znajduje formę działania w kryteriach orientacyjnych działania moralnego” (nr 6). Już we wstępie encyklika przywołuje dwa fundamentalne kryteria: sprawiedliwość i dobro wspólne. Sprawiedliwość stanowi integralną część tej miłości „czynem i prawdą” (1 J 3,18), do której wzywa apostoł Jan (por. nr 6). „Kochać kogoś, to znaczy pragnąć jego dobra i angażować się skutecznie w tym celu. Obok dobra indywidualnego istnieje dobro związane ze współżyciem społecznym osób: dobro wspólne. (…) Tym bardziej skutecznie kochamy bliźniego, im bardziej angażujemy się na rzecz dobra wspólnego”. Są więc dwa kryteria działania: sprawiedliwość i dobro wspólne, które są miłością skierowaną na bliźniego jako jednostkę społeczną. „Każdy chrześcijanin – mówi encyklika – wezwany jest do tej miłości”. I dodaje: „Oto droga instytucjonalna – miłości” (por. nr 7).

Śladami Pawła VI

Tak jak inne dokumenty Magisterium, również ta encyklika podejmuje, kontynuuje i pogłębia analizę oraz refleksję Kościoła na tematy społeczne o życiowym znaczeniu dla ludzkości naszego wieku. W szczególny sposób nawiązuje do tego, co ponad 40 lat temu Paweł VI napisał w Populorum progressio, kamieniu milowym społecznego nauczania Kościoła, gdzie ten wielki Papież wyznacza pewne, konkretne i wciąż aktualne linie dla integralnego rozwoju człowieka i współczesnego świata. Sytuacja na świecie, jak szeroko obrazuje to kronika ostatnich miesięcy, wciąż uwidacznia niemałe problemy i „skandal” ogromnych nierówności, utrzymujących się mimo podjętych wcześniej zobowiązań. Z jednej strony możemy odnotować poważny brak równowagi społecznej i gospodarczej; z drugiej zaś z różnych stron słychać wołanie o reformy, których dłużej nie można odwlekać, gdy się chce wyrównać istniejącą w rozwoju narodów przepaść. Zjawisko globalizacji może stanowić realną szansę, ważnym jest tu jednak postawienie na głęboką odnowę moralną i kulturalną, na odpowiedzialne rozeznanie co do wyborów podejmowanych dla dobra wspólnego. Lepsza przyszłość jest możliwa dla wszystkich, jeśli opierać się ją będzie na odkrywaniu fundamentalnych wartości etycznych. Potrzeba więc nowego programowania gospodarczego, które nada nowy kształt rozwojowi w globalny sposób, bazując na fundamencie etycznym odpowiedzialności przed Bogiem i przed człowiekiem jako Bożym stworzeniem.

Wielkie zasady

Encyklika oczywiście nie stawia sobie za cel zaproponowanie technicznych rozwiązań dla rozległych problemów społecznych współczesnego świata – to nie leży w kompetencji Magisterium Kościoła (por. nr 9). Przypomina ona jednak wielkie zasady, które jawią się jako niezastąpione dla budowania rozwoju ludzkiego w nadchodzących latach. Wśród nich, w pierwszym rzędzie, zwracanie uwagi na ludzkie życie, uznane za centrum każdego prawdziwego postępu; poszanowanie prawa do wolności religijnej, zawsze ściśle związane z rozwojem człowieka; odrzucenie prometejskiej wizji człowieka, która widzi w nim absolutnego twórcę własnego losu. Nieograniczona ufność w możliwości technologii ostatecznie okazałaby się wyłącznie iluzją. Przede wszystkim potrzeba ludzi prawych, zarówno w polityce, jak i w ekonomii, którzy szczerze zwracaliby uwagę na dobro wspólne. W szczególności, patrząc na kryzysy światowe, pilną rzeczą jest zwrócenie uwagi opinii publicznej na dramat głodu i bezpieczeństwa żywnościowego, który dotyka znacznej części ludzkości. Dramat tak wielkich rozmiarów apeluje do naszych sumień: trzeba zdecydowanie stawić mu czoła, eliminując wywołujące go przyczyny strukturalne i promując rozwój agrarny najuboższych państw. Jestem pewien, że ta droga solidarności w rozwoju krajów najuboższych pomoże w wypracowaniu projektu pozwalającego rozwiązać obecny kryzys globalny. Niewątpliwie należy ponownie ocenić rolę i władzę polityczną państw w dobie, w której istnieją faktyczne ograniczenia ich suwerenności spowodowane nowym kontekstem gospodarczo-handlowym i finansowym na świecie. Z drugiej jednak strony, nie może zabraknąć odpowiedzialnego uczestnictwa obywateli w polityce krajowej i międzynarodowej, także dzięki odnowionemu zaangażowaniu stowarzyszeń pracowników, wezwanych do tworzenia nowego współdziałania na płaszczyźnie lokalnej i międzynarodowej. Także w tej dziedzinie pierwszoplanową rolę odgrywają środki społecznego przekazu na rzecz wzmocnienia dialogu między różnymi kulturami i tradycjami.

Ekonomia i etyka

Chcąc więc zaplanować rozwój nie naznaczony nieprawidłowościami i wypaczeniami szeroko dziś rozpowszechnionymi, od wszystkich trzeba wymagać poważnej refleksji nad sensem samej ekonomii i nad jej celem. Wymaga tego stan ekologicznego zdrowia planety; domaga się tego kryzys kulturowy i moralny człowieka, wyraźnie widoczny we wszystkich zakątkach globu. Ekonomia, do dobrego funkcjonowania, potrzebuje etyki; musi odzyskać ważny wkład, wnoszony przez zasadę darmowości oraz „logikę daru” w ekonomię rynku, która nie może kierować się jedynie regułą zysku. Możliwe to jednak będzie tylko przy wysiłku wszystkich, zarówno ekonomistów, jak i polityków, producentów i konsumentów. Wymaga to formacji sumień, która wzmocniłaby pozycję kryteriów moralnych przy opracowywaniu projektów politycznych i gospodarczych. Słusznie z wielu stron zwraca się uwagę, że prawa zakładają odpowiadające im obowiązki, bez których prawom grozi przejście w samowolę. Coraz częściej słychać wołanie o nowy styl życia całej ludzkości, w którym obowiązki każdego wobec środowiska związane będą z obowiązkami względem osoby, postrzeganej jako takiej i w relacji z innymi. Ludzkość stanowi jedną rodzinę, a owocny dialog wiary z rozumem może ją jedynie ubogacić, przyczyniając się do większej skuteczności dzieł charytatywnych w sferze społecznej i tworząc sprzyjające warunki do stymulacji współpracy wierzących i niewierzących, we wspólnej perspektywie starań o sprawiedliwość i pokój na świecie. Jako kryteria tego braterskiego współdziałania wskazuję w encyklice ściśle powiązane ze sobą zasady pomocniczości i solidarności. Zasygnalizowałem także, wobec tak rozległych i głębokich problemów dzisiejszego świata, konieczność światowej władzy politycznej, działającej zgodnie z prawem, która stosowałaby się do wspomnianych zasad pomocniczości i solidarności. Równocześnie winna ona zdecydowanie zmierzać do realizacji dobra wspólnego, w poszanowaniu dla wielkich tradycji moralnych i religijnych ludzkości.

Duchowy wzrost

Ewangelia przypomina nam, że nie samym chlebem żyje człowiek. Głębokiego pragnienia serca nie da się zaspokoić wyłącznie dobrami materialnymi. Horyzont człowieka jest bez wątpienia dużo wyższy i o wiele szerszy; dlatego też każdy program rozwoju musi brać pod uwagę, obok materialnego, także wzrost duchowy osoby ludzkiej, posiadającej duszę i ciało. To jest integralny rozwój, do którego nieustannie odwołuje się nauka społeczna Kościoła, rozwój, którego kryterium ukierunkowujące stanowi napędowa siła „miłości w prawdzie”. Drodzy bracia i siostry, módlmy się, aby także ta encyklika pomogła ludzkości w byciu jedną rodziną zaangażowaną w budowanie sprawiedliwego i pokojowego świata. Módlmy się, aby wierzący, którzy pracują w dziedzinie ekonomii i polityki, zauważyli, jak bardzo ważne jest ich konsekwentne świadectwo ewangeliczne w służbie społeczeństwu. (…) Zawierzmy te intencje matczynemu wstawiennictwu Maryi, Matki Kościoła i ludzkości.

*Tytuł i śródtytuły od redakcji, tekst: Serwis Radia Watykańskiego.

Benedykt XVI, zwracając się do uczestników oenzetowskiej konferencji na temat skutków kryzysu dla rozwoju (Nowy Jork, czerwiec br.), życzył „aby obecny kryzys stał się okazją do poświęcenia większej uwagi godności osoby ludzkiej i wprowadzenia równości w dostępie do władzy decyzyjnej i zasobów”. Podczas audiencji środowej, która odbyła się niedługo po zakończeniu włoskiego szczytu państw G8, papież stwierdził iż „potrzeba nowego programowania gospodarczego, które nada nowy kształt rozwojowi w globalny sposób, bazując na fundamencie etycznym odpowiedzialności przed Bogiem i przed człowiekiem jako Bożym stworzeniem”. Nieco wcześniej, w liście skierowanym do premiera S. Berlusconiego z okazji szczytu państw G8, przypomniał, że kryzys nie zwalnia nikogo z odpowiedzialności za najbardziej potrzebujących. Rozwój należy wspierać stawiając na osobę ludzką, która ma się realizować przez pracę i edukację. Ta ostatnia – zdaniem Benedykta XVI – jest koniecznym warunkiem demokracji, walki z korupcją, pełnego korzystania z praw politycznych, ekonomicznych i socjalnych, a ponadto rzeczywistego odrodzenia wszystkich państw.

W czerwcu franciszkanie zgromadzeni w Asyżu na swej kapitule generalnej wystosowali apel do obradujących w Lecce na południu Włoch ministrów gospodarki krajów G8. Zwracając uwagę na problemy związane z kryzysem i globalizacją zakonnicy domagali się podjęcia skutecznych działań na rzecz gospodarki społecznej i przyjaznej dla środowiska. Zdaniem franciszkanów droga wyjścia z kryzysu wiedzie przez zmianę stylu życia. Trzeba je oprzeć na odpowiedzialnej powściągliwości, poszanowaniu środowiska, niestosowaniu przemocy oraz dzieleniu się, będącemu alternatywą dla wolnej konkurencji.

(oprac. na podstawie Serwisu radia Watykańskiego)

profesor dr hab. Anna Barcik

Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa w Katowicach

Wprowadzenie

Pojęcie liberalizm jest współcześnie znanym słowem, ale nie zawsze dobrze rozumianym, gdyż jest nie jednoznaczne w podejściu filozoficznym i wielce skomplikowane w praktycznym ujęciu biznesu. Liberalizm pochodzi od łacińskiego terminu liberalis, określający system poglądów ekonomicznych, społecznych i politycznych.¹ Natomiast słownik języka polskiego określa liberalizm jako kierunek, opowiadający się za ograniczeniem roli państwa w gospodarczej i politycznej działalności jednostki.² Pojawił się jako nowy system w sferze politycznej i ekonomicznej, wylansowany przez modernistów. W sferze politycznej wykreował nową rzeczywistość pod nazwą kapitalizmu, zaś w sferze ekonomicznej głosił lesseferyzm, czyli wolność gospodarczą.³ Zbudowany jest na podstawach kilku filozofii, takich jak : utylitaryzm, użyteczność, racjonalizm i pozytywizm, opierających się na kulcie rozumu i nauki.

Liberalizm obejmuje prawa człowieka, indywidualizm, tolerancję i relatywizm. Wyeksponowane indywidualizm i wolność prowadzą do prostej zasady, że wolno każdemu czynić, co mu się podoba. W zakresie działania przesiąkniętego indywidualizmem każda forma działania ma na celu ochronę autonomii osób, w ramach których jednostki mają swobodę wyboru w kwestiach religijnych, moralnych i życiowych, które uznaje się za kontrowersyjne poglądy i sprowadza się je do sfery prywatnej.

Relacje między Liberalizmem ekonomicznym a Etyką biznesu w zarządzaniu rozwojem gospodarczym

Klasyczny liberalizm jako doktryna ekonomiczna opiera się na konkurencyjnym rynku, lansowanym przez A. Smitha. Gospodarka prowadzona jak gdyby „niewidzialną ręką” harmonizuje popyt z podażą. Ta szkoła potocznie nazywana liberalizmem gospodarczym a obecnie neoliberalizmem stała się formą rynkowego fundamentalizmu. Rynek traktowany jest jako praktycznie wolny i nadrzędny wobec państwa.⁴ Zwolennicy współczesnego rynku: M. Friedman, F. Hayek uznają, że interwencja w ekonomię jest zagrożeniem dla wolności gospodarczej, jak też osobistej.⁵ W świetle wypowiedzi tych teoretyków liberalizmu, rynek zmierza do równowagi gospodarczej, są więc produktywne i skuteczne, prowadzi do osiągnięcia najwyższych korzyści i staje się naturalną motywacją do pracy. Rynek przyczynia się do innowacji, przedsiębiorczości i zmian zarówno na poziomie mikroekonomicznym, czyli przedsiębiorstwa, jak też na poziomie makroekonomicznym.

Zdaniem zwolenników neoliberalizmu konkurencyjny rynek determinuje uczciwość i sprawiedliwość ekonomiczną, gdyż pozwala osiągnąć sukces-zysk ludziom przedsiębiorczym.⁶

Historia gospodarcza pokazała, że teoria wolnego rynku rodzi zróżnicowania w posiadaniu, dochodach, prowadząc do zubożenia i nędzy większości grup społecznych, nie posiadających własności lub kapitału, co uwidoczniło się ostro w czasach kryzysów gospodarczych, także obecnego kryzysu. Recesje gospodarcze prowadzą do bezrobocia, bankructwa przedsiębiorstw i załamania się wolnego rynku. Zatem wolność ekonomiczna może prowadzić do wyzysku, gdyż liberalizm w mechanizmach samoregulującej się gospodarki ukształtował egoistycznego homo oeconomicus, dbającego o własne interesy. Etyka biznesu zepchnięta do sfery prywatnej nie ma żadnego wpływu na procesy gospodarcze, a zasady moralne traktowane są jako hamulec swobody działania. Jan Paweł II określił ten kierunek ekonomizmem, gdyż kult scjenetyzmu powoduje redukcje życia gospodarczego do „czystych faktów”, do postrzegania ilościowego i odrzucenia tego, co ludzkie na margines. Etyka potraktowana została jako czysta kalkulacja, gdyż ekonomia bez wartości i zasad moralnych, oceniana jest w „kategoriach pragmatycznych: efektywności, produktywności, wydajności, zysku i sukcesu.”⁷ Liberalizm funkcjonujący zrywa więzi tak istotne dla współpracy i partnerstwa. Liberalizm, uznający zasadę wolności za najistotniejszą formułę ideologiczną, odrzuca wyrównywanie nierówności położenia społecznego. Uznanie zróżnicowania statusu materialnego i dążenie do dobrobytu, w sposób indywidualny, jak to sam definiuje, prowadzi do egoizmu, do braku współdziałania i wspólnego wysiłku. Z drugiej strony różnice położenia społecznego są źródłem roszczeń moralnych i powodują rosnące koszty sprawiedliwości dystrybucyjnej. Jej realizacja prowadzi do ucisku, do państwowego interwencjonalizmu, sprzeczne wobec wolności i indywidualizmu. W dotychczasowych rozważaniach zaznaczyły się dwie strony idei liberalizmu. Jedna to popadanie w czystą ekonomiczną arytmetykę, która zwiększa siły biznesu, ale coraz bardziej redukuje cele etyczne podmiotowości wspólnot pracowniczych.

Druga sprzeciwia się krańcowemu indywidualizmowi (skrajny liberalizm), gdyż u jego podstaw znajduje się współczesny kryzys etyczny.⁸ MacIntyre krytykuje umowę społeczną, opartą na zbiorze jednostek, czyli na skrajnym indywidualizmie, co w konsekwencji przyniosło pomieszanie pojęć, powodując stan chaosu moralnego. I dalej autor wywodzi, że nie można mówić o sprawiedliwości społecznej, gdy odrzuca się teorie dobra wspólnego, sprowadzając je do relatywistycznego dobra jednostkowego, autonomii człowieka i jego dobra prywatnego. Zdaniem autora sam człowiek nie jest zdolny do poszukiwania dobra w odosobnieniu – potrzebuje wspólnoty w dążeniu do rozwoju do doskonałości i kreowania własnego dobra. Wspólnota może ukształtować osobę cnotliwą i obywatelską, wnoszącą wkład w dobro wspólne jako całości. MacIntyre w swym dziele radzi organizować wspólnoty, oparte o zasady i wartości etyczne, co sprzeciwia się nowoczesnemu liberalizmowi, który traktuje etykę biznesu jako pojęcie abstrakcyjne i irracjonalne bez uwzględnienia nawet prawa naturalnego, co nie pozwala ludziom rozwinąć się w pełni. ⁹

Dzisiejszy biznes opierając się na indywidualizmie konkurencyjnego rynku bez zasad etycznych, jest zsekularyzowany, narzucający motywacje tylko ekonomiczne. Ten liberalny indywidualizm prowadzi do konsumpcyjności – wyzwala antywartości – chciwość, dążenie do posiadania, szybkiego pozyskiwania fortuny kosztem dobra wspólnego. Narasta więc poczucie niesprawiedliwości w dzisiejszych społeczeństwach liberalnych, bowiem abstrakcyjności sprawiedliwości społecznej przeciwstawia się konkretności ekonomii. Teoria o neutralnej ekonomii lansuje biznes nie tylko niezależny od państwa, ale też bez ingerencji zasad moralnych.¹⁰ Kościół Katolicki w swym nauczaniu społecznym uznaje rozwój gospodarczy za obowiązek moralny. Biznes bez wartości etycznych, bez cnót moralnych A. Dylus nazywa gospodarką bezbożną. Jej przejawem, zdaniem autorki są: interes własny, ocenianie życia gospodarczego w kategoriach pragmatycznych, robienie pieniędzy, maksymalizacja zysku nawet drogą nieuczciwą, korupcja, zakłamanie i  oszukiwanie – jednym słowem drogą naruszania norm moralnych a „także przykazań Dekalogu”.¹¹ W tej bezbożnej gospodarce „wszystkie chwyty są dozwolone”, aby zdobyć ten pierwszy milion. Dlatego też pracownicy traktowani są przez przedsiębiorców towarowo, użytecznie, są manipulowani, wykorzystywani jako tania siła robocza na dzisiejszym rynku pracy. Coraz większa przepaść powstaje między najbogatszymi i najbiedniejszymi. W świetle etyki biznesu dzieje się tak dlatego że za postępem naukowym, technologicznym i ekonomicznym nie nadąża rozwój moralny, a obecnie przepaść między nimi stale się powiększa. Postęp materialny części ludzi biznesu odbywa się kosztem rozmaitych nadużyć – drogą na skróty do zdobywania mamony. Zaś sytuacja społeczna zwykłego obywatela staje się coraz dalsza od obiektywnych wymagań porządku etycznego – daleka od sprawiedliwości społecznej. U podstaw liberalnej cywilizacji materialnej istnieje wadliwy mechanizm, który nie pozwala oderwać się systemom ekonomicznym od radykalnej niesprawiedliwości.¹²

Jeden z najwybitniejszych etyków XX wieku Hans Janas widział rosnący rozziew między ogromnymi zdobyczami technicznymi, które pozwoliły przekroczyć dystanse przestrzenne i czasowe, a „wątłością orientacji moralnej”.¹³

Współczesny neoliberalizm zmierza do regulacji życia społecznego poprzez manipulacje rynkowe, co prowadzi do deregulacji gospodarki i borykania się ludzi na własną rękę.

Francuski filozof J. Attali uważa, że skrajny liberalizm nie troszczy się o poprawę bytu, o zmianę sytuacji i w rezultacie nierówności i ubóstwo są ubocznymi sprawami.¹⁴

Takiej „bezbożnej gospodarce” A. Dylus przeciwstawia „gospodarkę pobożną (wyznaniową)”. W wizji A. Dylus gospodarka pobożna to taka, która wdraża zasady religijne, prawdy wiary do „praktyki życia gospodarczego”. Ekonomia gospodarcza jest włączona w ekonomię zbawienia. Autorka zdaje sobie sprawę, że „radykalnych wymogów ewangelicznych nie da się przełożyć na powszechne formy etyki społecznej”. Radzi więc, aby przedsięwzięcia gospodarcze firmowane były przez „jakąś instytucję kościelną lub stowarzyszenie religijne” na wzór „banków pobożnych”, zakładanych w średniowieczu dla obrony przed lichwą.

Zwraca także uwagę, aby przedsięwzięcia organizowane z inicjatywy religijnej były rzeczywiście wiarygodne, kompetentnie prowadzone, budzące zaufanie.¹⁵

Tymczasem liberalizm dąży do uporządkowania instytucji ekonomicznych według nowego porządku, w którym przedsiębiorczość i rozwój będą niezależne nie tylko od państwa, ale przede wszystkim nie podlegające wartościom etycznym. Jan Paweł II optując za ustrojem demokratycznym państw, domagał się korekty demokracji liberalnej. Zwracał uwagę w licznych encyklikach na naturalne podstawy gospodarki, jak: własność prywatną, wolny rynek, wolną ludzką inicjatywę, jako sprawdzone czynniki i gwarancje autentycznej demokracji i praw ludzkich (CA. 43).

Demokratyczny kapitalizm nie może rozwijać się bez kultury etycznej, która oddziaływuje pozytywnie na funkcjonowanie systemu gospodarczego. Jej aspektami są prawo do inicjatywy gospodarczej, które wypływa z twórczej podmiotowości pracownika, prawo do przedsiębiorczości, które Jan Paweł II definiuje jako akt odkrycia, rozpoznania i tworzenia. Kapitał ludzki staje się więc główną podstawą i przyczyną bogactwa narodów. To człowiek jest zdolny do organizowania wspólnot pracy, których zadaniem jest dokonywanie przekształceń otoczenia i świata.¹⁶

Proces ten wymaga zaangażowania, rzetelności, pracowitości i roztropności w podejmowaniu uzasadnionego ryzyka oraz męstwa w stosunkach międzyosobowych. Wszystkie te cnoty winny rozwijać się w solidarnej organizacji. Kościół katolicki uznaje rolę zysku jako wskaźnika dobrego funkcjonowania przedsiębiorstwa tak, aby odpowiadające im potrzeby ludzkie zostały zaspokojone, ale zysk nie jest jedynym regulatorem w świecie biznesu. Są nimi czynniki ludzkie i moralne. Jan Paweł II mówi o przedsiębiorstwie jako wspólnocie ludzi, którzy tworzą społeczność a nie zbiór jednostek. Odróżnia kapitalizm demokratyczny od liberalnego, który nie jest przez Kościół aprobowany. Nie pochwala trzech sytuacji w liberalnym kapitaliźmie:

• dominacji rzeczy nad ludźmi,

• kapitalizmu bezlitosnego, którego jedynym celem jest wzrost gospodarczy,

• wykorzystywania przez właścicieli pracowników dla własnych korzyści.

Granice wolności liberalnej Ojciec Święty dostrzega w wolności pracy, uczestnictwie i przedsiębiorczości. Ten minimalny zakres wyklucza modelową wersję lesseferyzmu gospodarczego. Remedium na liberalizm jest sprawiedliwość społeczna, pomocniczość, odpowiedzialność, kwalifikacje pracowników i zaangażowanie. Ograniczenie liberalizmu widzi także w rynku konkurencyjnym. Sprowadza je do kilku twierdzeń:

• rynek nie może sprostać wszystkim potrzebom ludzkim,

• niektórych dóbr nie wolno sprzedawać i kupować,

• nie wszystkie podmioty gospodarcze mają możliwość wejścia na rynek, co jest nieetyczne.

Ojciec Święty w trosce o prawo do podmiotowości gospodarczej wysuwa kilka zasad moralnych:

• służyć wspólnemu dobru,

• szanować pracowników ze  względu na ich godność,

• chronić środowisko naturalne.

Według Jana Pawła II zasadą postępu gospodarczego jest więcej tworzyć niż konsumować.¹⁷

Dzisiejszy człowiek oddając się konsumpcji traci dystans wobec problemów tego świata. Zdaniem papieża wolność indywidualna, oparta na obojętności, prowadzi do rozłamu w samej wolności. Posiadanie nieograniczonego prawa do wolności, zatraca cnoty niezbędne do prawidłowego funkcjonowania rynku, biznesu i przedsiębiorstwa. Odrzucenie etyki biznesu prowadzi do odosobnienia, do relatywizmu, do odejścia od prawdy.

Sytuacja współczesnego człowieka wynika z cywilizacji konsumpcyjnej, w której następuje zanik dobra wspólnego. Dzisiaj, jak powiada Z. Bauman, „nikt nie liczy się z tym, że świat jest wspólnym dobrem”.¹⁸ Zaś Jan Paweł II stwierdza, że kształt moralnego wyzwania mieści się w ogólnoludzkiej solidarności. Odpowiedzialność moralna jest niepodzielna, jak niepodzielne jest biologiczne przetrwanie ludzi.

Jedną z widocznych cech współczesnej gospodarki jest dominacja rynków finansowych, bez wzrostu zatrudnienia, co pociąga za sobą nierówności społeczne, które są zaprzeczeniem egalitarnej demokracji.

Skrajni liberałowie uważają, że wprowadzenie w życie zasady sprawiedliwości jest niedopuszczalne, gdyż jest ona ograniczeniem wolności, wymaga pewnego przymusu. Przenoszenie wolności jednostki ponad wartości etyczne ma wymiar anarchizujący, gdyż wyklucza ona cnoty obywatelskie. Współcześnie zauważyć można poszukiwanie sposobów pogodzenia liberalnej wolności z egalitaryzmem i uwzględnieniem zasad moralnych, szczególnie z pojęciem sprawiedliwości społecznej Rawlsa. Jest to dążenie do znalezienia złotego środka między swobodą osobistą a wartościami etycznymi. Z pomocą w tych poszukiwaniach może przyjść chrześcijańska etyka społeczna, gdyż jak pisze A. Dylus „zawiera treści, które mogą wspierać gospodarkę rynkową”.¹⁹ Potrzebna jest zatem teoria, która uzasadniałaby angażowanie się liberalnych ustrojów w stronę problemów etycznych, duchowych i religijnych, skierowanych ku prawdzie²⁰. Pierwszym zadaniem według Benedykta XVI jest powrót do etyki, wartości i moralności, wypływających z godności człowieka. Odrzucenie etyki gospodarowania nie pozwala skutecznie angażować się w pomoc innym. Drugim zadaniem jest rola Kościoła chroniąca społeczeństwo przed „duchowym spłyceniem” rzeczywistości, w tym także gospodarowania. Kościół swą siłą przekonywania może pomagać społeczeństwu odnaleźć jego moralną tożsamość.

Trzecim zadaniem jest połączenie polityki państwa z troską o dobro wspólne poprzez respektowanie zasady sprawiedliwości, będącej kreacją sprawiedliwego ładu, poprzez zasadę pomocniczości²¹.

Kolejnym zadaniem jest uczestnictwo ludzi poprzez czynny udział w działalności gospodarczej i społecznej, która „w sposób organiczny służy wzrastaniu wspólnego dobra.”²² W koncepcji Benedykta XVI wszelka działalność jest natury moralnej. Kształtowanie biznesu według zasad etycznych odbywa się ciągle na nowo, w nowych uwarunkowaniach gospodarczych, społecznych i politycznych. Centralną pozycję w każdych warunkach zajmuje człowiek. Poszukiwanie zasad etycznych i nadanie im wymiaru praxis zależy właśnie od ludzi biznesu.

Zakończenie

Liberalizm niezależnie od jego różnych odłamów i rozmaitych wymiarów jest współcześnie wszechobecny we wszystkich państwach zachodnich. Dotychczasowa realizacja idei liberalizmu, ograniczona do wolności, indywidualizmu, neutralności państwa i swobody gospodarczej oraz do odrzucenia fundamentalnych wartości etycznych, sprowadzonych do sfery prywatnej, staje przed problemem trudnym do zaakceptowania a także do rozwiązania.

Dyskusje i debaty filozoficzne, próbujące uporządkować wchodzą w spory, które do dzisiaj pozostają nierozstrzygnięte.

Najważniejszym punktem dyskusji jest związek między etyką a założeniami liberalizmu. Liberalne teorie wskazują, że wartości moralne nie istnieją, są one artykułowane przez indywidualne preferencje. Inni zwolennicy liberalizmu twierdzą, że reguł moralnych nie da się uporządkować w zasady. Natomiast etycy podnoszą istnienie niezbywalnych wartości etycznych i wszelkie koncepcje powinny stanowić element szerszego kontekstu moralnego. W takiej sytuacji zarówno w dyskusjach, jak też w praktyce ujawnia się problematyczność liberalnego projektu, bo na etyczność, jak mówi arcybiskup J. Życiński, jesteśmy skazani. Jest ona potrzebna szczególnie w biznesie, aby cały system gospodarczy został oparty na zasadzie sprawiedliwości, uczciwości, zaufaniu i poszanowaniu godności pracujących, przeciwdziałających urynkowieniu zasad etycznych, ujętych instrumentalnie jako miernik skuteczności. Aby wypracować właściwe relacje pomiędzy biznesem jako praktyką a etyką, trzeba budzić wrażliwość etyczną ludzi biznesu, trzeba odwoływać się do aksjologii i ocen moralnych. Konflikt między życiem gospodarczym a etyką biznesu może być złagodzony a nawet usunięty poprzez integralność obu sfer działania, zmierzających do lepszego świata, do rozwoju człowieka pracy nie tylko pod kątem sprawności, skuteczności i efektywności, ale poprzez rozwój intelektualny, osobowościowy i moralny.

Przypisy

22 J Paweł II; Adh Apost.Christi fidelis Laici, AAS 81 1989, s. 472

Literatura

1. Attali J.; La voe e humaine. Pour une nouvelle social – democratie, Paris 2004

2. Bauman Z.; Szanse etyki w zglobalizowanym świecie, wyd. „Znak” Kraków 2007

3. Benedykt XVI; Encyklika Deus Caritas, Est, Radom 2006

4. Dylus A.; Bezbożna gospodarka? W: Etyka w biznesie (red. M. Borkowska i J. Gałkowski) Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2002

5. Friedman M.; Kapitalizm i wolność, wyd. Maraton, Warszawa 1984

6. Gowin D.; Granice demokracji liberalnej, wyd. Ośrodek Myśli Politycznej, Kraków 2007

7. Hayek F.; Droga do zniewolenia, wyd. Arcana, Kraków 1948

8. Heywood A.; Ideologie polityczne, PWN, Warszawa 2007

9. Jan Paweł II; Encykliki i Adhortacje, wyd. „Znak”, 2006

10. Kelly P.; Liberalizm, Wyd. „Printed in EU”, wyd. Sic s.c., Warszawa 2007

11. Kymlicka W.; Współczesna filozofia polityczna, Fundacja Aletheia, Warszawa 2009

12. Landes D.; Bogactwo i nędza narodów, wyd. Literackie „Muza”, Warszawa 2005

13. MacIntyre A.; Dziedzictwo cnoty: Studium z teorii moralności, PWN, Warszawa 1996

14.Nowak M.; Liberalizm – sprzymierzeniec czy wróg Kościoła, wyd. Prowincji Dominikanów, Poznań 1993

15. Nowacka E.J.; Społeczno – polityczna myśl Benedykta XVI. Geneza i znaczenie dla współczesnych państw demokratycznych, wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2006

16. Peters T. I Waterman R.; Poszukiwanie doskonałości w biznesie, wyd. „Medium”, Warszawa 2000

17. Ratzinger J.; Czas przemian w Europie. Miejsce Kościoła i świata, wyd. „M”, Kraków 2005

18. Ratzinger J.; Europa. Jej podwaliny dzisiaj i jutro, wyd. „Jedność”, Kielce 2005

19. Sahard M.; Demokracja, wyd. SiC! s.c., Warszawa 2008

20. Stremecka M., Malczyk J., Warchala M.; Idee z pierwszej ręki, wyd. Axel Springer Polska, sp. z o.o., Warszawa 2008

Tym razem skupiono się na najnowszym dokumencie społecznym Magisterium Kościoła, a mianowicie na encyklice Benedykta XVI Caritas in veritate (Miłość w prawdzie), po święconej integralnemu rozwojowi ludzkiemu w miłości i w prawdzie. Wykład zatytułowany „Chrześcijański przedsiębiorca w zglobalizowanym świecie. Wskazania encykliki Benedykta XVI Caritas in veritate” wygłosił ks. Grzegorz Piątek. Przypomniał w nim, że skutki globalizacji odczuwamy już bardzo szeroko wszyscy, m.in. w świecie finansów, co pokazuje trwający kryzys. Następnie, w oparciu o wskazania encykliki, mówił powołaniu do rozwoju, o wynaturzeniach rozwoju i postulacie ukierunkowania rozwoju na człowieka. W zadaniu tym dużą rolę mają do spełnienia chrześcijańscy przedsiębiorcy. Następnie była mowa o wolnym rynku, który Benedykt XVI akceptuje, ale mając świadomość, że musi on być ożywiany wewnętrznymi formami solidarności i wzajemnego zaufania. Co więcej, rynek – zdaniem Papieża – potrzebuje nie tylko tradycyjnych zasad etyki społecznej, jak przejrzystość, uczciwość i odpowiedzialność, ale również – co może zaskakiwać wielu – zasady bezinteresowności i logiki daru.

Po wykładzie zebrano się na krótkiej dyskusji w grupach, która skupiła się na próbie odpowiedzi na dwa pytania: (1) Czy odczuwam efekty globalizacji gospodarki i finansów w codziennym funkcjonowaniu mojej firmy? Jeżeli tak, to jakie? oraz (2) Co konkretnie mogę zrobić, jako chrześcijański przedsiębiorca, dla wsparcia integralnego rozwoju pracowników i kontrahentów mojej firmy?

W dyskusji zwrócono uwagę na powszechnie odczuwane skutki globalizacji w funkcjonowaniu nawet małych firm. Należą do nich m.in. dominacja wielkich firm handlowych i budowlanych, które narzucają warunki podwykonawcom; ujednolicenie wyglądu obiektów budowlanych, które nie respektują lokalnych tradycji; pojawienie się zagranicznego personelu i pacjentów w szpitalach. Wskazując na pozytywy globalizacji, akcentowano pojawienie się nowych inwestorów w Polsce i wymuszenie przez to kreatywności u polskich przedsiębiorców. W odpowiedziach na drugie pytanie przewijał się postulat tworzenia relacji osobowych w firmie, przyjmowania postawy wyrozumiałości w razie faktycznej choroby pracownika czy zachęcania do osobowego rozwoju i tworzenia warunków do partycypacyjnego zarządzania firmą. Ważną i odważną odpowiedzią było stwierdzenie, że chrześcijański przedsiębiorca winien zrezygnować z życia na bardzo wysokim poziomie, gdyby miało się to dziać kosztem pracowników.

We wspólnej modlitwie, refleksji i dyskusji uczestniczyło 19 osób m.in. z Krakowa, Nowego Sącza, Tychów, Sosnowca. Jak zawsze, krakowskie spotkanie rozpoczęła Msza Święta.

(1843-1925)

W styczniu 2005 roku stwierdzeniem autentyczności cudu za wstawiennictwem Sługi Bożego ks. Leona Dehona zakończyły się wszystkie etapy jego procesu beatyfikacyjnego. W ten sposób została otwarta droga do wyniesienia na ołtarze Założyciela Zgromadzenia Księży Najświętszego Serca Jezusowego. Był kapłanem zaangażowanym całym sercem w sprawy Kościoła i świata. Z jego głębokiego życia duchowego wypływał zapał apostolski i niestrudzone głoszenie społecznej nauki Kościoła zarówno wśród przedsiębiorców, jak i robotników. Zapoznając się z tą niezwykłą postacią, można zrozumieć, że także dzisiaj konieczne jest głoszenie orędzia Bożej miłości, jedynej siły zdolnej przemienić świat.

O. Leon Jan Dehon

Ksiądz Leon Dehon urodził się we Francji w La Capelle, był najpierw kapłanem diecezjalnym, działaczem społecznym, pisarzem, prekursorem duszpasterstwa przedsiębiorców, od 1878 roku założycielem i dożywotnim przełożonym generalnym Zgromadzenia Księży Sercanów. Zmarł w Brukseli, a jego grób znajduje się w kościele w Saint-Quentin w północnej Francji.

Po studiach prawniczych na Sorbonie i doktoracie z prawa cywilnego (1864) wstąpił w 1865 roku do seminarium francuskiego w Rzymie, gdzie po studiach teologicznych przyjął w 1868 roku świecenia kapłańskie i uzyskał doktorat z filozofii, teologii i prawa kanonicznego. Od roku 1871, jako wikary w Saint-Quentin, rozwijał działalność społeczną. W 1873 roku założył tzw. patronat św. Józefa dla młodzieży, zorganizował Koło Studiów Społecznych dla studentów i Koło Robotnicze dla młodzieży oraz prowadził dla nich kursy ekonomii społecznej. Akcentując moralne przyczyny zła społecznego, starał się jednocześnie nakłonić przedsiębiorców do wprowadzenia zmian w funkcjonowaniu przedsiębiorstw, które służyłyby poprawie losu robotników. W swoim dzienniku w 1876 roku zanotował: „Rozpocząłem także spotkania z przedsiębiorcami [trwały do 1881], które odbywały się co dwa tygodnie. Mówiliśmy o zadaniach przedsiębiorców. Zgromadziłem ich dwunastu. Wielu z nich poprawiło warunki w swych fabrykach”. Przyczynił się do zniesienia pracy w niedzielę w małych przedsiębiorstwach. Działał też w Kołach Robotniczych Alberta de Muna (Oeuvres des Cercles). W kwestii robotniczej podzielał poglądy szkoły w Liege, opowiadającej się za pełnoprawną ingerencją państwową w życie gospodarcze. W 1874 roku został dyrektorem Bureau Diocésain des Oeuvres w Soissons, gdzie założył Oratorium Diecezjalne dla pogłębienia życia duchowego kapłanów i ich społecznego dokształcenia. W latach 1889-1903 wydawał w Saint-Quentin miesięcznik „Le Regne du Sacré-Coeur dans les âmes et les sociétés”, w którym zamieszczał artykuły o problematyce społecznej. Pod wpływem skierowanej w 1892 roku do Francuzów encykliki papieża Leona XIII Au milieu des sollicitudes przeszedł z pozycji monarchistycznych na republikańskie. Zaprzyjaźniwszy się z francuskim przedsiębiorcą Léonem Harmelem, związał się z Chrześcijańską Demokracją i działał w organizowanych przez nią kongresach robotniczych.

Przyjaźń z L. Harmelem okazała się bardzo ważnym faktem w życiu ks. Dehona. Zaowocowała ona m.in. organizowaniem letnich społecznych spotkań seminarzystów w fabryce Harmela w Val-des-Bois (1887-1901), formowaniem postaw wielu przedsiębiorców i księży oraz objęciem funkcji kapelanów tej fabryki przez Księży Sercanów. Dzięki współpracy z tym wybitnym przedsiębiorcą ks. Dehon doszedł do wniosku, iż każdy kapłan powinien wziąć „rękę przedsiębiorcy i wsunąć ją w rękę robotnika, starając się razem w trójkę, w duchu chrześcijańskiej miłości realizować słuszne, wszystkie doczesne i wieczne aspiracje”.

Ksiądz Dehon jest współautorem Manuel social chrétien opublikowanego w 1895 roku i przetłumaczonego m.in. na język włoski, hiszpański i węgierski. Podręcznik ten, wykorzystywany w wielu seminariach duchownych aż do 1910 roku, stanowił komentarz do słynnej encykliki społecznej Leona XIII Rerum novarum. Ksiądz Dehon był też jednym z inspiratorów tygodni społecznych.

Założywszy w 1877 roku kolegium św. Jana w Saint-Quentin, złożył w 1878 roku śluby zakonne i został mistrzem nowicjuszy, a w 1886 roku dożywotnio generalnym przełożonym Sercanów. Dla założonego przez siebie zgromadzenia zakonnego zredagował konstytucje i nadał mu charakter misyjny. Zasadniczym rysem duchowości Dehona było całkowite oddanie się Sercu Jezusa w duchu miłości i wynagrodzenia za grzechy ludzkie.

Ksiądz Dehon piętnował w L’usure au temps présent (1895) lichwę banków kredytowych i operacji giełdowych, uważając ją za główne źródło nędzy robotników; w Directions pontificales politiques et sociales (1897), omawiając wskazania Leona XIII dotyczące życia politycznego i ekonomicznego, opowiedział się za republikańską formą rządów we Francji i Chrześcijańską Demokracją; w Catéchisme social (1898) popularyzował katolicką naukę społeczną; zbiorem konferencji wygłoszonych w Rzymie w latach 1897-1900 na aktualne tematy społeczne jest La rénovation sociale chrétienne (1900).

Proces beatyfikacyjny L. Dehona wszczęto w 1960 roku. Jan Paweł II zadecydował, że beatyfikacja nastąpi 23 kwietnia 2005 roku. Po śmierci Jana Pawła II 2 kwietnia 2005 roku papież Benedykt XVI odłożył beatyfikację Sługi Bożego ks. Dehona na czas nieokreślony.

Bibliografia:
Mirosław Daniluk SCJ, Dehon Léon, w: Encyklopedia Katolicka KUL, t. III, kol. 1098-1099.
Giuseppe Manzoni SCJ, Leon Dehon. Człowiek o wielkim sercu, Kraków 1991, s. 314.
Karol Klauza, Ksiądz Leon Dehon. Założyciel Zgromadzenia Księży Sercanów (szkic biograficzny), „Talent” nr 1-4(10-13) 2004.